Skalpel do lamusa

Skalpel do lamusa

Kto jeszcze do niedawna przypuszczał, że następnego dnia po skomplikowanej operacji można wyjść ze szpitala? Teraz to możliwe!
/ 14.08.2007 13:19
Skalpel do lamusa
To jeszcze nie wszystko. Nowoczesne metody operacji mają znacznie więcej zalet. Coraz więcej operacji odbywa się teraz właściwie bez użycia tego podstawowego wcześniej instrumentu chirurgicznego. Jego zastosowanie ogranicza się często tylko do wykonania drobnego nacięcia ciała po to, by dostać się do wnętrza za pomocą cieniutkich przewodów światłowodowych i specjalnych narzędzi.

Nowoczesne operacje są wprawdzie zwykle sporo droższe niż te wykonywane metodą tradycyjną, jednak na ogół wymagają znacznie krótszego pobytu w szpitalu i przynoszą mniej powikłań pooperacyjnych. To zaś sprawia, że w sumie cały koszt leczenia okazuje się nawet niższy. To ważne zarówno w przypadku zabiegów refundowanych przez NFZ, jak i w sytuacjach, gdy decydujemy się na operację w prywatnej klinice, gdzie każdy spędzony dzień kosztuje kilkaset złotych. Ale najważniejszy jest komfort chorego. Nowoczesne metody nie wymagają czasem nawet podawania narkozy, a do dobrej formy wraca się znacznie szybciej. Jak tłumaczy dr hab. n. med. Maciej Kielar, chirurg z Kliniki Ogólnej i Naczyniowej Warszawskiej Akademii Medycznej, każda operacja to poważny uraz organizmu. Im większa ingerencja, tym jest on większy.

Po operacji metodą tradycyjną pacjent leży czasem nawet kilka dni na oddziale intensywnej terapii, wymagając na przykład pomocy przy oddychaniu. Po operacji małoinwazyjnej chory często wstaje z łóżka nawet tego samego dnia. Na szczęście coraz więcej szpitali publicznej służby zdrowia w Polsce wprowadza do standardu leczenia właśnie operacje metodami mniej inwazyjnymi. W większości przypadków czeka się na nie nieco dłużej, ale, jeśli to tylko możliwe, warto! Można także poddać się tego typu operacjom w prywatnych klinikach i szpitalach. Są one jednak kosztowne, a ich cena może sięgnąć od 2,5 tys. zł za usunięcie pęcherzyka żółciowego, aż po kilkanaście tysięcy złotych za operacje kręgosłupa.

Przygotowaliśmy przegląd najważniejszych i najczęściej wykorzystywanych metod nowoczesnej chirurgii. Niektóre z nich są znane od lat i lekarze zdobyli już ogromne doświadczenie w ich wykonywaniu. Jest też wiele technik, które stosuje się dopiero od niedawna, a chirurdzy, którzy przechodzili szkolenia w zagranicznych ośrodkach, teraz wprowadzają je do Polski. Przedstawiamy także nowoczesne metody diagnostyki, które są równie dokładne, a często nawet dokładniejsze niż tradycyjne, ale nie wymagają żadnej ingerencji w ludzki organizm.

Dwa centymetry zamiast dwudziestu
Tak małe, 1- lub 2-centymetrowe nacięcie wystarczy, by dostać się do miejsca, gdzie należy wykonać operację. Robi się to za pomocą specjalnego wziernika, przekazującego obraz z wnętrza ciała poprzez światłowód do kamery i monitora. Do wybranego miejsca dociera za pomocą przedłużonych narzędzi chirurgicznych. Są one wyposażone w system cięgien po to, by móc manewrować nimi z odległości. Przypomina to nieco granie w zręcznościową grę komputerową i wymaga od lekarza umiejętności przełożenia płaskiego widoku z monitora na trójwymiarowy obraz operowanych organów. Jednak od niedawna jest już dostępna tzw. wideochirurgia 3D, która umożliwia oglądanie przestrzennego obrazu z wnętrza ciała. Technika endoskopowa umożliwia operowanie wielu organów i w zależności od tego, której części ciała dotyczy, ma inną nazwę. Wszystkie te metody łączy wykorzystanie endoskopu.

Laparoskopia to diagnostyka oraz operacje w obrębie jamy brzusznej. Najbardziej rozpowszechnione jest usuwanie tą metodą pęcherzyka żółciowego, leczenie chorób jelit, naprawa przepuklin, usuwanie wyrostka robaczkowego oraz wszelkie zabiegi ginekologiczne (diagnostyka i leczenie niepłodności, guzy i torbiele jajników, usunięcie ciąży pozamacicznej, leczenie endometriozy, nagłe i przewlekłe bóle w podbrzuszu, podejrzenie zapalenia przydatków, wysiłkowe nietrzymanie moczu). Całkowitą nowością jest wykonywanie operacji w obrębie jamy brzusznej z wykorzystaniem tzw. wideoasysty, czyli z dokładnym podglądem pola operacyjnego za pomocą dodatkowej kamery.

Torakoskopia to nazwa zabiegów odbywających się w obrębie klatki piersiowej. Pozwala na diagnostykę i leczenie chorób płuc, w tym nowotworów.

Artroskopia umożliwia zbadanie "od środka" struktur stawów, np. kolanowych, oraz jednoczesne przeprowadzenie wewnątrzstawowych operacji, np. usunięcie uszkodzonej części łękotki. Najbardziej rozwinięta i najpopularniejsza jest artroskopia stawu kolanowego i stawu łopatkowo-ramiennego. Tą metodą wykonuje się także zabiegi w obrębie stawów: skokowego, łokciowego, biodrowego oraz nadgarstka i ręki. Najczęściej wykorzystuje się tę technikę w leczeniu urazów i złamań stawów oraz zmian zwyrodnieniowych. Techniki endoskopowe coraz powszechniej wykorzystuje się również w przypadku operacji kręgosłupa. Najpopularniejsze jest endoskopowe usunięcie wypadniętego dysku. Metodę tę można także stosować, gdy zachodzi konieczność zlikwidowania wady postawy, np. skoliozy u dzieci. Jednak jak podkreśla dr n. med. Paweł Michalski, chirurg, kierownik Oddziału Chirurgii Kręgosłupa z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie, powodzenie takich operacji zależy w dużej mierze od właściwej kwalifikacji pacjenta. Nie jest to metoda możliwa do zastosowania u wszystkich chorych. Zdaniem lekarza im wcześniej osoba cierpiąca na problemy z kręgosłupem zdecyduje się na operację, tym większe są szanse, że będzie ona mogła odbyć się metodą mniej inwazyjną, czyli np. z wykorzystaniem endoskopu. Gdy zmiany zwyrodnieniowe są już bardzo duże, najczęściej konieczne jest zastosowanie sposobu tradycyjnego.

Lecznicze promienie
Lasery to kolejne osiągnięcie nowoczesnej medycyny, wykorzystywane zamiast skalpela. Umożliwiają przeprowadzenie niezwykle precyzyjnych zabiegów. Ich promienie, przecinając tkanki ciała, zamykają jednocześnie drobne naczynia krwionośne, co pozwala na zmniejszenie krwawienia podczas operacji. W terapii stosuje się kilka rodzajów laserów, które różnią się głównie długością fali, mocą oraz sposobem zastosowania. W ciągu ostatnich lat technika laserowa stała się cenna przede wszystkim w okulistyce i laryngologii. Wykorzystuje się ją podczas wielu operacji jamy ustnej (np. przy plastyce podniebienia miękkiego i języczka), gardła, nosa (np. do usuwania przerostu małżowiny) i krtani (np. wycinanie polipów umiejscowionych na strunach głosowych). W okulistyce metoda laserowa robi zawrotną karierę. Jest stale udoskonalana i obecnie możliwe jest leczenie przy użyciu lasera zarówno wad wzroku (krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm), jak i wielu chorób oczu. Można też za pomocą lasera poprawiać wzrok u osób, u których pogarsza się on z powodu wieku. Po operacji nie muszą one używać do czytania okularów. W chirurgii ogólnej wykorzystanie laserów nie jest jeszcze zbyt popularne. Powszechnie stosuje się je za to do usuwania żylaków i pajączków. Najnowsze osiągnięcia w tej dziedzinie to tzw. lasery wewnątrznaczyniowe oraz urządzenia, które wykorzystując częstotliwości radiowe (RF), pozwalają na błyskawiczne zamknięcie rozszerzonej żyły. Laseroterapię stosują również ortopedzi i neurochirurdzy m.in. w operacjach kręgosłupa. Tą metodą można na przykład usunąć uciskający na nerwy (i przez to powodujący ból) dysk międzykręgowy.

Przez tętnicę do serca
Od kilku lat coraz większą popularność zyskują także zabiegi wewnątrznaczyniowego udrożniania i poszerzania tętnic obwodowych. Lekarz nie musi rozcinać ciała, bo dostaje się bezpośrednio do uszkodzonego naczynia krwionośnego, wprowadzając cewnik. Jego drogę kontroluje na ekranie monitora. By rozszerzyć zatkaną przez blaszki miażdżyciowe tętnicę lub żyłę, stosuje się specjalne rusztowania, tzw. stenty. Dzięki zastosowaniu podobnych urządzeń możliwe jest także małoinwazyjne operowanie np. tętniaków aorty brzusznej i piersiowej. Poprzez tętnice udowe wprowadza się do organizmu tzw. stentgraf, czyli rurkę z samorozprężalnej siatki, wyścieloną nieprzepuszczającą krwi tkaniną poliestrową. Po jego założeniu krew płynie wewnątrz protezy, czyli z wyłączeniem tętniaka, co zapobiega jego pęknięciu. Podobnie jak we wszystkich małoinwazyjnych metodach, także w tym przypadku prawdopodobieństwo powikłań jest mniejsze niż w przy zastosowaniu technik klasycznych.
Czy wkrótce narzędzia chirurgiczne będziemy znali już tylko z fotografii?


Metoda endoskopowa krok po kroku

1. nakłucie lub nacięcie powłok ciała
Lekarz robi za pomocą specjalnej igły lub skalpela niewielki (1–2 cm) otwór. Przez to nacięcie wprowadza przewody światłowodowe zakończone kamerą oraz narzędzia chirurgiczne.

2. utworzenie pola operacyjnego
Za pomocą rurki lub igły wpuszcza do jamy ciała dwutlenek węgla, który rozpycha okoliczne tkanki, robiąc miejsce do manewrowania.

3. czas na przeprowadzenie operacji
Pod kontrolą kamery lekarz wprowadza do wnętrza ciała specjalne przedłużone narzędzia chirurgiczne i wykonuje operację.

4. a na koniec...
Chirurg wyjmuje narzędzia i wypuszcza dwutlenek węgla. Nacięcie skóry zaszywa lub zakleja specjalnym plastrem.


Wady i zalety nowoczesnych operacji

minusy
- mniejsze możliwości szybkiej reakcji w przypadku wystąpienia powikłań
- wyższy koszt
- ograniczone możliwości zastosowania takich metod w przypadku zaawansowanych zmian chorobowych

plusy
- mniejszy uraz operacyjny, czyli reakcja całego organizmu (w tym układu krążenia i oddechowego) na przeprowadzoną operację
- szybszy powrót do pełnej sprawności
- lepszy efekt estetyczny (mniejsza blizna)
- mniej powikłań, np. zakażeń ran

Kamera w kapsułce
Kapsułki Pillcam umożliwiają znalezienie przyczyny krwawień z przewodu pokarmowego, uszkodzeń jelita, a także potwierdzenie lub wykluczenie choroby Leśniowskiego-Crohna. Kapsułkę połyka się, a znajdująca się w niej kamera podczas przechodzenia przez przewód pokarmowy wykonuje ok. 50 tys. zdjęć. Są one potem oglądane przez lekarza. Tą metodą można obecnie diagnozować jelito cienkie i przełyk, ale już wkrótce będzie dostępna także kapsułka do badania jelita grubego.

Najnowsze tomografy komputerowe w Polsce
Prawie wszystkie nowoczesne operacje znane na świecie można już przeprowadzić w Polsce.

Precyzyjne badanie oczu
Tomograf laserowy do nieinwazyjnej diagnostyki oka umożliwia postawienie szybkiej i precyzyjnej diagnozy w przypadku nawet najbardziej skomplikowanych chorób wzroku. Znajduje się w Klinice Chorób Oczu AM w Gdańsku. Badanie jest bezpłatne.

Wirtualna kolonoskopia
Bezbolesne badanie za pomocą tomografu komputerowego, które umożliwia dokładną ocenę jelita bez wprowadzania do jego wnętrza sondy. Nie wymaga narkozy ani nawet znieczulenia. Badanie można wykonać w Międzynarodowych Centrach Medycznych "Euromedic". Nie jest refundowane, trzeba za nie zapłacić ok. 350 zł.

Scaner pet-ct
To jedno z najnowocześniejszych narzędzi diagnostycznych. Pozwala na szybkie i dokładne zbadanie całego ciała. Umożliwia wykrycie m.in. wczesnych zmian nowotworowych. W uzasadnionych przypadkach badanie jest bezpłatne. Prywatnie kosztuje 4,5 tys. zł. Więcej informacji: www.pet-ct.pl.

Marzena Bartoszuk/ Vita

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)