Sekcja zwłok – kiedy jest konieczna, a kiedy lekarz może od niej odstąpić?
Możemy wyróżnić przypadki, usankcjonowane przepisami prawa, kiedy przeprowadzanie sekcji zwłok ma charakter obligatoryjny, fakultatywny lub jest wyłączone. W przypadku obligatoryjności, mimo sprzeciwu pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, dokonuje się sekcji.
Zgoda czy sprzeciw
Co do zasady zakłada się domniemaną zgodę na sekcję zwłok, dotąd dopóki nie zostanie ustalone, że pacjent zgłosił sprzeciw. Sprzeciw ten może być wyrażony w dowolny sposób, a więc pisemnie lub ustnie, ważne jest, aby został złożony za życia pacjenta.
Kiedy sprzeciw nie wystarczy?
Artykuł 24 ust. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 ze zm.) przewiduje wyjątki, kiedy pomimo złożonego sprzeciwu, wykonuje się sekcję zwłok, a mianowicie:
- w przypadkach określonych przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.),
- gdy nie można jednoznacznie stwierdzić przyczyny zgonu,
- w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. Nr 126, poz. 1384 ze zm.);.
Lekarz powinien dokonać sekcji zwłok również w przypadku, gdy zgon osoby nastąpił przed upływem 12 godzin od przyjęcia jej do szpitala, jednak tutaj także stosuje się przepisy o zakazie sekcji, jeżeli przedstawiciel ustawowy tej osoby wyraził sprzeciw lub uczynił to za życia sam zmarły.
Fakultatywnie można przeprowadzić sekcję zwłok zawsze, poza przypadkami, w których dana osoba wyraziła sprzeciw. W takim wypadku podjęcie decyzji przez lekarza o nieprzeprowadzaniu sekcji powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej.
Przeczytaj: Zasady odpłatności i przechowywania dokumentacji medycznej
Kto decyduje o przeprowadzeniu sekcji?
Sekcja zarządzana jest przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej, a jeżeli kierownik ZOZ-u nie jest lekarzem, to zarządzenie o przeprowadzeniu sekcji zwłok wydaje upoważniony przez niego lekarz, na wniosek właściwego ordynatora lub w razie potrzeby po zasięgnięciu jego opinii. Jeżeli lekarz ma podejrzenie, że przyczyną zgonu było popełnienie przestępstwa, wtedy decyzję o sekcji podejmuje prokurator, którego niezwłocznie należy powiadomić. Taka decyzja prokuratora o przeprowadzeniu sekcji wyłącza możliwość przeprowadzenia sekcji z zarządzenia kierownika ZOZ-u.
Zobacz też: Prawa pacjenta - kompendium