szpotawość kolan fot. Adobe Stock

Szpotawe kolana - jak wyglądają? Konsekwencje zdrowotne, leczenie i ćwiczenia

O szpotawych kolanach mówimy, kiedy po złączeniu stóp i wyprostowaniu nóg, u danej osoby tworzy się odstęp między kolanami. Szpotawość kolan jest przeciwieństwem koślawości kolan. Przyczyną najczęściej jest krzywica, ale do wady może prowadzić też nadwaga, wczesne rozpoczęcie chodzenia oraz słabe mięśnie i więzadła.
/ 09.07.2020 15:36
szpotawość kolan fot. Adobe Stock

Spis treści:

  1. Szpotawe kolana – jak wyglądają?
  2. Szpotawe kolana – przyczyny
  3. Konsekwencje zdrowotne szpotawych kolan
  4. Leczenie. Jakie ćwiczenia na szpotawe kolana?

Szpotawe kolana – jak wyglądają?

Szpotawość kolan, najprościej ujmując, występuje wtedy, gdy po złączeniu stóp i wyprostowaniu nóg, u danej osoby tworzy się odstęp między kolanami

Szpotawe kolana można też ocenić inaczej. Zakładając, że prawidłowy kąt pomiędzy osią kości udowej a osią kości piszczelowej po przyśrodkowej stronie stawu kolanowego wynosi ok. 195°, to kolano szpotawe rozpoznaje się wtedy, gdy ten kąt ma wartość mniejszą niż 180°.

Szpotawość kolan może występować jednostronnie lub dwustronne. Jest to deformacja odwrotna do koślawości kolan (kiedy kolana schodzą się ku sobie).

szpotawe kolana
fot. Adobe Stock

Używany jest również termin nóg pałąkowatych lub podudzi szpotawych – oznacza zniekształcenie, wygięcie dotyczące tylko podudzi, a nie całych nóg.

Szpotawe kolana – przyczyny

Główną przyczyną szpotawych kolan jest krzywica. Inne czynniki powodujące tę wadę to nadwaga i otyłość, zbyt wczesne rozpoczęcie chodzenia połączone z nadwagą dziecka (wygięcie kolan jest wynikiem zbyt dużego obciążenia), a także długotrwałe siedzenie ze skrzyżowanymi nogami. Przyczyną może być również niewystarczająco silny układ mięśniowo-więzadłowy, przez co dochodzi do przeciążenia kolan podczas intensywnego wzrostu kości u dziecka.

Wady kolan, w tym kolana szpotawe, rzadko kształtują się jako zmiany wrodzone. Pojawiają się z czasem, po pewnym okresie od rozpoczęcia chodzenia.

Konsekwencje zdrowotne szpotawych kolan

Szpotawe kolana mogą przyczyniać się do problemów z więzadłami, mięśniami, powodować niestabilność stawu, a nawet problemy z równowagą całego ciała. Wśród możliwych konsekwencji zdrowotnych szpotawości kolan wymienia się m.in.:

  • pogorszenie zrównoważenia ciała, negatywny wpływ na chód,
  • uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej,
  • zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego,
  • zmiany zwyrodnieniowe stawu rzepkowo-udowego,
  • trudność w uprawianiu niektórych sportów,
  • niestabilność stawu kolanowego,
  • podatność na urazy,
  • u starszych osób – upadki.

Leczenie szpotawości kolan. Jakie ćwiczenia na szpotawe kolana?

Leczenie szpotawych kolan ma na celu utrzymanie odpowiedniej pozycji ciała oraz (na ile to możliwe) wyeliminowanie przyczyny deformacji (np. nadwagi, krzywicy). Lekarz może zalecić specjalne wkładki do butów lub obuwie ortopedyczne

Ćwiczenia dla osób ze szpotawymi kolanami powinny być zawsze zaplanowane z pomocą fizjoterapeuty. Koncentrują się one przede wszystkim na wzmacnianiu mięśni pośladkowych, ruchach rotacyjnych stawów biodrowych (głównie na zewnątrz). Wykonuje się je w pozycji siedzącej lub leżącej. Ćwiczenia, które pacjent może sam wykonywać w domu, to np. rozciąganie przywodzicieli stawu biodrowego, wzmacnianie z użyciem taśmy mięśnia piszczelowego tylnego i zginacza długiego pleców. 

W korekcji kolan szpotawych można wykonywać ćwiczenie polegające na przyjęciu pozycji stojącej, z dystansem między stopami ok. 5 cm i rozluźnionymi stawami kolanowymi. Następnie zaleca się napinanie mięśni pośladków. W dalszej kolejności należy przenieść lekko ciężar ciała na boczne krawędzie stóp i jeszcze bardziej napiąć mięśnie pośladków, starając się skręcić na zewnątrz nogi przy jednoczesnym utrzymaniu rzepek na wprost.

Podczas aktywności ruchowej można posiłkować się ortezami stawu kolanowego – zmniejszą dolegliwości bólowe i ograniczą ryzyko kontuzji.

U pacjentów ze zmianami anatomicznymi, kostnymi, o znacznym nasileniu (jak wygięcie kości udowej lub piszczelowej) skuteczność ćwiczeń jest mała.

Źródła: M.H.Borkowska, I.M.Gelleta-Mac, Wady postawy i stóp u dzieci, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2015,
J.Johnson, Korekcja postawy ciała, Edra Urban & Partner, Wrocław 2016.

Więcej na podobny temat:
Ból kolana - jakie mogą być przyczyny bólu w kolanie i kiedy pójść do lekarza
Kolana - bóle, leczenie, profilaktyka
Wady postawy u dzieci
6 pytań o wady postawy u dziecka
Schorzenia kręgosłupa a wady postawy dziecka

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)