test z metoklopramidem skutki uboczne fot. Adobe Stock, luchschenF

Test z metoklopramidem w diagnostyce hiperprolaktynemii. Jakie może powodować skutki uboczne?

Test z metoklopramidem przeprowadza się w celu odnalezienia przyczyny zaburzeń wydzielania prolaktyny - hormonu produkowanego przez przysadkę mózgową. Metoklopramid jest lekiem przeciwwymiotnym, którego stosowanie wiąże się z możliwymi skutkami ubocznymi. Na ogół jednak występują one przy dłuższym stosowaniu.
/ 10.11.2022 11:50
test z metoklopramidem skutki uboczne fot. Adobe Stock, luchschenF

Jeżeli pojawia się podejrzenie hiperprolaktynemii lub już wiadomo, że poziom tego hormonu jest u nas podwyższony, czas na diagnostykę. Najważniejszym badaniem pozwalającym na szukanie przyczyny lub odróżnienie chorób odpowiedzialnych za hiperprolaktynemię jest test z metoklopramidem.

Spis treści:

  1. Kiedy wykonuje się test z metoklopramidem?
  2. Test z metoklopramidem - skutki uboczne
  3. Test z metoklopramidem - przebieg badania
  4. Test z metoklopramidem - interpretacja wyników

Kiedy wykonuje się test z metoklopramidem?

Metoklopramid to lek przeciwwymiotny i pobudzający perystaltykę jelit. Jest stosowany w zapobieganiu wymiotów, a także w zaparciach. Jednak ze względu na swój mechanizm działania (jest antagonistą receptorów dopaminergicznych i tym samym pobudza produkcję prolaktyny) znalazł zastosowanie w diagnostyce przyczyn hiperprolaktynemii. Test wykonuje się wtedy, gdy stężenie prolaktyny wynosi 25-150 ng/ml, po wykluczeniu innych przyczyn hiperprolaktynemii.

Hiperprolaktynemia to wysokie stężenie prolaktyny - hormonu produkowanego przez przysadkę mózgową. Wiążą się z tym stanem objawy, które mogą skłaniać do przeprowadzenia testu z metoklopramidem, to głównie: 

  • trudności w zajściu w ciążę,
  • spadek libido,
  • bóle głowy,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • ból piersi,
  • u mężczyzn problemy z potencją, ginekomastia.

Prawidłowa reakcja na podanie metoklopramidu to wzrost stężenia prolaktyny we krwi do maksymalnie 6 razy większego poziomu niż przed jego podaniem.

Test z metoklopramidem - skutki uboczne

Jak każdy lek, również metoklopramid może wywoływać skutki uboczne, szczególnie w przypadku długotrwałego stosowania. Do częstych działań niepożądanych należą m.in.:

  • senność,
  • pobudzenie,
  • obniżenie nastroju, 
  • niepokój,
  • zaburzenia widzenia,
  • zmiany napięcia mięśniowego (np. ruchy mimowolne, skurcze mięśni),
  • biegunka lub inne zaburzenia ze strony układu trawiennego.

Test z metoklopramidem - przebieg badania

Test diagnostyczny przeprowadza się w dwóch lub trzech etapach, najczęściej rano w szpitalu. Pacjent powinien być na czczo.

Najpierw, w tzw. punkcie 0, np. o godz. 8, pobierana jest próbka krwi, w której oznaczany jest poziom prolaktyny. Zaraz potem przyjmuje się 1 tabletkę metoklopramidu doustnie. Po godzinie, czyli w naszym przykładzie o godz. 9, znów pobierana jest krew do oznaczenia stężenia prolaktyny. Jeżeli badanie jest trzyetapowe, badanie krwi trzeba powtórzyć po następnej godzinie, czyli o 10.

Kiedy oznaczenia będą gotowe otrzymuje się profil prolaktynemii, czyli stężenia prolaktyny we krwi przed zadziałaniem metoklopramidu oraz po 60 i 120 minutach od jego podania.

Test z metoklopramidem - interpretacja wyników

Interpretacja wyniku testu z metoklopramidem zależy od tego, czy lub jak bardzo wzrósł poziom prolaktyny po podaniu leku:

  • poziom prolaktyny w normie i wzrost jej stężenia mniejszy niż 6 razy – nie ma hiperprolaktynemii,
  • prolaktyna wzrosła więcej niż 6 razy po godzinie badania – hiperprolaktynemia czynnościowa,
  • prolaktyna była podwyższona od początku i nie wzrosła w ogóle po podaniu – hiperprolaktynemia organiczna (gruczolak przysadki).

W przypadku podejrzenia gruczolaka przysadki wydzielającego prolaktynę konieczne jest wykonanie rezonansu magnetycznego głowy, najczęściej z kontrastem.

Czytaj także:
Zaburzenia hormonalne – przyczyny, objawy, jak wyregulować hormony?
Badanie prolaktyny – cena, w którym dniu cyklu należy je wykonać?
Niedoczynność tarczycy

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!