stłuszczenie wątroby fot. Fotolia

Stłuszczenie wątroby – dieta

Stłuszczenie wątroby to proces odwracalny, trzeba tylko wiedzieć, jak przywrócić jej pełne zdrowie. A warto – w innym przypadku możemy doprowadzić do groźnej marskości.
Marta Słupska / 20.10.2016 16:14
stłuszczenie wątroby fot. Fotolia

Czym jest stłuszczenie wątroby i jak się przy nim odżywiać? Na nasze pytania odpowiedziała dr Agnieszka Jarosz z Instytutu Żywności i Żywienia, ekspert kampanii Zarządzanie Kaloriami!

Czym jest stłuszczenie wątroby?

Dr Agnieszka Jarosz: Stłuszczenie wątroby do niedawna kojarzyło się głównie z osobami nadużywającymi alkoholu. Tymczasem ta choroba występuje również u osób pijących umiarkowanie lub wcale, ale chorujących na otyłość lub nadwagę (już u dzieci!), a także u osób z cukrzycą czy zaburzeniami hormonalnym, u nadużywających leki, a nawet u głodzących się. Polega ona na magazynowaniu tłuszczu w komórkach wątroby, co niekorzystnie wpływa na funkcjonowanie tego organu.

W przypadkach dużego przeładowania komórek wątrobowych dochodzi do zlewania kropelek tłuszczu i powstawania torbielek tłuszczowych z odczynem zapalnym – to tzw. stłuszczenie z zapaleniem. Na tym etapie proces chorobowy jest całkowicie odwracalny. W przypadkach dalszego działania czynnika toksycznego dochodzi do nasilenia zmian zapalnych z rozrostem łącznotkankowym i postępującym włóknieniem. Ostatecznym etapem choroby jest całkowita przebudowa miąższu wątroby, która w 4-8% przypadków prowadzi do tzw. stłuszczeniowej marskości wątroby. Stłuszczenie zatem może doprowadzić do powstania stanu zapalnego, zwłóknienia, a nawet do marskości wątroby.

Czy twojej wątrobie grozi stłuszczenie? 

Czy odpowiednia dieta pozwala przywrócić wątrobie pełne zdrowie?

Na początek warto zaznaczyć, że leczenie stłuszczenia wątroby koniecznie musi uwzględniać eliminację czynników uszkadzających. Należy zatem np. uregulować gospodarkę węglowodanową i zmniejszyć insulinooporność m.in.  poprzez redukcję masy ciała (chociaż o 10%).

Dieta przede wszystkim zależy od poziomu stłuszczenia wątroby, z którego startujemy. Jeśli chory znajduje się na wczesnym stadium, jest szansa na całkowitą regenerację wątroby. Na dalszych etapach może być już dużo trudniej. Na pewno jednak dieta da efekty nawet w bardziej zaawansowanych przypadkach.

Trzeba pamiętać, że zmiany w diecie i stylu życia nie będą chwilowe, ale należy je wprowadzić już na całe życie. Powrót do starych nawyków żywieniowych, czyli ciężkostrawnej diety czy siedzącego trybu życia, spowoduje bowiem nawrót choroby.

Co powinno się jeść przy stłuszczeniu wątroby?

Przy stłuszczeniu wątroby kluczowy jest odpowiedni wybór produktów białkowych. Polecane jest szczególnie białko chudego mięsa, jaja (gotowane na miękko, nie smażone), chude mleko, jogurty i kefiry. Podaż białka u zwykłego śmiertelnika nie powinna jednak przekraczać ilości 1g/kg masy ciała. Nieco inne zasady dotyczą sportowców.

W diecie chorych powinny również znaleźć się produkty zbożowe bogate w błonnik, czyli ciemne pieczywo, kasze grubo- i średnioziarniste czy razowe makarony. Jeśli chory dobrze je toleruje, należy spożywać jak najwięcej świeżych warzyw do każdego posiłku, które dostarczą błonnik, witaminy i antyoksydanty. W mniejszej ilości może sięgać po świeże owoce (około 1 porcji dziennie) ze względu na dużą ilość fruktozy. Należy wybierać owoce z dużą zawartością błonnika, który spowalnia wchłanianie cukrów i reguluje pasaż jelitowy, np. maliny, porzeczki, jagody.

Jeśli chodzi o tłuszcze, to używajmy tłuszczów roślinnych, np. oliwy z oliwek czy oleju rzepakowego, bardzo istotne będą również tłuszcze z rodziny omega-3, które mają korzystny wpływ na pracę wątroby. Tłuszcze nie powinny pokrywać więcej niż 30% dziennego zapotrzebowania energetycznego. Dotyczy to tłuszczu widocznego i niewidocznego, a zatem nie należy przesadzać z ilością tłuszczu dodawanego do potraw czy smarowania.

Których produktów należy unikać?

Przede wszystkim należy unikać tłuszczów nasyconych pochodzących z tłuszczu zwierzęcego. Znajdziemy je w tłustym mięsie, serach żółtych czy śmietanie. Idąc tropem tłuszczów, trzeba również znacznie ograniczyć produkty smażone na rzecz tych świeżych, pieczonych czy duszonych bez uprzedniego obsmażania lub gotowanych. W przypadku stłuszczenia wątroby istotne jest też ograniczenie podaży produktów szybko podnoszących stężenie glukozy we krwi. Niewskazane jest spożywanie dużych ilości cukru w postaci słodyczy, kompotów, soków czy dżemów nawet własnej produkcji. I bardzo ważne –należy całkowicie zrezygnować z alkoholu pod wszelaką postacią.

Jaki ruch jest wskazany przy stłuszczeniu wątroby?

Przy tego rodzaju schorzeniach wskazana jest aktywność aerobowa, bo to ona najlepiej wykorzystuje wolne kwasy tłuszczowe. Dzięki wysiłkowi nie odkładają się one w wątrobie, a nawet te już w niej odłożone zostają wykorzystane. Osoby otyłe powinny natomiast zacząć od spokojniejszej formy ruchu, jak marsz czy nordic walking. Dopiero gdy przestaną one być męczące, można przejść do form ruchu, które angażują całe ciało, jak basen czy jazda na rowerze. 

Kiedy warto zrobić próby wątrobowe?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!