Pojawienie się osteoporozy jest często związane z innymi chorobami. Nie zapominaj o badaniach /fot. Shutterstock

Prostata – czym jest badanie PSA?

Stężenie PSA (Prostate Specyfic Antigen) jest dobrym wskaźnikiem chorób prostaty, w tym najgroźniejszej z nich – raka prostaty. Badanie PSA zleca lekarz, gdy jest podejrzenie choroby prostaty. Jakie powinno być stężenie PSA? Co, gdy stężenie jest nieprawidłowe?
/ 19.04.2017 14:55
Pojawienie się osteoporozy jest często związane z innymi chorobami. Nie zapominaj o badaniach /fot. Shutterstock

Trochę fizjologii

Prostata (inaczej stercz, gruczoł krokowy) to pojedynczy narząd otaczający swym miąższem cewkę moczową. Prawidłowe komórki produkują i uwalniają PSA głównie do nasienia, jedynie niewielka część trafia do krwioobiegu. Jego produkcja jest zależna między innymi od rasy (więcej u Afroamerykanów), wieku (więcej wraz z wiekiem) i od ilości androgenów. Stężenie PSA u osoby zdrowej w zasadzie nigdy nie powinno przekraczać 4 ng/ml krwi.

Co wpływa na stężenie PSA?

Na stężenie PSA wpływa przede wszystkim obecność chorób prostaty – raka, gruczolaka, łagodnego przerostu bądź zapalenia. Ponadto większe ilości mogą być wykrywane: po stosunku seksualnym, po badaniu per rectum (przez odbyt), po cewnikowaniu pęcherza moczowego, po cystoskopii, po leczeniu elektroresekcyjnym (TURP, TURB). 

Przeczytaj: Wszystko, co powinieneś wiedzieć o prostacie

Jakie jest prawidłowe stężenie PSA?

Zazwyczaj wymienia się liczbę 4 ng/ml. Niemniej istnieją pewne różnice w zależności od wieku osoby badanej. I tak do 49 roku życia stężenie PSA nie powinno przekraczać 2,5; do 59 roku życia nie powinno przekraczać 3,5; do 69 roku życia nie powinno przekraczać 4,5, zaś powyżej tego wieku może wynosić maksymalnie 6,5.

Do tej wiedzy należy dodać, że każde podwyższone powyżej normy stężenie PSA, ale mniejsze niż 10, u mężczyzn powyżej 40. roku życia może być wariantem normy i wymaga dalszej diagnostyki. Większe wartości nakazują spodziewać się choroby prostaty.

Polecamy: Jak usunięcie prostaty wpływa na aktywność seksualną?

Kiedy badać PSA?

Każdy mężczyzna powyżej 50. roku życia powinien wykonywać badanie PSA raz w roku, najlepiej łącznie z badaniem per rectum. U panów obciążonych rodzinnie (rak prostaty u ojca, dziadka, brata), taką profilaktykę należy wprowadzić od 40. roku życia.

Co, jeżeli PSA nie jest prawidłowe?

Przede wszystkim nie należy wpadać w panikę! Lekarz zaleci zapewne dodatkowe badania, wśród których może się znaleźć:

  • powtórne badanie PSA,
  • określenie stężenia frakcji wolnej do całkowitego PSA,
  • USG przezodbytnicze prostaty z pobraniem biopsji i/lub określeniem objętości gruczołu krokowego.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!