udar słoneczny fot. Adobe Stock

Udar słoneczny (udar cieplny) – jak rozpoznać i udzielić pomocy

Udar słoneczny (udar cieplny) to stan zagrażający życiu, rozwijający się wskutek długotrwałego przebywania w wysokiej temperaturze, dużej wilgotności lub nasłonecznieniu. Przyjęcie przez organizm większej ilości ciepła niż jest w stanie utracić, prowadzi do podwyższonej temperatury wewnętrznej organizmu, kurczy, osłabienia, bólu głowy i mięśni, wymiotów i innych objawów świadczących o przegrzaniu.
/ 13.05.2020 15:11
udar słoneczny fot. Adobe Stock

Udar słoneczny (zwany też porażeniem słonecznym) jest rodzajem udaru cieplnego, który rozwija się wskutek długotrwałego działania wysokiej temperatury otoczenia, promieniowania słonecznego, a także dużej wilgotności powietrza. Jest stanem poważnie zagrażającym życiu. Może pojawić się również wtedy, gdy nie przebywaliśmy na słońcu. Udary słoneczne przytrafiają się zarówno po leżeniu na plaży czy wędrówce w słońcu bez nakrycia górnych partii ciała (głowy, ramion, karku), jak i po wycieczkach rowerowych, motocyklowych czy jeździe konnej.

Spis treści:

  1. Objawy udaru słonecznego
  2. Udar słoneczny u dziecka
  3. Przyczyny udaru słonecznego
  4. Pierwsza pomoc przy udarze słonecznym

Objawy udaru słonecznego

Podczas udaru słonecznego pojawia się kilka charakterystycznych objawów. W zależności od stanu mogą rozwinąć się tylko niektóre z nich:

  • gorączka,
  • zaczerwieniona i gorąca skóra (w osłabieniu cieplnym, które może poprzedzać udar słoneczny, skóra może być blada, chłodna i spocona)
  • przyspieszony oddech,
  • przyspieszone bicie serca (tachykardia, tętno może osiągać 160-180 uderzeń/minutę),
  • bolesne kurcze mięśni brzucha lub kończyn (zwłaszcza po intensywnym wysiłku fizycznym),
  • ból i zawroty głowy,
  • zmiany nastroju,
  • mdłości, wymioty,
  • obfite poty,
  • chwiejny chód,
  • mroczki przed oczami,
  • niewyraźna, bełkotliwa mowa,
  • ogólne osłabienie organizmu,
  • biegunka,
  • niekiedy drgawki, śpiączka.

Udar słoneczny początkowo może manifestować się kurczami cieplnym, czyli bolesnymi kurczami mięśni brzucha i kończyn, następnie osłabieniem cieplnym (kurcze mięśni, zmęczenie, nudności, ból głowy, blada chłodna skóra). W dalszej kolejności może dojść do progresji objawów i wystąpienia udaru słonecznego (cieplnego), który charakteryzuje się nudnościami, wymiotami, zaczerwienieniem i podwyższeniem temperatury skóry, zawrotami głowy, majaczeniem, splątaniem, a nawet drgawkami i śpiączką. Udar słoneczny może prowadzić do niewydolności oddechowej i wielonarządowej, a w najcięższych przypadkach do śmierci. 

Udar słoneczny u dziecka

Dzieci są szczególnie narażone na udar słoneczny, ponieważ nie mają w pełni wykształconych mechanizmów termoregulacyjnych, w wyniku czego u najmłodszych szybciej dochodzi do zaburzeń cieplnych w organizmie pod wpływem przegrzania.

Trudno określić, jak długo trwa udar słoneczny. Może trwać jeden dzień lub kilka. Wszystko zależy od indywidualnego stanu chorego i tego, jak długo był narażony na wysoką temperaturę.

Zagrożenie udarem słonecznym wzrasta u dzieci w wyniku zbyt długiego przebywaniu na słońcu, niedopasowanej do temperatury powietrza odzieży (grubej, mało przewiewnej), niewystarczającej podaży płynów.

Jeśli zaobserwujemy u dziecka objawy udaru słonecznego, powinniśmy wezwać pogotowie, a przed przyjazdem karetki podjąć działania pierwszej pomocy, jak podawanie płynów, chłodne okłady, zdjęcie odzieży i usytuowanie dziecka w zacienionym, chłodniejszym miejscu. Nie należy drastycznie oziębiać ciała, np. wkładając dziecko do zimnej wody, gdyż taka reakcja może doprowadzić do obkurczenia naczyń krwionośnych, przez co eliminacja ciepła jest jeszcze bardziej utrudniona, a także do szoku termicznego. 

Przyczyny udaru słonecznego

W zależności od przyczyn powstania udaru słonecznego, wyróżnia się dwie jego postaci:

  • klasyczną - kiedy przyczyną udaru słonecznego jest długotrwałe działanie temperatury otoczenia powyżej 35°C, ta postać najczęściej dotyczy osób starszych, dzieci, chorych na niewydolność serca, przyjmujących leki moczopędne (diuretyki), beta-blokery lub leki przeciwcholinergiczne,
  • wysiłkową - powodowaną przez duży wysiłek fizyczny w wysokiej temperaturze otoczenia, znacznej wilgotności i bez wystarczającego uzupełniania płynów.

Pierwsza pomoc przy udarze słonecznym. Jak postępować?

Gdy zauważysz objawy udaru słonecznego, należy obserwować chorego i działać:

  • Zaprowadź chorego do chłodnego, zacienionego miejsca. Poluzuj lub zdejmij ciasne ubranie i ułóż go z nogami uniesionymi nieco powyżej poziomu tułowia. Na twarz, czoło i kark przykładaj zimne okłady. Jeszcze większą ulgę przyniesie obłożenie ciała zwilżonymi ręcznikami.
  • Podawaj chłodne napoje. Podczas upałów, wraz z potem, organizm traci niektóre składniki mineralne. By uzupełnić elektrolity, co kilka minut podaj choremu małą ilość chłodnej wody mineralnej lub soków owocowych. Możesz dodać do nich sól (pół łyżeczki na litr płynu). 
  • Jeśli objawy udaru słonecznego nie ustępują lub jeśli się pogarszają, wezwij pogotowie. Niezbędny jest w takim przypadku pobyt w szpitalu.
  • Do czasu przyjazdu karetki, prowadź intensywne chłodzenie: wachluj lub włącz wentylator, skrapiaj obficie letnią wodą ciało chorego, podawaj płyny. Pod pachy i w pachwiny można położyć worki z lodem. Nie należy zanurzać chorego w zimnej wodzie, ponieważ prowadzi to do obkurczania naczyń krwionośnych, a w rezultacie utrudnia eliminowanie nagromadzonego ciepła. Nie należy też doprowadzać do spadku temperatury ciała poniżej 38°C!

Jeśli chory traci przytomność, natychmiast wezwij pogotowie. Jeśli oddycha, ułóż go w pozycji bocznej. Jeśli nie wyczuwasz oddechu, jak najszybciej rozpocznij sztuczne oddychanie. Na cięższy przebieg udaru słonecznego narażone są bardziej osoby starsze i alkoholicy.

Więcej artykułów na temat zdrowia w upalne dni:
Czym grozi odwodnienie organizmu?
Niedobór elektrolitów objawy - 11 najważniejszych
Czy bać się pszczół? Alergia na jad owadów
Jak sobie pomóc w zatruciu pokarmowym?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)