czas protrombinowy fot. Adobe Stock

Czas protrombinowy (PT, INR), czyli ocena krzepnięcia krwi. Wskazania, interpretacja wyników, cena badania

Czas protrombinowy to badanie, które powinno być wykonane, gdy dochodzi do nadmiernych krwawień lub powstawania niebezpiecznych skrzepów. Służy też do diagnostyki chorób wątroby, niedoboru witaminy K, monitorowania pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe oraz zapobiegania krwotokom po operacji. Badanie jest proste i niedrogie.
/ 11.12.2020 08:41
czas protrombinowy fot. Adobe Stock

Spis treści:

  1. Czas protrombinowy (PT) – co oznacza i na czym polega badanie?
  2. Wskazania do badania czasu protrombinowego (PT)?
  3. Czas protrombinowy (PT) – normy i interpretacja wyników
  4. Czas protrombinowy – cena badania

Czas protrombinowy (PT) – co oznacza i na czym polega badanie?

Czas protrombinowy, nazywany w skrócie PT albo INR, jest diagnostycznym badaniem krwi oceniającym krzepnięcie krwi. Protrombina (inaczej II czynnik krzepnięcia) to białko produkowane przez wątrobę, które jest jednym z wielu czynników krwi wpływającym na prawidłowe krzepnięcie. Jeśli pojawia się problem z którymkolwiek czynnikiem krzepnięcia, może dochodzić do nadmiernego krwawienia lub tworzą się niebezpieczne skrzepy krwi.

Często badanie czasu protrombinowego jest wykonywane wraz z innym testem, zwanym testem czasu częściowej tromboplastyny lub czas kaolinowo-kefalinowy (APTT), który ocenia inny zestaw czynników. Dzięki temu lekarz ma dokładny obraz tego, co dzieje się w organizmie, gdy tworzy się skrzep krwi.

Wskazania do badania czasu protrombinowego (PT)?

Czas protrombinowy monitoruje się, jeśli u danej osoby występują objawy wskazujące na nieprawidłowości krzepnięcia, np.:

  • nadmierne krwawienie (po zranieniu, z nosa, dziąseł, obfite miesiączki),
  • łatwe powstawanie siniaków, wybroczyn,
  • krew w kale lub moczu,
  • obrzęki lub bóle stawów,
  • tworzenie się niebezpiecznych skrzepów krwi.

Test PT wykonuje się również u pacjentów przyjmujących warfarynę, lek rozrzedzający krew (lek przeciwzakrzepowy) stosowany w leczeniu zakrzepicy żył, w profilaktyce zawałowej oraz udarowej. Czas protrombinowy jest oceniany również u pacjentów z migotaniem przedsionków przyjmujących warfarynę, aby zapobiegać uformowaniu się skrzepów w przedsionkach zagrażających życiu.

Ocena PT jest przydatna w diagnostyce chorób wątroby, niedoboru witaminy K, chorób krwi (niektóre białaczki, skaza krwotoczna) oraz przed operacjami chirurgicznymi u pacjentów przyjmujących leki z grupy antagonistów witaminy K, w celu zapobiegania nadmiernemu krwawieniu po zabiegu.

Czas protrombinowy (PT) – normy i interpretacja wyników

Wynik czasu protrombinowego podawany jest na dwa możliwe sposoby: w sekundach lub jako współczynnik INR (międzynarodowy współczynnik normalizowany).

Prawidłowy wynik czasu protrombinowego, w zależności od źródeł, wynosi od 10 do 18 sekund (najczęściej jednak podaje się zakres 11-13 s). INR przy prawidłowym leczeniu przeciwzakrzepowym powinien wynosić od 2,0 do 3,5. U zdrowych osób INR może wynosić 1,1 lub mniej.

Wynik poniżej normy świadczy o tym, że powstanie skrzepów jest zbyt szybkie (krew krzepnie za szybko), wynik powyżej normy oznacza, że krzepnięcie przebiega zbyt wolno.

Jak można dokładniej interpretować wyniki? To zależy od tego, w jakim celu był przeprowadzany test oraz jakie są jeszcze wyniki innych badań.

Jeśli czas protrombinowy jest za długi, to może świadczyć o:

  • przyjmowaniu leków rozrzedzających krew,
  • niedoborze witaminy K,
  • schorzeniu wątroby,
  • niedoborze białek powodujących krzepnięcie krwi,
  • działaniu innych związków we krwi, które utrudniają działanie czynników krzepnięcia.

Jeśli czas protrombinowy jest za krótki, to może świadczyć o:

  • przyjmowanie suplementów zawierających witaminę K,
  • spożyciu nadmiernej ilości pokarmów zawierających witaminę K, takich jak zielona herbata, brokuły, zielona herbata, jarmuż, soja czy ciecierzyca,
  • przyjmowanie leków z estrogenem (tabletki antykoncepcyjne, hormonalna terapia zastępcza).

Czas protrombinowy – cena badania

Jeśli badanie PT zostanie zlecone przez lekarza w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, pacjent nie musi poznosić za niego opłaty. W przypadku komercyjnego wykonania badania, koszt jest niewielki – to ok. 10 zł. Często jednak wykonuje się za jednym razem szersze badanie oceniające krzepnięcie (np. koagulogram) – wtedy koszt może wynosić ok. 50 zł. 

Więcej na podobny temat:
Koagulogram - badania układu krzepnięcia
Krwawienie w ciąży - 5 rzeczy, które może oznaczać
Krwawienie z nosa - o czym może świadczyć krew z nosa?
Po czym poznać krwotok?
Dlaczego mam tyle siniaków?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!