Jeśli masz problem z niepłodnością, którą leczysz, jest więcej niż prawdopodobne, że ta sytuacja okaże się dla Ciebie mocno stresująca

Czym jest dystres?

Pojęcie dystresu wiąże się z nieprzyjemnymi odczuciami, jakie niesie ze sobą stres, na przykład bólem, lękiem lub cierpieniem. Dystres obniżać może kondycję zdrowotną człowieka, negatywnie wpływać na jakość życia i obniżać jego zdolności do codziennego, sprawnego funkcjonowania. Sprawdź, jak powstaje dystres i jakie są jego powiązania ze stresem.
/ 15.07.2011 11:03
Jeśli masz problem z niepłodnością, którą leczysz, jest więcej niż prawdopodobne, że ta sytuacja okaże się dla Ciebie mocno stresująca

Dystres wśród czynników zagrażających zdrowiu

Odkąd Selye określił dystres jako „nieprzyjemny stres” (Selye, 1977), pojęcie to aplikowano do różnych obszarów aktywności ludzkiej i podejmowano próby poznania jego roli zwłaszcza w sytuacjach trudnych dla człowieka, niekiedy ekstremalnych (Bilikiewicz, Landowski, Radziwiłłowicz, 2003; Dudek, 2003).

Jednak pojęcie dystresu nie jest jednoznacznie rozumiane, choć coraz częściej stosowane także przez polskich psychologów. W specjalnościach zajmujących się zdrowiem dystres bywa charakteryzowany w odniesieniu do objawów i symptomów ostrych czy przewlekłych zaburzeń lub chorób, które odzwierciedlają oba rodzaje dyskomfortu, to jest somatyczny i psychiczny, jak: ból, lęk, cierpienie (Rinder, 2004; Czapiński, 1994).

Niektórzy odwołują się do koncepcji Lazarusa, który uznawał dystres spowodowany chorobą za jeden z najbardziej ważkich problemów dotykających człowieka. Przypominał, aby nie zaniedbywać poznania wpływu dystresu na osobę i nie zaniechać oceny cierpienia związanego z dystresem, zwykle powodującego zmniejszenie zdolności do radzenia sobie (za: Madden, 2006). Zatem dystres doświadczany w chorobie może się także stać czynnikiem wtórnie oddziałującym na kondycję zdrowotną.

Polecamy: Czy stres ma związek z ryzykiem chorób?

Dystres w emocjach

W aktualnych opracowaniach „emocjonalny dystres” jest też opisywany jako wysoki poziom negatywnego afektu. Natomiast Albert Ellis, odnosząc dystres do ujęcia racjonalno-emotywnego i poznawczo-behawioralnego, charakteryzuje go jako binarny konstrukt składający się z dwu różnych komponentów – funkcjonalnych negatywnych odczuć, na przykład smutku, i dysfunkcjonalnych negatywnych odczuć, na przykład małej wartości (za: David i in., 2005).

Globalne ujęcie dystresu

Ujmowanie dystresu w sposób globalny sprawia, że poziom dystresu rozkłada się na kontinuum od wartości niskich do wysokich, na którym mierzony jest negatywny afekt lub afekt „uogólniony”.

Natomiast, w proponowanym modelu dystresu, Ellis obejmuje jakościowe różnice w aspekcie funkcjonalności (adaptacyjności) i dysfunkcjonalności (nieadaptacyjności) „odczuć”. To, czy ludzie odczuwają funkcjonalność, czy dysfunkcjonalność, jest, według Ellisa, oparte na subiektywnych doświadczeniach, powiązaniach poznawczych (racjonalne lub irracjonalne przekonania) i konsekwencjach tych odczuć (na przykład behawioralnych).

Zdaniem twórcy tego interesującego modelu funkcjonalne negatywne odczucia oznaczają negatywne subiektywne doświadczenie, racjonalne przekonania i adaptacyjne behawioralne konsekwencje, podczas gdy dysfunkcyjne negatywne odczucia – negatywne subiektywne doświadczenie, irracjonalne przekonania i nieadaptacyjne behawioralne konsekwencje.

Postępowanie kliniczne

W rezultacie globalnego ujęcia dystresu, nie wprowadzającego rozróżnienia pomiędzy negatywnymi funkcjonalnymi i dysfunkcjonalnymi odczuciami, w interwencjach klinicznych dążono do równoczesnego obniżenia obu rodzajów negatywnych odczuć. Zabieg ten jednak okazuje się dyskusyjny, ponieważ wyniki badań z ostatnich lat nie pozwalają na jednoznaczne porównania i ustalenie, jaką rolę w sytuacji stresu pełnią racjonalne bądź nieracjonalne przekonania w powiązaniu z negatywnymi funkcjonalnymi lub dysfunkcjonalnymi odczuciami.

Zobacz też: Jakie są źródła kobiecego stresu?

Fragment pochodzi z książki „Zmęczenie a zdrowie i choroba (perspektywa psychologiczna)” Gabrieli Chojnackiej-Szawłowskiej (Impuls, 2009). Publikacja za zgodą wydawcy.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!