szumy uszne fot. Adobe Stock

Szumy uszne – skąd się biorą i jak się ich pozbyć?

Szumy uszne mogą być wywołane chorobami przewlekłymi, alergią, stanem zapalnym lub urazem. W niektórych przypadkach potrzebne będzie leczenie farmakologiczne lub nawet operacyjne. Wspomagająco można zastosować metody domowe na szumy uszne.
Marta Wilczkowska / 03.11.2020 06:59
szumy uszne fot. Adobe Stock

Krótkotrwałe, przemijające i sporadycznie nawracające szumy w uszach są częstym objawem. Jeżeli utrzymują się dłużej i utrudniają codzienne funkcjonowanie, należy udać się do lekarza i poszukać źródła dolegliwości.

Spis treści:

  1. Czym są szumy uszne?
  2. Przyczyny szumów usznych
  3. Co robić w przypadku szumów usznych?
  4. Domowe sposoby na szumy uszne

Czym są szumy uszne?

Szum uszny to subiektywny objaw – zjawisko akustyczne słyszane tylko przez daną osobę, pomimo braku bodźca akustycznego (czynnika generującego dźwięk). Szumy uszne nie wpływają na jakość słuchu ani na zdrowie narządu słuchu. Pacjenci szumy opisują zwykle jako:

  • brzęczenie,
  • dzwonienie,
  • szmery,
  • świstanie,
  • pukanie,
  • wycie.

Szumy uszne można podzielić na ciągłe i okresowe (słyszane w ostępach czasowych). Szacuje się, że szumy w uszach to dolegliwość dotykająca ok. 20% Polaków.

Prawdopodobieństwo wystąpienia szumów zwiększa się wraz z wiekiem. U starszych osób dolegliwość pojawia się częściej. Pacjenci odbierają słyszane dźwięki jako bardziej nasilone w cichym miejscu, szczególnie w nocy. Szum może być też bardziej dokuczliwy w sytuacjach stresowych. 

W rzadkich przypadkach szum uszny ma charakter nie subiektywny, a obiektywny. Oznacza to, że szum jest rezultatem dźwięku emitowanego przez struktury anatomiczne znajdujące się blisko ucha. Zdarza się, że jest słyszalny przez osobę osłuchującą pacjenta. Szum obiektywny może być spowodowany przepływem w tętnicy lub żyle szyjnej. Wówczas dźwięk może zanikać przy skręcie głowy lub uciśnięciu żyły szyjnej. 

Przyczyny szumów usznych

Szumy to zwykle efekt drażnienia receptorów w uchu wewnętrznym (odbierane przez nie drgania mózg odczytuje jako dźwięki). Ich nadmierna aktywność może być spowodowana wieloma, często trudnymi do wykrycia czynnikami.

Oto możliwe przyczyny szumów usznych:

  • zalegająca w uchu woskowina – wypłukanie jej może rozwiązać problem (więcej: jak czyścić uszy),
  • stan zapalny, infekcje ucha środkowego, zapalenie błędnika – jeśli infekcja ma podłoże bakteryjne, konieczne będzie przyjmowanie antybiotyków,
  • obrzęk spowodowany np. alergią – pomocne może być złagodzenie objawów alergii (farmakologicznie) i unikanie substancji uczulających,
  • choroby przewlekłe takie jak miażdżyca, nadciśnieniecukrzyca – pogarszają one kondycję naczyń krwionośnych i sprawiają, że słyszymy przepływającą przez nie krew; należy leczyć podstawowe schorzenie i przyjmować środki usprawniające krążenie,
  • urazy spowodowane przez hałas – zarówno jednorazowy huk, jak i praca, której towarzyszy nadmierny hałas, ale też słuchanie muzyki przez słuchawki (zwłaszcza te wkładane do ucha); w wielu przypadkach poprawę przynosi unikanie głośnych dźwięków przez dłuższy czas,
  • zwyrodnienia aparatu słuchu lub uszkodzenia receptorów, które wynikają z wieku – w takich przypadkach pomóc może terapia laserem czy w hiperbarycznych komorach tlenowych (zabiegi sprzyjają odnowie receptorów słuchowych); można wypróbować terapię TRT – jej celem jest "nauczenie" mózgu ignorowania szumów,
  • choroba Meniere'a – szumom usznym towarzyszą uczucie pełności w uchu, silne zawroty głowy; stosuje się leczenie farmakologiczne i operacyjne,
  • działanie niektórych leków, np. salicylanów, aminoglikozydów, diuretyków pętlowych, niektórych leków przeciwnowotworowych,
  • stres, zaburzenia lękowe, nerwica – mogą powodować dziwne wrażenia słuchowe, niektórym pacjentom pomaga samo uświadomienie sobie, że szumy uszne nie wynikają z żadnej choroby; ulgę może przynieść koncentrowanie uwagi na innych przyjemnych czynnościach lub myślach.

Co robić w przypadku szumów usznych?

Jeśli szumy uszne utrudniają normalne funkcjonowanie i zakłócają codzienne aktywności, nie dają spać, zakłócają pracę, wskazane jest ich leczenie. Na początku warto zgłosić się z dolegliwością do internisty (lekarza pierwszego kontaktu) i zapytać o skierowane do laryngologa.

Specjalista zacznie od przeprowadzenia wywiadu medycznego i badania otoskopowego (przy użyciu specjalnego urządzenia z lampką obejrzy wnętrze ucha), a w razie potrzeby zleci inne testy diagnostyczne.

Objawy alarmujące w przypadku szumów usznych, które wskazują na poważną przyczynę, to:

  • słyszalny z zewnątrz szmer w okolicy ucha lub na czaszce,
  • jednostronne szumy uszne,
  • objawy dodatkowe neurologiczne (np. zawroty głowy, zmiany czucia, zaburzenia równowagi, podwójne widzenie).

Leczenie szumów usznych jest refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Domowe sposoby na szumy uszne

W przypadku pojawienia się szumów usznych, najlepiej udać się do lekarza. Można wspomagająco zastosować metody domowe:

  • unikanie ostrego hałasu i kompletnej ciszy,
  • zasypianie przy łagodnej, cichej muzyce,
  • zaprzestanie używania stoperów do uszu,
  • zrezygnowanie z kawy i używek.

Treść artykułu została pierwotnie opublikowana 25.04.2014.

Źródła: R.S. Porter i inni (red.), The Merck Manual. Objawy kliniczne, Wydanie I polskie, Edra Urban & Partner, Wrocław 2015,
na podstawie artykułu Diany Ożarowskiej-Sady z Przyjaciółki.

Więcej o problemach związanych z uszami i słuchem:Problemy ze słuchem - jak sobie z nimi poradzićJak dbać o słuch - praktyczne poradyJak odetkać ucho: sposoby w zależności od przyczyny

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!