zatrucie grzybami fot. Adobe Stock

Zatrucie grzybami – objawy, zapobieganie i pierwsza pomoc

Większość trujących grzybów powoduje łagodne objawy ze strony układu pokarmowego. Cięższe zatrucia grzybami mogą przebiegać w kilku etapach i rozwijać się nawet kilka lub kilkanaście dni, prowadząc do trwałego uszkodzenia wątroby i nerek oraz śmierci.
/ 26.08.2020 04:16
zatrucie grzybami fot. Adobe Stock

Spis treści:

  1. Objawy zatrucia grzybami
  2. Zatrucie grzybami - profilaktyka
  3. Pierwsza pomoc przy zatruciu grzybami

Objawy zatrucia grzybami

Większość trujących grzybów powoduje w krótkim czasie po zjedzeniu łagodne objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności i wymioty lub ból brzucha. W przypadku grzybów mniej trujących, objawy mogą przypominać zatrucie pokarmowe, pojawiają się wtedy:

Najbardziej trujące grzyby (jak muchomor sromotnikowy, muchomor wiosenny, muchomor jadowity, zasłonak rudy, czubajeczka brązowoczerwonawa, czubajeczka winnobrązowa, hełmówka jadowita lub jesienna) mogą powodować objawy późniejsze, pierwsze z nich nawet kilkanaście godzin po zjedzeniu. Jednak i w tym przypadku mogą pojawić się wcześniejsze symptomy, np. wymioty w ciągu 1-3 godzin od zjedzenia.

Toksyny zawarte w grzybach w różny sposób wpływają na organizm. Alkaloidy i dwusiarczek czterometylotiuramu działające na układ pokarmowy potrzebują ok. 4 godzin, by zacząć działać z pełną siłą. Muskaryna pobudza układy regulacyjne organizmu i ujawnia symptomy już w ciągu godziny. W muchomorze sromotnikowym występują falotoksyny i amatoksyny, które działają szybko już w minimalnych stężeniach i nie są eliminowane podczas gotowania, marynowania czy suszenia. Spożycie jednego grzyba zawierającego te związki może być śmiertelne.

Objawy zatrucia muchomorem sromotnikowym mogą występować w 4 etapach:

  • okres bezobjawowy – może trwać do 16 godzin,
  • objawy żołądkowo-jelitowe – wymioty, biegunka, ból brzucha mogą trwać kilkanaście godzin,
  • utajenie – chory może odczuwać czasową poprawę swojego stanu, taki etap występuje tylko u kilku procent osób, u których doszło do zatrucia grzybami, utajenie objawów pojawia się 2.-3. dobie od zjedzenia grzybów,
  • uszkodzenia wielonarządowe – w 3.-5. dobie rozwijają się powikłania głównie w postaci niewydolności nerek i wątroby.

W najcięższych zatruciach grzybami do niewydolności wątroby dochodzi już w 1. dobie od zjedzenia grzybów. 

Zatrucie innymi grzybami może powodować też nietypowe objawy, jak tępy ból w lędźwiach, ból mięśni, ból głowy, wzmożone pragnienie, a symptomy mogą następować po sobie nawet w czasie od 1 do 2 tygodni.

Zatrucie grzybami może wystąpić u osób, które jadły potrawę z grzybów lub które były w lesie i miały okazję spróbować nieznanych sobie gatunków. U dorosłych częściej z braku wiedzy, u dzieci - z ciekawości.

Zatrucie grzybami - profilaktyka

Podstawą zapobiegania zatruciu grzybami jest niezbieranie grzybów z blaszkami pod kapeluszem, choć mogą być one oczywiście jadalne, to jednak dzięki tej zasadzie można uniknąć zatrucia najbardziej groźnymi grzybami, jak muchomor sromotnikowy i zasłonak rudy. 

Jeśli nie mamy pewności co do konkretnego grzyba, lepiej nie zabierać go w ogóle do domu. Zatrucie grzybami w skrajnych przypadkach może się skończyć śmiercią, dlatego tak ważna jest wiedza. Więcej tutaj: jak bezpiecznie zbierać grzyby.

Dane na temat jadalnych gatunków grzybów, występujących w polskich lasach, można znaleźć w licznych atlasach. Przy braku pewności, lepiej poradzić się doświadczonego grzybiarza.

Niebezpieczne gatunki grzybów

Oprócz najbardziej rozpoznawalnego i jednocześnie najbardziej trującego grzyba, czyli muchomora sromotnikowego, w naszych lasach występuje wiele innych potencjalnie szkodliwych gatunków.

Dla układu pokarmowego trujące mogą być:

  • gołąbki,
  • pieprznik,
  • mleczaj,
  • borowik szatański,
  • tęgoskór pospolity,
  • czernidlak pospolity.

Poważniejsze zaburzenia powodować mogą także strzępiaki i lejówki.

Zatrucie grzybami - pierwsza pomoc

Leczenie w przypadku zatrucia grzybami polega na wywoływaniu wymiotów, płukaniu żołądka oraz zapobieganiu odwodnieniu. Gdy źrenice się zwężają, wystąpią zlewne poty, ślinotok i bóle brzucha lub przeciwnie, źrenice są rozszerzone, występuje suchość w ustach, podwyższona temperatura ciała, chory wymaga podania odtrutki, więc zawsze należy przewieźć go do szpitala.

Zatrucie muchomorem sromotnikowym przebiega najciężej: rozpoczyna się jak zatrucie pokarmowe, ale już po 2-3 dniach pojawiają się objawy poważnego uszkodzenia wątroby (żółte zabarwienie powłok), nerek i zaburzenia składu krwi. Chory po zjedzeniu muchomora sromotnikowego, może wymagać przeszczepienia wątroby, ale skutki takiego zatrucia mogą być śmiertelne.

Pacjent z objawami i podejrzeniem zatrucia grzybami, zawsze powinien skorzystać z konsultacji lekarskiej. Świadkowie zdarzenia mają obowiązek zabezpieczyć potrawę i wymiociny do dokładnego badania w szpitalu.

Treść artykułu pierwotnie została opublikowana 22.11.2019.

Więcej na temat zatruć:
Zatrucie pokarmowe. Jak rozpoznać, zapobiegać i leczyć?
Zatrucie alkoholowe: objawy, leczenie, pierwsza pomoc
Zatrucie środkami przeciwbólowymi – pierwsza pomoc
Pierwsza pomoc w zatruciach
Biegunka podróżnych - jak leczyć zatrucia pokarmowe na wakacjach

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!