zatrucie topinamburem fot. Adobe Stock, iMarzi

Zatrucie topinamburem. Jakie dolegliwości może wywołać zjedzenie słonecznika bulwiastego?

Topinambur jest rośliną niezwykle cenioną za swoje właściwości zdrowotne. Regularnie jedzony przyczynia się do zapobiegania chorobom cywilizacyjnym: nowotworom, cukrzycy i schorzeniom układu krążenia. Jednak topinambur nie jest dobry dla każdego. Może powodować dolegliwości trawienne i reakcje uczuleniowe.
/ 06.10.2021 10:51
zatrucie topinamburem fot. Adobe Stock, iMarzi

Topinambur (słonecznik bulwiasty) to warzywo zapomniane, niegdyś bardziej popularne, przywiezione do Europy przez Krzysztofa Kolumba. Roślina zyskała złą sławę prawdopodobnie z powodu konieczności jedzenia jej w czasie wojen w warunkach głodu i biedy. Topinambur jest warzywem pożywnym i łatwym w uprawie. Ten krewny słonecznika, karczocha i cykorii stanowi dobrą alternatywę dla ziemniaków, choć ma wiele zastosowań. Topinamburu nie powinno się jednak jeść w nadmiarze, gdyż może szkodzić.

Właściwości topinamburu

Topinambur jest ceniony za właściwości zdrowotne. Wyróżnia się tym, że zawiera duże ilości fruktanów bogatych w inulinę – rozpuszczalny błonnik i substancję o silnym działaniu prebiotycznym.

Inulina zawarta w topinamburze ma szczególnie korzystny wpływ na układ trawienny:

  • buduje zdrowe środowisko flory bakteryjnej jelit,
  • sprzyja rozwojowi dobrych bakterii jelitowych,
  • zwiększa objętość kału,
  • spowalnia wchłanianie składników mineralnych,
  • usuwa zaparcia,
  • zmniejsza procesy gnilne w układzie trawiennym, związane z działaniem potencjalnie chorobotwórczych bakterii.

Poza tym topinambur jest uważany za roślinę o właściwościach:

  • obniżających ciśnienie krwi,
  • obniżających stężenie złego cholesterolu (LDL) i trójglicerydów,
  • obniżających stężenie cukru we krwi,
  • przeciwnowotworowych - uważa się, że topinambur zapobiega rozwojowi raka jelita grubego, niszczy komórki raka piersi,
  • przeciwgrzybiczych,
  • przeciwutleniających,
  • wspomagających układ odpornościowy,
  • wspomagających odchudzanie i metabolizm,
  • przeciwtrądzikowych.

Regularne spożycie topinamburu może zapobiegać rozwojowi cukrzycy, nowotworów oraz chorób sercowo-naczyniowych. Dodatkowo jest warzywem o niskim indeksie glikemicznym (32), dlatego jest polecany w diecie diabetyków. 

Zatrucie topinamburem – skąd się bierze i jak się objawia?

Chociaż topinambur jest uznawany za roślinę bezpieczną i może być spożywany nawet przez kobiety w ciąży i karmiące, to jednak nie powinien być jedzony w nadmiarze. Przyjmuje się, że zjedzenie powyżej 100 g tego warzywa może prowadzić do dolegliwości żołądkowo-trawiennych:

  • wzdęć,
  • bólów brzucha,
  • biegunki,
  • gazów. 

Podobne objawy mogą pojawić się, kiedy jemy topinambur sporadycznie. Lepiej jeść go w mniejszych ilościach regularnie, niż okazjonalnie w znacznej ilości.

Jedzenia topinamburu powinny unikać również osoby nadwrażliwe na fruktany, ponieważ u nich już niewielkie ilości warzywa mogą powodować bóle brzucha i wzdęcia. 

Warzywo może powodować biegunkę i bóle brzucha, jednak przegląd prac dotyczących potencjalnie toksycznych związków w topinamburze wykazał, że roślina nie zawiera znanych związków toksycznych. Nie jest więc rośliną trującą. 

Topinambur a reakcje alergiczne

Topinambur może u niektórych osób powodować reakcje alergiczne. Medycynie znane są przypadki uczuleń, w tym ciężkiej reakcji w postaci wstrząsu anafilaktycznego po spożyciu topinamburu. Szczególnie powinny uważać osoby uczulone na inne rośliny z rodziny astrowatych. U osób nadwrażliwych na składniki topinamburu po ekspozycji na roślinę może rozwinąć się kontaktowe zapalenie skóry

Są to jednak rzadkie przypadki, a zdecydowana większość z nas może jeść topinambur bez obaw. Może albo nawet powinna, ponieważ zalety regularnego spożywania tego warzywa przewyższają jakiekolwiek ryzyko. 

Źródła:
B. Sawicka i inni, Jerusalem artichoke (Helianthus tuberosus L.) as a medicinal plant and its natural products, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32583794,
Z. Nizioł-Łukaszewska i inni, Antioxidant activity and cytotoxicity of Jerusalem artichoke tubers and leaves extract on HaCaT and BJ fibroblast cells, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30537971,
B. Tungland, Human Microbiota in Health and Disease, 2018,
F. Saldmann, Twoje zdrowie w twoich rękach, Muza 2017.

Czytaj także:
Nalewka z kwiatów czarnego bzu – czy jest trująca? Jak ją zrobić, by nie szkodziła?
Trujące owoce cisu – co zrobić w przypadku połknięcia?
Zatrucie grzybami – objawy, zapobieganie i pierwsza pomoc
Czy pestki dzikiej róży są trujące?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!