Podwyższona bilirubina (całkowita, wolna, związana) - przyczyny

Podwyższona bilirubina (całkowita, wolna, związana) - przyczyny

Bilirubina należy do barwników żółciowych. W surowicy oznacza się jej następujące formy: całkowitą, wolną i związaną. Wykorzystywana jest w diagnostyce chorób wątroby i w wykrywaniu niedokrwistości hemolitycznej, związanej z rozpadem erytrocytów. O czym świadczy nadmiar bilirubiny?
/ 24.01.2018 11:15
Podwyższona bilirubina (całkowita, wolna, związana) - przyczyny

Po co nam bilirubina?

Bilirubina powstaje w wyniku przemiany hemoglobiny po rozpadzie krwinek czerwonych w układzie siateczkowo-śródbłonkowym, głównie śledziony. Jest to pierwszy etap przemiany hemoglobiny erytrocytów. W ten sposób powstaje tak zwana bilirubina wolna, nazywana także pośrednią, która jest następnie przenoszona w połączeniu z albuminami do wątroby, gdzie przy udziale odpowiedniego enzymu ulega dalszym przemianom.

Zostaje połączona z kwasem glukuronowym, w wyniku, czego powstaje bilirubina związana inaczej bezpośrednia. To ta postać bilirubiny jest rozpuszczalna w wodzie. W prawidłowych warunkach tylko niewielka część tej bilirubiny przedostaje się krwi. Ulega niemal w całości wydaleniu z żółcią do przewodu pokarmowego. W jelitach podlega ona dalszym przemianom. Pod wpływem enzymów bakteryjnych powstaje sterbobilinogen, który jest wydalany z kałem. Część ulega przekształceniu do urobilinogenu, który podlega zwrotnemu wchłonięciu do krwi i jest wydalany z moczem.

Zobacz też: Jakie badania przesiewowe w raku jelita grubego?

Norma bilirubiny

W warunkach prawidłowych w surowicy krwi jest niewielka ilość bilirubiny, głównie wolnej, związanej z albuminami i nieprzechodzącej przez filtr kłębuszkowy nerek, a więc niepodlegającej wydzieleniu z moczem. Wartości prawidłowe wynoszą: dla bilirubiny całkowitej 0,3 – 1,2 mg/dl, dla bilirubiny wolnej 0,2 – 0,8 mg/dl, dla bilirubiny związanej 0,1 – 0,4 mg/dl.

Co się dzieje, jeśli wartość bilirubiny odbiega od normy?

Zwiększone stężenie bilirubiny w surowicy prowadzi do żółtaczki i świadczy o jakimś procesie chorobowym. W zależności od przewagi którejś z postaci bilirubiny dzieli się żółtaczki na hemolityczne, mechaniczne i mieszane. W żółtaczce hemolitycznej jest zwiększona ilość bilirubiny wolnej. Związane jest to z nasilonym rozpadem erytrocytów, z których uwalniania jest hemoglobina, przekształcana do bilirubiny wolnej. A ponieważ wątroba nie nadąża z dalszą obróbką do bilirubiny związanej to wolna jej postać ulega zwiększeniu w surowicy.

Przewaga bilirubiny związanej (bezpośredniej) świadczy o wewnątrzwątrobowym lub pozawątrobowym upośledzeniu wydalania tej postaci bilirubiny do przewodu pokarmowego, w wyniku, czego dostaje się ona do krwi. Ta postać żółtaczki określana jest, jako mechaniczna lub miąższowa (w zależności od umiejscowienia przeszkody) i najczęściej podwyższona jest wówczas także bilirubina wolna. Bilirubina bezpośrednia w żółtaczkach mechanicznych ulega wydaleniu z moczem, w wyniku, czego przybiera on ciemną barwę. Z kolei stolec ulega odbarwieniu, ponieważ brak przechodzenia bilirubiny do jelit to brak powstawania sterkobilinogenu, który nadaje kolor próbce kału.

Bilirubina jest przydatna w diagnozowaniu chorób hemolitycznych oraz chorób wątroby. Wynik laboratoryjnych oznaczeń bilirubiny należy interpretować łącznie z objawami klinicznymi oraz wynikami innych badań, jak na przykład USG jamy brzusznej.

Zobacz też: Kiedy zrobić USG tarczycy?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!