szkarlatyna objawy fot. Adobe Stock

Szkarlatyna objawy – jak wygląda płonica?

Szkarlatyna jest ostrą, zakaźną chorobą wieku dziecięcego, ale mogą na nią zachorować również osoby dorosłe. Rozwija się nagle, objawy są intensywne, a najbardziej charakterystycznym z nich jest drobna plamkowa lub plamkowo-grudkowa wysypka.
Agnieszka Czechowska / 25.10.2020 15:16
szkarlatyna objawy fot. Adobe Stock

Spis treści:

  1. Pierwsze objawy szkarlatyny
  2. Jak wygląda wysypka przy szkarlatynie?
  3. Jak można zarazić się szkarlatyną?
  4. Szkarlatyna – co robić, gdy wystąpią objawy?

Pierwsze objawy szkarlatyny

Szkarlatyna (inaczej płonica) nazywana bywa anginą z wysypką. Wywołują ją bakterie – paciorkowce grupy A. Szkarlatyna rozwija się nagle i ma ostry przebieg. Po krótkim czasie wylęgania wynoszącym 2-5 dni, pojawiają się:

  • wysoka gorączka (do 40°C),
  • wymioty,
  • dreszcze,
  • czasami bóle brzucha i biegunka.

Zakażone dziecko wygląda słabo, czuje się źle, często skarży się na silny ból gardła. Można przy tym wyczuć powiększone i bolesne węzły chłonne na szyi.

Do innych objawów szkarlatyny należą:

  • zaczerwieniona błona śluzowa gardła,
  • wybroczyny (żywoczerwone plamki) na podniebieniu,
  • zaczerwienione migdałki,
  • tzw. malinowy język 
  • drobna wysypka.

W szkarlatynie ważnym objawem jest wygląd języka, określany jako tzw. język malinowy. Początkowo jest on pokryty nalotem, następnie nalot ustępuje od 2. dnia choroby i ukazuje się intensywnie czerwony język z wyraźnie zaznaczonymi spuchniętymi brodawkami.

szkarlatyna malinowy język
Malinowy język przy szkarlatynie, fot. Adobe Stock

Co charakterystyczne w szkarlatynie nie pojawiają się objawy typowe dla przeziębienia, jak katar, zatkanie nosa i kaszel.

Nie wszystkie objawy szkarlatyny muszą wystąpić jednocześnie i niekoniecznie w wymienionej kolejności. U chorych na szkarlatynę dzieci dolegliwości te są zwykle mniej dotkliwe, u dorosłych choroba będzie przebiegać ostrzej.

Jak wygląda wysypka przy szkarlatynie?

Charakterystycznym objawem szkarlatyny jest drobna wysypka, najdrobniejsza ze znanych. Pozwala ona odróżnić płonice od anginy paciorkowcowej, przy której wysypka nie występuje. Wykwity przypominają odrę lub różyczkę. 

Charakterystyczna dla szkarlatyny jest wysypka drobnoplamista (jak po ukłuciach igłą) pojawiająca się w 2-3 dniu choroby, początkowo w dołach pachowych, pachwinach, zgięciach łokci, obejmując stopniowo klatkę piersiową, brzuch, twarz z wolnym od wysypki tzw. trójkątem Fiłatowa pomiędzy fałdami policzkowymi. Kształt wysypki na twarzy przypomina motyla
– mówi dr n.med. Karolina Hydzik-Sobocińska, laryngolog.

Wysypka w szkarlatynie jest najintensywniejsza na skórze:

  • w dołach pachowych,
  • w zgięciach stawów,
  • na bocznych obszarach lędźwi,
  • wewnętrznej części ramion i ud.

Wykwity nie pojawiają się na podeszwach stóp i wewnętrznej części dłoni.

szkarlatyna wysypka
Wysypka przy szkarlatynie, fot. Adobe Stock

Skóra objęta wysypką podczas szkarlatyny może być szorstka. Co istotne, plamki bledną pod wpływem ucisku, inaczej niż w wysypce meningokokowej (więcej: sepsa – wysypka), która świadczy o stanie zagrażającym życiu.

Charakterystyczne dla szkarlatyny jest również występowanie czerwonych linii, najczęściej na skórze w zgięciach stawowych, które są określane jako tzw. objaw Pastii.

Wysypka ustępuje po kilku dniach. Następnie skóra zaczyna się łuszczyć: najpierw na twarzy, następnie na stopach i dłoniach.

Jak można zarazić się szkarlatyną?

Szkarlatyną można się zarazić drogą kropelkową, nie tylko od osoby, która choruje, ale również takiej, która jest nosicielem paciorkowca (szacuje się, że w każdej populacji jest ok. 10-20% nosicieli). Szkarlatyną można się zarazić także od chorego na anginę, bo obie infekcje wywołują te same bakterie – paciorkowce beta-hemolizujące grupy A.

Wrotami zakażenia są najczęściej migdałki podniebienne, rzadziej rany na skórze. Rozprzestrzenianiu choroby sprzyjają zagęszczenie dzieci (w przedszkolach i żłobkach), a także niski status ekonomiczny oraz niewystarczający poziom higieny. 

Jak długo szkarlatyna jest zaraźliwa?

Pierwsze objawy szkarlatyny pojawiają się od 2 do 5 dni od kontaktu z osobą zakażoną. Chory przestaje zarażać po dobie od podania antybiotyku.

Szkarlatyna – co robić, gdy wystąpią objawy?

W leczeniu szkarlatyny stosuje się antybiotyki (przez 10 dni) - najczęściej penicylinę lub jej pochodne. Dlatego po wystąpieniu objawów, należy udać się do lekarza pierwszego kontaktu. Konieczne jest również obniżanie gorączki i pozostanie na czas leczenia w domu. U dzieci chorych na szkarlatynę w celu zwalczania gorączki i bólu najlepiej stosować paracetamol. Nie podaje się kwasu acetylosalicylowego ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu Reye'a.

Warto także zadbać, by posiłki były lekko ciepłe lub chłodne i miały łagodny smak - ból gardła w szkarlatynie jest tak silny, że niemal uniemożliwia przełykanie. Sprawdzają się zupy i kremy. Chory powinien też przyjmować dużo płynów.

Treść artykułu pierwotnie została opublikowana 13.02.2017.

Więcej na podobny temat:
Bostonka: gorączka i wysypka to główne objawy choroby bostońskiej
Szkarlatyna (płonica) u dzieci i dorosłych. Jak wygląda i jak się ją leczy?
Szkarlatyna – leczenie u dzieci i dorosłych [antybiotyki i domowe metody]
Wysypka na twarzy - najczęstsze przyczyny, wysypka na twarzy u dziecka
Wysypka jak kaszka – skąd się bierze?
Jak wygląda wysypka alergiczna? Oto jak można ją rozpoznać i leczyć

Karolina Hydzik-Sobocińska
dr n.med.
Karolina Hydzik-Sobocińska
laryngolog z krakowskiego SCM clinic

Absolwentka studiów medycznych Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Po szkoleniu specjalizacyjnym w Oddziale Otolaryngologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie w 2007 roku uzyskała tytuł specjalisty z zakresu otolaryngologii i kontynuuje w nim pracę do dnia dzisiejszego.
Prowadzi zajęcia praktyczne i wykłady dla studentów UJ CM oraz Szkoły Medycznej dla Obcokrajowców. W 2013 roku obroniła doktorat z zakresu leczenia operacyjnego przewlekłego zapalenia zatok przynosowych. Uczestniczyła w wielu krajowych i międzynarodowych kursach, szkoleniach i sympozjach. Jest autorem wielu publikacji z zakresu leczenia schorzeń zatok przynosowych.

 

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!