Podstawą zbioru ziół jest wiedza na temat właściwości leczniczych poszczególnych części tych roślin

Zasady zbioru ziół

Podstawą zbioru ziół jest wiedza na temat właściwości leczniczych poszczególnych części tych roślin. Po prostu musimy mieć przynajmniej podstawowe wiadomości na temat ziół, by zebrać to, co później będzie przydatne do dalszego przetwarzania.
/ 08.07.2009 08:16
Podstawą zbioru ziół jest wiedza na temat właściwości leczniczych poszczególnych części tych roślin

Poziom zawartości własności leczniczych oraz sam skład chemiczny pozyskanych ziół zależą w dużym stopniu od umiejętnego podejścia do ich zbierania, a w późniejszym etapie, od warunków, w jakich dokonuje się ich konserwacji i przechowywania.

Przez cały okres wegetacji, w miarę wzrostu ziół i w zależności od ich rodzaju zbiera się: kwiaty, liście, owoce, nasiona, ziele, korę, korzenie, kłącza.

Zobacz też: Fitoterapia - czy zioła leczą?

Kwiaty

Kwiaty to zwykle najbardziej atrakcyjne części roślin pod względem wizualnym, ale równie często także pod względem zawartość w nich dobroczynnych składników leczniczych.

Kwiaty zbieramy na początku okresu kwitnienia. Najlepiej wybrać do tego celu porę dnia około południa, gdyż wówczas są w pełni otwarte. Musi być to również dzień suchy i dość słoneczny. Samo zbieranie powinniśmy wykonywać delikatnie, tak, by nie zniszczyć kwiatu, a przede wszystkim nie doprowadzić do jego zgniecenia. Niektóre rodzaje kwiatów ziołowych są bowiem wrażliwe na dotyk dłoni, ciemnieją i tracą niektóre ze swoich właściwości. Nie zbieramy kwiatów uszkodzonych lub zwiędłych, jeżeli chcemy je później kandyzować. Kwiatostan zbieramy do otwartych pojemników; znakomicie do tego celu nadają się wiklinowe przewiewne koszyczki. Zbieranie do plastikowych pojemników lub reklamówek jest niewskazane, gdyż wilgotne kwiaty mogą się w nich zaparzyć.

Liście

Te części ziół zbieramy w trakcje ich wzrostu. Wybieramy rośliny najlepiej rozwinięte i dobrze ulistnione. Staramy się zbierać liście dobrze wyrośnięte, pozbawione chorób lub różnego rodzaju zanieczyszczeń. Nie ogołacamy całej rośliny, jeżeli nie zamierzamy jej zrywać w całości, ale zrywamy najwyżej jedną trzecią – w ten sposób dajemy im szansę na regenerację. Można też zbierać całe rośliny i dopiero później pozyskiwać z nich liście. Najbardziej wartościowe liście pod względem zawartości w nich substancji leczniczych są w okresie tuż przed kwitnieniem lub na jego początku. Wskazane jest więc wybieranie tej właśnie pory do dokonywania zbioru. Liście starajmy się zrywać w godzinach porannych, po obeschnięciu rosy. W tym czasie bowiem liście wydzielają najwięcej olejków eterycznych w celu ochrony przed chorobami, pasożytami i nadmiernym gorącem.

Owoce i nasiona

Owoce i nasiona pozyskujemy, gdy mamy pewność, że dojrzały już do zbioru. Przy zbiorach owoców i nasion trzeba kierować się również obserwacjami własnymi, np. owoce zawierające dużo miąższu powinny być zrywne raczej tuż przed osiągnięciem pełnej dojrzałości, gdy jeszcze możemy je swobodnie oddzielić od szypułki. Z kolei owoce suche należy zbierać w dni pochmurne, przed obeschnięciem rosy. Nasiona natomiast zbieramy w dni słoneczne i suche, są wtedy najbardziej odpowiednie do dalszego przetwarzania lub konserwacji. Powinny być twarde, zawarte w suchych owocniach. Pamiętajmy, by nie przegapić pory zbioru nasion i dokonywać zbioru przed ich naturalnym rozsianiem.

Ziele

Ziele, czyli całą nadziemną część roślin, zbieramy tuż przed rozpoczęciem kwitnienia, lub – w zależności od rodzaju rośliny – w fazie ich pełnego kwitnienia. W tym okresie zioła zawierają najwięcej pożądanych właściwości leczniczych. Zioła jednoroczne możemy ścinać kilka centymetrów nad ziemią. W przypadku, gdy zbioru dokonujemy kilkakrotnie w ciągu okresu wegetacji, pozostawiamy taką część rośliny, by mogła dalej wzrastać dając nadzieję na kolejne zbiory. Rośliny wieloletnie traktujemy odpowiednio delikatnie, ścinamy tylko tyle, by nie spowodować jej uschnięcia i by mogła wypuścić nowe pędy. Np. gdy mamy do czynienia z hyzopem czy rozmarynem – unikamy ścinania zdrewniałej części łodygi.

Zobacz też: Zioła czy leki chemiczne - co wybrać?

Kora

Wiosna jest najbardziej odpowiednią porą do zbierania kory. Jest to okres wzmożonego pączkowania, co powoduje odstawanie kory od drewna i łatwe jej pozyskanie. Kora schodzi też lepiej przy wilgotnej pogodzie. Zbierana kora powinna być czysta. Surowiec ten uzyskujemy z drzew już ściętych lub z drzewostanów do tego celu wyznaczonych przez służby leśne. Popularną wśród zbieraczy korę wierzby często możemy pozyskać na dzikich, niezagospodarowanych terenach w sąsiedztwie podmokłych łąk. W celach leczniczych pozyskiwana jest również kora dębu i brzozy.

Korzenie i kłącza

Zbieramy je najpóźniej ze wszystkich wymienionych dotychczas części ziół, czyli w porze wygasania wegetacji, który przypada jesienią. Nie jest to jednak regułą, bo niektóre korzenie z powodzeniem możemy wykopywać wczesną wiosną, jak na przykład korzeń chrzanu pospolitego. W okresie jesieni korzenie i kłącza są w pełni wykształcone i zawierają najwięcej substancji leczniczych. Praktycznie możemy je pozyskiwać niezależnie od pogody, najlepiej jednak, gdy ziemia jest sucha, wtedy łatwiej pozbyć się przylegającego piachu. Po zbiorze wskazane jest płukanie wodą. Korzenie i kłącza roślin jednorocznych wykopujemy pod koniec okresu wegetacji. Rośliny wieloletnie zbieramy najczęściej po drugim bądź trzecim roku, gdy zawierają duże ilości wartościowych związków leczniczych.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (1)
/21.10.2013 17:26
Podstawowe zasady zbierania ziół leczniczych.