opryszczka na ustach fot. Adobe Stock, Ekaterina_Molchanova

Opryszczka na ustach - czy da się jej pozbyć szybko i na zawsze?

Opryszczka na ustach to nieprzyjemne, swędzące lub bolące zmiany na wargach. Wywołuje ją wirus HSV, którym bardzo łatwo się zarazić. W leczeniu opryszczki wargowej można zastosować leki w postaci kremów, maści lub tabletek oraz domowe metody, które wykazują dużą skuteczność.
/ 23.07.2021 13:41
opryszczka na ustach fot. Adobe Stock, Ekaterina_Molchanova

Spis treści:

  1. Opryszczka na ustach - skąd się bierze?
  2. Opryszczka wargowa - fazy
  3. Jak wygląda opryszczka na ustach
  4. Opryszczka na ustach - diagnostyka
  5. Szybki sposób na opryszczkę - czy istnieje?
  6. Leczenie opryszczki na ustach
  7. Domowe sposoby na opryszczkę
  8. Czy można całkowicie wyleczyć opryszczkę?

Opryszczka na ustach - skąd się bierze?

Opryszczka na ustach, zwana też opryszczką wargową lub potocznie zimnem, jest najczęstszym objawem zakażenia wirusem opryszczki pospolitej HSV-1 z rodziny herpeswirusów. Jest on blisko spokrewniony z wirusem powodującym m.in. ospę wietrzną i półpasiec. Aby zostać jego nosicielem wystarczy jeden kontakt z zakażonym. Później opryszczka ma już charakter nawrotowy i pojawia się nawet kilka razy do roku.

Źródłem zakażenia jest chory, również będący w fazie bezobjawowej reaktywacji wirusa. Do przeniesienia wirusa dochodzi przez kontakt bezpośredni lub przez ślinę. Okres wylęgania opryszczki wargowej wynosi 2-12 dni. 

Do zarażenia wirusem opryszczki najczęściej dochodzi jeszcze w dzieciństwie. Aby go uniknąć, przede wszystkim należy unikać bliskiego kontaktu z osobą, która przechodzi opryszczkę na ustach. Najbardziej niebezpieczny jest płyn pochodzący z pęcherzyków opryszczki - to właśnie on najsilniej zaraża.

Bardzo trudno jest uniknąć zakażenia wirusem opryszczki, ponieważ szacuje się, że nawet 90% dorosłych osób jest zakażone wirusem opryszczki wargowej

Opryszczka na ustach zazwyczaj pojawia się w okresie obniżonej odporności. Do reaktywacji wirusa dochodzi najczęściej w wyniku:

  • stresu,
  • przeziębienia lub innej infekcji,
  • zmarznięcia,
  • miesiączki,
  • nieprawidłowej diety,
  • odwodnienia,
  • niedoboru snu,
  • przebywania na słońcu.

Pierwotne zakażenie opryszczką wargową może mieć ciężki przebieg z wysoką gorączką, osłabieniem, powiększeniem węzłów chłonnych i trudnością w przyjmowaniu płynów - dlatego w takich sytuacjach konieczna jest hospitalizacja. Na takie zakażenie narażone są przede wszystkim dzieci do 5. roku życia. Nawracające zakażenia przebiegają już łagodniej.  

Opryszczka wargowa - fazy

Przebieg opryszczki wargowej charakteryzuje się występowaniem kilku faz:

  • Faza I: objawy prodromalne, czyli zapowiadające powstanie zmian - są to mrowienie i pieczenie w okolicy ust. Pojawiają się następnie zaczerwienienie, obrzęk, ciepło, ból lub swędzenie w obszarze, w którym ujawnią się później pęcherze. Ten etap trwa 1-2 dni.
  • Faza II: po 2 dniach powstają bolesne, wypełnione płynem niewielkie pęcherzyki ze skłonnością do gromadzenia się w skupiska - jest to moment najwyższej zakaźności, ponieważ kontakt z tymi zmianami wiąże się z dużym prawdopodobieństwem zarażenia innej osoby.
  • Faza III: pęcherze pękają, wycieka z nich płyn i powstają owrzodzenia.
  • Faza IV: po ok. 4-6 dniach zmiany wysychają, tworzą się strupy i następuje okres gojenia. 

Po pojawieniu się na ustach opryszczki, należy pamiętać o tym, aby nie rozdrapywać, ani nie odrywać strupów. Nie tylko wydłuży to cały proces leczenia, ale może również sprawić przeniesienie opryszczki na inną część ciała, np. okolice nosa.

Jak wygląda opryszczka na ustach

Najbardziej charakterystycznym objawem opryszczki wargowej są bolesne, wypełnione płynem pęcherzyki, występujące w skupiskach. Zmiany lokalizują się najczęściej na granicy błon śluzowych i skóry - na wargach, na skórze wokół warg. Mogą również pojawić się w jamie ustnej, wówczas występują w postaci aft i białych bolesnych zmian

opryszczka na ustach jak wygląda
fot. Opryszczka na ustach/Adobe Stock, Cherries

opryszczka na ustach zdjecia
fot. Opryszczka na ustach/Adobe Stock, uwimages

Opryszczka na ustach - diagnostyka

Opryszczka wargowa może być czasem mylnie rozpoznana jako półpasiec, aftowe zapalenie jamy ustnej lub ospa. Na ogół jednak w diagnostyce wystarczą lekarzowi typowe objawy prezentowane przez chorego. Aby zdiagnozować opryszczkę, można również wykonać dokładniejsze badania: hodowlę wirusa z pobranego materiału (np. płynu z pęcherzyka) oraz badanie DNA HSV również na podstawie pobranego wymazu z miejsc zmienionych chorobowo.

Szybki sposób na opryszczkę - czy istnieje?

Wiele osób zastanawia się, jak pozbyć się opryszczki w jeden dzień albo jedną noc. Niestety nie ma lekarstwa, które w magiczny sposób pozwoliłoby pozbyć się opryszczki na ustach w tak krótkim czasie. Leczenie zmian trwa co najmniej kilka dni, na ogół jednak pęcherze znikają w ciągu 1-3 tygodni. 

Leczenie opryszczki wargowej

Leczenie przebiega objawowo. Na opryszczkę wargową stosuje się głównie maści i kremy przeciwwirusowe z acyklowirem lub tabletki z acyklowirem (5 razy dziennie w dawce 200 mg przez 5-10 dni). W przypadku intensywnego bólu ust można przyjmować również leki przeciwbólowe

U osób zarażonych wirusem, u których bardzo często (powyżej 6 razy w roku) dochodzi do opryszczki wargowej, stosuje się dłuższą terapię przeciwwirusową tabletkami. 

Przydatne mogą być również plastry na opryszczkę wargową, które wysuszają zmianę i utrudniają zarażenie innej osoby. Ich zaletą z pewnością jest fakt, że opryszczka wargowa jest znacznie mniej widoczna.  

Domowe sposoby na opryszczkę

Jeśli opryszka na ustach pojawia się sporadycznie, można zastosować naturalne metody, który przyspieszają gojenie, łagodzą objawy oraz zapobiegają nawrotom choroby:

  • miód na opryszczkę - badania dowodzą, że zmniejsza objawy choroby i przyspiesza gojenie zmian,[1]
  • czosnek na opryszczkę - czosnek na opryszczkę na ustach można stosować zarówno zewnętrznie jak i wewnętrznie, ma on udowodnione działanie przeciwwirusowe [2], niektórzy polecają przykładanie plastra czosnku do zmiany,
  • unikaj słodyczy - zjadanie nadmiaru cukru powoduje, że opryszczka pojawia się częściej i jej objawy są bardziej nasilone,[3]
  • unikaj pokarmów alergizujących - obciążają układ odpornościowy i mogą sprzyjać rozwojowi opryszczki,[4]
  • wybieraj produkty bogate w lizynę (np. sery, jaja, mleko, ryby) - badania dowodzą, że suplementowanie tego białka zapobiega zachorowaniu i wspomaga leczenie opryszczki wargowej,[5]
  • wybieraj produkty bogate w witaminę C - przyspiesza leczenie opryszczki i wspomaga organizm w walce z wirusami,[6]
  • maść cynkowa - cynk ma udowodnione działanie przyspieszające gojenie się opryszczki, działa wysuszająco i przeciwświądowo,[7]
  • preparaty z witaminą E - stosowane miejscowo przyspieszają gojenie się zmian i łagodzą ból,[8]
  • płukanki do ust z szałwią, rumiankiem albo gotowe mieszanki ziołowe na afty i podrażnienia w jamie ustnej - do płukania ust w przypadku pojawienia się zmian na błonie śluzowej. 

Czy można całkowicie wyleczyć opryszczkę?

Trzeba pamiętać, że nie jest możliwe całkowite pozbycie się wirusa opryszczki wargowejWirus opryszczki pozostaje w organizmie człowieka przez całe życie, dlatego nie można raz na zawsze wyleczyć choroby. Patogen jest przeważnie w formie uśpionej, a co pewien czas dochodzi do jego reaktywacji. Na ogół jego obecność nie wiąże się z żadnymi objawami. 

Opryszczce na ustach można zapobiegać poprzez zdrową i zrównoważoną dietę, umiejętne radzenie sobie ze stresem oraz ruch na świeżym powietrzu (przy czym nadmierny wysiłek sprzyja nawrotom choroby). Dbanie o siebie poprawia odporność i ogólną kondycję organizmu, a to utrudnia wirusowi opryszczki ujawnienie się.

Treść artykułu została pierwotnie opublikowana 13.12.2019.

Źródła:
A.Boroń-Kaczmarska (red.), A. Wiercińska-Drapało (red.), Choroby a zakaźne i pasożytnicze, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2020,
R. Nowicki (red.), S. Majewski (red.), Dermatologia i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2019.

Czytaj także:
Domowe sposoby na opryszczkę - tanie, sprawdzone i ogólnodostępne
Opryszczka i koronawirus. Czy COVID-19 może wywołać opryszczkę?
Opryszczka narządów płciowych

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!