kleszcze zimą fot. Adobe Stock, Parilov

Kleszcze zimą są nadal aktywne. Te zarażone Borrelią mają większą szansę na przetrwanie

To mit, że kleszcze wymarzają zimą. Spadek temperatury powoduje, że pajęczaki te zapadają w łagodną hibernację, jednak już kilka stopni Celsjusza na plusie wybudza je ze snu. Dobrze jest pamiętać, że kleszcze zimą są aktywne i mogą zarażać chorobami, takimi jak borelioza lub babeszioza.
/ 23.11.2021 13:04
kleszcze zimą fot. Adobe Stock, Parilov

Kleszcze w naszym regionie geograficznym polują przede wszystkim w okresie od marca do listopada. Łagodniejsze niż kiedyś zimy sprzyjają ich przetrwaniu i żerowaniu także w chłodnych miesiącach.

Kleszcze zimą są również aktywne 

Kleszcze nie lubią niskich temperatur – wtedy ukrywają się w ściółce lub na grzbietach polnych gryzoni, a ich czynności życiowe zwalniają. Wszystko wskazuje jednak na to, że są aktywne również zimą. Według specjalistów wystarczy cieplejszy dzień, aby pajęczak wyruszył na łowy.  

Jedno z niemieckich badań sprawdziło, jaka jest aktywność kleszcza pospolitego (łac. Ixodes ricinus) w trakcie zimy. Naukowcy zebrali zarówno nimfy (niedojrzałe kleszcze), jak i dorosłe osobniki z berlińskiego lasu. Następnie umieścili je na specjalnie zaaranżowanej polanie ze ściółką z buka i dębu, czyli warunkach, w jakich te pajęczaki chętnie ukrywają się zimą. Podczas 33 terminów obserwacji kleszczy (również w styczniu i lutym), za każdym razem zaobserwowano, że kleszcze pomimo niskich temperatur pozostają aktywne. Dotyczyło to zarówno dorosłych osobników, jak i nimf.

Uważa się, że gdy temperatura wynosi 5-8°C i jest sucho, kleszcze aktywnie szukają pożywienia. W badaniach dowiedziono, że większym zagrożeniem są dla nich częste wahania temperatur zimą niż stała niska temperatura.

Mrozy przetrwają głównie młodsze okazy. Większą szansę na przeżycie mają kleszcze jesienne w porównaniu do starszych, wiosennych osobników – te są mniej odporne na niskie temperatury.

Czy zimą kleszcze mogą zarażać boreliozą?

Kleszcze mogą zarażać boreliozą przez cały rok, również zimą. W badaniach dowiedziono nie tylko tego, że kleszcze przy niskiej temperaturze nadal mogą przenosić bakterię Borrelia, ale również tego, że osobniki zakażone bakterią mają nawet większą szansę na przetrwanie niż kleszcze bez infekcji.

Jak chronić się przed kleszczami zimą?

W związku z aktywnością kleszczy również w miesiącach zimowych, spacerując w lesie lub na łące, powinniśmy dokładnie osłaniać skórę. Po powrocie do domu zawsze warto obejrzeć ciało. A jeśli jest ciepło i mamy odsłoniętą skórę, lepiej nałożyć na nią środek odstraszający.

Na atak kleszczy zimą narażone są zwłaszcza zwierzęta, dlatego warto pomyśleć w ich przypadku o ochronie przed groźnymi pajęczakami przez cały rok. Kleszcze łąkowe, które szczególnie zagrażają psom (mogą przenosić groźną chorobę babesziozę), są odporniejsze na niższe temperatury niż kleszcze pospolite. Obroże z repelentem lub preparaty (krople, spraye), które można nabyć u weterynarza, skutecznie odstraszają kleszcze.

Źródła:
C. Herrmann, L. Gern, Survival of Ixodes ricinus (Acari: Ixodidae) nymphs under cold conditions is negatively influenced by frequent temperature variations, DOI: 10.1016/j.ttbdis.2013.05.002,
W. Knülle, H. Dautel, Cold hardiness, supercooling ability and causes of low-temperature mortality in the soft tick, Argas reflexus, and the hard tick, Ixodes ricinus (Acari: Ixodoidea) from Central Europe, DOI: 10.1016/s0022-1910(97)00025-5,
H, Dautel i inni, Winter activity of Ixodes ricinus in a Berlin forest, DOI:10.1016/j.ijmm.2008.01.010.

Czytaj także:
Rodzaje kleszczy - które są najgroźniejsze?
Kleszcz a grupa krwi. Jaka krew najbardziej przyciąga kleszcze?
Latające kleszcze – krwiopijne owady, które mogą przenosić choroby
Ugryzienie kleszcza – jak wygląda? Jak wygląda kleszcz wbity w skórę? (zdjęcia)
Rumień po kleszczu – jak wygląda i czy zawsze oznacza boreliozę?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!