objawy cukrzycy u dzieci fot. Adobe Stock

Objawy cukrzycy u dzieci. Jak rozpoznać chorobę?

Cukrzyca u dziecka może rozwijać się podstępnie miesiącami lub latami. Objawy choroby mogą być nietypowe, jak problemy z koncentracją lub nawracające infekcje, a przez to uśpić czujność rodzica. Cukrzycę można też rozpoznać na podstawie klasycznych symptomów. Podstawą w diagnostyce jest jednak wynik badania krwi.
/ 02.02.2021 11:03
objawy cukrzycy u dzieci fot. Adobe Stock

Spis treści:

  1. Rodzaje cukrzycy u dzieci – jak je rozpoznać?
  2. Klasyczne i nietypowe objawy cukrzycy u dzieci
  3. Co robić, gdy wystąpią objawy cukrzycy u dziecka?

Rodzaje cukrzycy u dzieci – jak je rozpoznać?

U dzieci najczęściej rozwija się cukrzyca typu 1, tzw. insulinozależna. Na jej początek nie ma wpływu styl życia czy otyłość. Jest to choroba uwarunkowana genetycznie i powoduje ją produkowanie przez organizm przeciwciał atakujących tzw. komórki beta trzustki. W rezultacie dochodzi do zahamowania wydzielania insuliny (hormonu transportującego glukozę z krwi do komórek, gdzie jest ona przekształcana w energię). We krwi utrzymuje się przez to zbyt wysokie stężenie glukozy (hiperglikemia).

Wyróżnia się też inne rodzaje cukrzycy, które występują u dzieci.

U bardzo małych niemowląt, do 3. miesiąca życia, ujawnia się cukrzyca noworodkowa. Jej przyczyną jest genetycznie uwarunkowane uszkodzenie komórki beta, a utrzymywanie się choroby wynika z mutacji genu KCNJ11 kodującego podjednostkę Kir 6.2 kanału potasowego. U dzieci z cukrzycą noworodkową występują niska masa urodzeniowa i hiperglikemia z kwasicą.

Dziecko może również chorować na cukrzycę monogenową, w skrócie MODY (ang. maturity onset diabetes of the young). Jest to stosunkowo łagodna odmiana cukrzycy. Choroba rozwija się w wieku 15-35 lat. Jest także uwarunkowana genetycznie. Jej objawy są zbliżone do cukrzycy typu 2 i na ogół choroba nie wymaga podawania insuliny.

Specyficznym rodzajem cukrzycy występującym u dzieci jest cukrzyca współistniejąca z mukowiscydozą, w skrócie CFRD (ang. cystic fibrosis-related diabetes). Jest to najczęstsza choroba rozwijająca się u dzieci z mukowiscydozą. Mogą na nią zachorować nawet niemowlęta. Przy czym zazwyczaj pierwsze objawy CFRD pojawiają się, gdy pacjent ma 18-24 lata.  

Coraz częściej w ostatnich latach u dzieci i młodzieży rozpoznaje się również cukrzycę typu 2, która najczęściej dotyczy dorosłych i jest zależna od stylu życia. Na jej rozwój mają wpływ niedobór aktywności fizycznej oraz otyłość. Cukrzyca typu 2 jest podstępną chorobą. Po cichu rozwija się latami, siejąc spustoszenie w organizmie.

Klasyczne i nietypowe objawy cukrzycy u dzieci

Klasyczne objawy cukrzycy to:

  • częste oddawanie moczu (wielomocz, poliuria),
  • wzmożone pragnienie (polidypsja),
  • senność i osłabienie,
  • infekcje w drogach moczowo-płciowych,
  • zmniejszony apetyt,
  • chudnięcie.

Typowym objawem ujawniającym się w badaniach jest hiperglikemia, czyli nadmiar glukozy we krwi. U dziecka norma glukozy na czczo to 70-99 mg/dl, zaś 2 godziny po teście obciążenia glukozą (OGTT) do 140 mg/dl.

U dziecka z cukrzycą mogą pojawić się również nietypowe objawy, które powinny zaniepokoić:

  • przewlekłe infekcje dróg oddechowych,
  • trudno gojące się rany,
  • zmiany ropne na skórze,
  • zaburzenia widzenia,
  • zaparcia,
  • zapalenie kącików ust,
  • momenty rozdrażnienia i problemy z koncentracją.

Do nietypowych objawów cukrzycy u dziecka trzeba zaliczyć również te, które wynikają z kwasicy ketonowej, czyli poważnego stanu zagrażającego dziecku:

  • silne pragnienie,
  • zapach acetonu z ust,
  • senność, a nawet śpiączka,
  • ból brzucha, wymioty,
  • bóle w klatce piersiowej,
  • wysuszenie śluzówek,
  • zaburzenia świadomości.

Kwasica ketonowa jest to stan nagły wymagający pilnej konsultacji lekarskiej. Prowadzą do niej powikłania związane z przemianą energii w wyniku niedoboru insuliny. 

Należy też pamiętać, że obraz kliniczny poszczególnych rodzajów cukrzycy u dziecka może być różny. Np. cukrzyca typu 1 ma na ogół osty początek, a dziecko często trafia po raz pierwszy z problemem do lekarza, gdy jego stan jest poważny (np. z kwasicą ketonową). Objawy cukrzycy w mukowiscydozie mogą rozwijać się po cichu i bezobjawowo. Podobnie w cukrzycy typu 2 – zniszczenia, jakie powoduje choroba w organizmie często trwają latami, nie dając wyraźnych sygnałów.

Co robić, gdy wystąpią objawy cukrzycy u dziecka?

Przede wszystkim postępowanie przy cukrzycy u dziecka zależy od nasilenia objawów. Jeśli są one poważne, tak jak w przypadku kwasicy ketonowej, należy niezwłocznie udać się do przychodni lub szpitala.

Gdy zauważamy niepokojące objawy, ale dziecko normalnie funkcjonuje, skontaktujmy się z pediatrą, aby skierował nas na badania oznaczenia glukozy we krwi. U dzieci wykonuje się badanie glikemii na czczo oraz doustny test obciążenia glukozą (OGTT).

Cukrzycę u dziecka rozpoznaje się, gdy występują:

  • nieprawidłowa glikemia na czczo: 100-125 md/dl,
  • upośledzona tolerancja glukozy w OGTT: stężenie glukozy po 2 godzinach od podania roztworu glukozy w przedziale 140-199 mg/dl.

Dalsze kroki, w tym leczenie, zależą od rodzaju cukrzycy. Plan terapii ustala lekarz.

Źródła: J.B Latkowski (red.), Medycyna Rodzinna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2019,
A. Noczyńska, Cukrzyca noworodkowa, doi: 10.18544/EP-01.09.02.1270.

Więcej na temat zdrowia dziecka:
Objawy autyzmu - jak rozpoznać zaburzenia autystyczne u dziecka?
Zapalenie płuc u dziecka – przyczyny, objawy, leczenie, powikłania
Czkawka u noworodka: co robić, gdy niemowlę ma czkawkę
Ból brzucha u dziecka – co oznacza i kiedy trzeba iść do lekarza
Ostre zapalenie oskrzeli u dziecka – objawy i leczenie
Ból głowy u dziecka - co oznacza z przodu głowy i gdy towarzyszą mu wymioty,
Zapalenie krtani u dziecka: objawy, ile trwa i jak powinno się je leczyć
Objawy i leczenie zapalenia pęcherza u dziecka. Jakie badania wykonać?
Co oznacza zielony katar u dziecka? [WYJAŚNIA LEKARZ]
Atopowe zapalenie skóry u dzieci - objawy leczenie i pielęgnacja skóry dziecka z AZS

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!