Przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy – choroba Hashimoto

Tarczyca jest to gruczoł, wydzielający hormony. „Okrywa” tchawicę i sąsiaduje z naczyniami krwionośnymi i nerwami. Ma kształt motyla, którego skrzydła stanowią 2 płaty boczne. Są one połączone przewężeniem zwanym węziną. Gruczoł ten waży od 30 do 60 gram.
/ 18.03.2009 08:17
Tarczyca jest to gruczoł, wydzielający hormony. „Okrywa” tchawicę i sąsiaduje z naczyniami krwionośnymi i nerwami. Ma kształt motyla, którego skrzydła stanowią 2 płaty boczne. Są one połączone przewężeniem zwanym węziną. Gruczoł ten waży od 30 do 60 gram.

Tarczyca produkuje następujące hormony:
  • trijodotyronina (T3), będąca najaktywniejszym hormonem gruczołu, powstałym na skutek „odjodowania” tyroksyny. Zawiera 3 atomy jodu (T3). Jej nadmiar obserwowany jest w nadczynności, natomiast obniżone jej wartości obserwuje się w niedoczynnościach tarczycy. W celach diagnostycznych oznacza się wolną frakcją tego hormonu – fT3, której normą jest przedział od 3-2,25 - 6 pmol/l (1,5 - 4 ng/l)
  • tyroksynę (T4) – która jest jednym z głównych hormonów gruczołu tarczowego, zawierającym 4 atomy jodu. Podwyższone wartości T4 występują w nadczynności tarczycy. Podobnie jak przy T3, do diagnozy wykorzystuje się oznaczenie wolnej frakcji tyroksyny FT4. Prawidłowy jej poziom mieści się w przedziale od 10 do 25 pmol/l (8-20 ng/l).
  • kalcytoninę, która bierze udział w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej naszego organizmu.
Przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy – choroba Hashimoto
Hormonem który powoduje nasilenie produkcji i wydzielania T3 i T4 jest tyreotropina – TSH. Wydziela ją przysadka mózgowa. Obniżony jej poziom występuje w nadczynności, a podwyższony w niedoczynności tarczycy. Norma wynosi 0,4-4,0 mj.m/l. Z kolei hormonem pobudzającym przysadkę do wydzielania TSH, jest tyreoliberyna (TRH) produkowana przez podwzgórze.

Zapalenia tarczycy niemalże zawsze przebiegają z zaburzeniami jej funkcji. Mogą to być: hipotyreoza i hipertyreoza. Ta pierwsza występuje przy obniżonej liczbie hormonów tarczycy, z kolei hipertyreoza to podniesiony powyżej normy poziom hormonów tarczycy. Choroba Hashimoto zaliczana jest przewlekłego typu zapalenia i jest najczęstsza przyczyną niedoczynności. Ujawnia się w każdej grupie wiekowej ale częstość jej występowania rośnie wraz z wiekiem. W początkowej fazie choroba Hashimoto może przyjąć postać nadczynności, określanej czasem jako hashitoxicosis. Stan ten jednak przemija i pojawia się niedoczynność.

Przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy nie ma typowych objawów. Obserwowany jest jednak obniżony poziom hormonów tarczycowych.

Badania laboratoryjne wykonywane w celu ustalenia diagnozy to:
  • oznaczenie poziomu TSH (podwyższony)
  • miano przeciwciał przeciwtarczycowych (znacznie podwyższone, kilka tysięcy powyżej 35, norma: 0-35)
  • wolne hormony tarczycowe fT3 i fT4 (obniżone)
  • obserwowany jest także wysoki poziom cholesterolu
Warto wiedzieć, że u kobiet, które mają nawracające czy sporadyczne poronienia oraz cierpią na niepłodność, zaobserwowano podwyższenie przeciwciał przeciwtarczycowych w porównaniu z kobietami z nieobciążonym wywiadem. Jednak nie jest to do końca zbadane i jednoznacznie nie można określić związku pomiędzy obecnością przeciwciał przeciwtarczycowych a zwiększonym ryzykiem poronień. Istnieje kilka hipotez na ten temat. Jedna z nich mówi o tym że wysokie miano owych przeciwciał jest „wykładnikiem utajonej, łagodnej niedoczynności tarczycy”. Druga hipoteza zakłada ze przeciwciała te są „markerami uogólnionej reakcji autoimmunizacyjnej organizmu matki przeciwko jednostce płodowo-łożyskowej, w przebiegu której może dojść do poronienia”. Przeciwciała przeciwtarczycowe należą do klasy IgG, więc łatwo przechodzą przez łożysko, gdyż są małych rozmiarów. W surowicy płodu ich stężenie stopniowo wzrasta, a w okresie okołoporodowym przewyższa stężenie tych przeciwciał u matki.

W diagnostyce choroby Hashimoto wykorzystuje się badanie ultrasonograficzne – USG, w którym to tarczyca jest niewielka i hipoechogeniczna – czyli jest ciemna (o obniżonej jasności).
Przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy należy różnicować z innymi stanami powodującymi niedoczynność. Dotyczy to min. weryfikacji błędów w leczeniu (tzw. niedoczynność jatrogenna).

Leczenie obejmuje „substytucję hormonalną” za pomocą lewotyroksyny. Gdy objawy są bardziej nasilone, stosuje się także trójodotyroninę. Terapię rozpoczyna się od dawek minimalnych, a po „określeniu stopnia tolerancji klinicznej dawki”, zwiększa się ją do dawek wyrównujących hipotyreozę, przeciętnie 75 - 150μg/24h.

Źródła:
A. Szczeklik, „Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie.” Tom I, Medycyna Praktyczna, 2005
J. Daniluk, G. Jurkowska, Zarys chorób wewnętrznych dla studentów pielęgniarstwa, Czelej, Lublin 2005
W. Z. Traczyk, Fizjologia człowieka w zarysie,PZWL,Warszawa 2006
Jerzy Skotnicki, 2007, Aktualne poglądy dotyczące chorób tarczycy u kobiet ciężarnych
strony internetowe: www.skotnicki.pl, www.endokrynologia.net

Katarzyna Ziaja

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Redakcja poleca

REKLAMA