Co myślimy o śmierci?

Śmierć stanowi problem, który przekracza immanentne warunki swoich możliwości/fot. Fotolia fot. Fotolia
Dopiero dziewięciolatki zdają sobie sprawę z tego, że każdy kiedyś umiera. Śmierć wyzwala lęk, kojarzy się z kostuchą, z końcem kariery, rozpadem rodziny. O śmierci myślimy różnie. Inaczej odbieramy śmierć obcej osoby, inaczej kogoś bliskiego. Postawa wobec własnej śmierci, na przykład w chorobie śmiertelnej, interesuje pracowników hospicjum, psychoonkologów i tanatologów.
/ 27.09.2016 13:41
Śmierć stanowi problem, który przekracza immanentne warunki swoich możliwości/fot. Fotolia fot. Fotolia

Postawa wobec śmierci

W zależności od tego, jak człowiek myśli o śmierci, tak będzie się do niej ustosunkowywać – „[…] istnieją różne postawy, ale jeden obiektywny fenomen przemijania człowieka i jego śmierć”. Postawa wobec śmierci rzadko jest ustosunkowaniem się do abstrakcyjnego pojęcia „śmierci”, zazwyczaj bywa ukonkretniona. Można więc mówić o następujących postawach:

1. Postawa wobec śmierci obcego – na postawę człowieka wobec śmierci obcej osoby ma wpływ to, w jaki sposób się o niej dowiaduje (ze środków masowego przekazu czy będąc świadkiem np. śmiertelnego wypadku).

2. Postawa wobec śmierci bliskiej osoby – duże znaczenie ma stopień bliskości, więzi emocjonalne; w przypadku bardzo bliskich osób śmierć jest przeżyciem traumatycznym, wpływającym na psychikę i dotychczasowe życie.

3. Postawa wobec własnej śmierci – jest bardzo zróżnicowana, w zależności od rodzaju antycypowanej śmierci i okoliczności jej towarzyszących.

Polecamy: Śmierć - stadia radzenia sobie z wiadomością o śmiertelnej chorobie

Jak o śmierci myślimy na różnych etapach życia?

Szczególnym zagadnieniem jest rozwój postaw wobec śmierci. Zdolność rozumienia śmiertelności łączy się bowiem z rozwojem psychicznym.

Dopiero dziewięciolatki dostrzegają nieodwołalność śmierci, wcześniej boją się nawet zwykłej nieobecności bliskich im osób.

Czasem śmierć utożsamiana jest z postacią, która – niczym średniowieczna kostucha – przychodzi i zabiera ze sobą wybraną osobę. Pojawiająca się w wieku mniej więcej dziewięciu lat świadomość końca życia w dużej mierze związana jest z lękiem przed stratą rodziców. Zaczynają się pytania i poszukiwania intelektualne.

Choć wiekowi dojrzewania towarzyszy lęk przed umieraniem, to jednak jest on na tyle daleką perspektywą, że młodzież często ryzykuje życie, np. uprawiając sporty ekstremalne.

Ludzie dorośli zaczynają się koncentrować na wyznaczonych celach – pracy czy rodzinie. Śmierć jest wtedy postrzegana jakoś coś, co może stanąć na przeszkodzie do ich realizacji.

Myślenie o końcu życia staje się coraz częstsze po przejściu na emeryturę. Brak aktywności zawodowej, obniżenie dynamiki życiowej i pojawiające się dolegliwości prowadzą do wzmożonego lęku przed śmiercią.

Śmiertelna choroba

Innym problemem w kontekście psychologicznych rozważań dotyczących postaw wobec śmierci są warunkujące je czynniki. Mogą to być: płeć, wiek, stan zdrowia, religijność, struktura osobowości. Postawy wobec śmierci związane są również z sytuacją życiową – szczególne znaczenie ma sytuacja choroby śmiertelnej.

Najogólniej można powiedzieć, że wybór określonej postawy dokonuje się na linii akceptacja – kontestacja (pomiędzy tymi biegunami znajduje się punkt obojętności bądź ambiwalencji w stosunku do zjawiska śmierci).

W psychologii najbardziej znana typologia postaw wobec umierania i śmierci została zaprezentowana przez E. Kübler-Ross w słynnej publikacji Rozmowy o śmierci i umieraniu. Książka ta po raz pierwszy została wydana w USA w 1969 r. i zdaniem znawców zapoczątkowała przełom w kontaktowaniu się z umierającymi oraz wyznaczyła podstawy dla tanatopsychologii i psychoonkologii. Przetłumaczona na język polski w 1978 r., była jedynym w naszym kraju opracowaniem dotyczącym tanatopsychologii i służyła jako podręcznik oraz źródło wiedzy tym, którzy chcieli poznać i zrozumieć cierpienie własne oraz innych – jak pisze J. Łuczak, ordynator poznańskiego hospicjum, we wstępie do drugiego polskiego wydania książki. Kübler-Ross wskazuje na następujące postawy wobec wiadomości o śmiertelnej chorobie.

Zobacz też: Oswajanie śmierci, czyli życie w hospicjum okiem psychologa - wywiad

Fragment pochodzi z książki "Sens życia i umierania" Beaty Kolek (wydawnictwo Impuls, Kraków 2009). Publikacja za zgodą wydawcy. Bibliografia dostępna u redakcji.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

18-24 KWIETNIA
szaleństwo zakupów
25% przy zakupach za min. 199,99 zł
25% przy zakupach za min. 199,99 zł
Wprowadź kod online lub pokaż... więcej»
Kod rabatowy:GPSZ25
Zobacz
+
25% przy zakupach za min. 199,99 zł
Online
Stacjonarnie

Wprowadź kod online lub pokaż go w jednym z ponad 230 sklepów stacjonarnych i skorzystaj z oferty. Szczegóły u sprzedawcy i na stronie www.

Oferta ważna:18 - 24.04.2024
Kod rabatowy:GPSZ25
Zobacz
-30% na całą ofertę kosmetyków
-30% na całą ofertę kosmetyków
Rabat -30% na ofertę kosmetykó... więcej»
Kod rabatowy:SZ2024
Zobacz
+
-30% na całą ofertę kosmetyków
Online

Rabat -30% na ofertę kosmetyków marki Bielenda, obowiązuje na bielenda.com. Szczegóły na stronie www.

Oferta ważna:18 - 24.04.2024
Kod rabatowy:SZ2024
Zobacz
-30% na wszystko
-30% na wszystko
Skorzystaj z rabatu na cały as... więcej»
Kod rabatowy:ZAKUPY30
Zobacz
+
-30% na wszystko
Online
Stacjonarnie

Skorzystaj z rabatu na cały asortyment, również na produkty przecenione! Oferta dostępna w butiku przy ul. Kopernika 53a w Łodzi i na fiore.pl. Szczegóły u sprzedawcy i na stronie.

Oferta ważna:18 - 24.04.2024
Kod rabatowy:ZAKUPY30
Zobacz
-20% na wybraną biżuterię
-20% na wybraną biżuterię
Rabat 20% na biżuterię marki d... więcej»
Zobacz
+
-20% na wybraną biżuterię
Online
Stacjonarnie

Rabat 20% na biżuterię marki dostępny w salonach stacjonarnych i online. Oferta nie dotyczy kolekcji Nomination oraz nie łączy się z innymi promocjami. Szczegóły u sprzedawcy i na stronie www. 

Najniższa cena produktu ze zdjęcia z 30 dni przed obniżką - 3 190 zł.  

Cena produktu po zastosowaniu rabatu – 2 552 zł.

Oferta ważna:18 - 24.04.2024
Zobacz
-7% na 700 marek kosmetyków i perfum
-7% na 700 marek kosmetyków i perfum
7% rabatu na 700 największych... więcej»
Kod rabatowy:7EZEBRA
Zobacz
+
-7% na 700 marek kosmetyków i perfum
Online

7% rabatu na 700 największych marek kosmetyków i perfum. Oferta dostępna na ezebra.pl. Szczegóły na stronie.

Oferta ważna:18 - 24.04.2024
Kod rabatowy:7EZEBRA
Zobacz
Twoja ulubiona biżuteria teraz -20%
Twoja ulubiona biżuteria teraz -20%
Skorzystaj z rabatu i kup wyją... więcej»
Kod rabatowy:SZALENSTWO
Zobacz
+
Twoja ulubiona biżuteria teraz -20%
Online
Stacjonarnie

Skorzystaj z rabatu i kup wyjątkową biżuterię w doskonałej cenie. Z hasłem “SZALENSTWO” -20% na autorskie wyroby ze srebra i srebra złoconego oraz apaszki. Promocja obowiązuje na www.umiar.pl (wpisz kod podczas finalizacji zakupów), a także w butiku stacjonarnym marki na warszawskiej Saskiej Kępie. Szczegóły w butiku i na stronie.  

Najniższa cena apaszki ze zdjęcia z 30 dni przed obniżką - 455 zł.  

Cena produktu po zastosowaniu rabatu – 364 zł 

Najniższa cena kolczyków ze zdjęcia z 30 dni przed obniżką - 885 zł 

Cena produktu po zastosowaniu rabatu - 708 zł

Oferta ważna:18 - 24.04.2024
Kod rabatowy:SZALENSTWO
Zobacz
REKLAMA