Atopowe zapalenie skóry u dzieci i niemowląt

Atopowe zapalenie skóry u dzieci i niemowląt: objawy, dieta, pielęgancja

Atopowe zapalenie skóry u niemowląt powoduje, że skóra swędzi, a dziecko cały czas próbuje się drapać. Jeśli zobaczysz na ciele swojego maluszka grudkowate krostki, wykwity lub zmiany przypominające rumień, zgłoś się do lekarza.
Izabela Orlicz-Rabiega / 21.11.2019 16:24
Atopowe zapalenie skóry u dzieci i niemowląt

Drobne, grudkowate krostki lub wykwity, zmiany przypominające rumień, które mogą się zlewać w większe ogniska, swędząca, łuszcząca się i zaczerwieniona skóra – to najbardziej charakterystyczne objawy atopowego zapalenia skóry u niemowląt. 

Na skróty:

Co to jest atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła i niestety czasem nawracająca choroba, najczęściej diagnozowana u dzieci. Pojawia się często właśnie w wieku niemowlęcym, a jej przyczyny nie są do końca poznane. Wskazuje się na czynniki genetyczne, immunologiczne, łączy się ją również z różnymi typami alergii (m.in. pokarmową i kontaktową).

U większości dzieci objawy atopowego zapalenia skóry pojawiają się miedzy 3 a 6 miesiącem życia, przy odpowiedniej pielęgnacji i stosowaniu się do zaleceń lekarzy, powinny minąć ok. 2-3 roku życia. Z racji postępującej liczby chorych mówi się o AZS jako o chorobie cywilizacyjnej dotykającej obszarów wysoko rozwiniętych. Częściej chorują na nią dziewczynki, ale chłopcy przechodzą przez nią gorzej.

Objawy AZS u dziecka

Charakterystyczne jest również to, że są okresy zaostrzenia choroby, po kilku tygodniach objawy ustępują, aby znów, po niedługim czasie, ponownie wystąpić. Czasem rodzice nie są pewni, czy mają do czynienia z atopowym zapaleniem skóry, czy może jest to zwykła wysypka, która pojawiła się w wyniku przegrzania lub uczulenia na jakiś nowy produkt w jadłospisie.

Typowym objawem AZS są grudkowate krostki lub wykwity oraz zmiany przypominające rumień, które mogą się zlewać w większe ogniska. Nadmiernie wysuszona skóra, zaczerwienienie, świąd to pierwsze sygnały, które powinny zaniepokoić rodziców. Maluch bez przerwy próbuje się drapać,  co prowadzi do pojawienia się zmian wysiękowych, z widocznymi pęcherzykami o podłożu rumieniowym. Skóra staje się mocno zaczerwieniona, zaogniona, może zacząć się łuszczyć. Do tego pojawiają się zrogowacenia, nadżerki bądź strupki.

Jak rozpoznać AZS u dzieci: cechy charakterystyczne

U niemowlaków i dzieci do 2. roku życia zmiany w postaci wysypki rumieniowo-wysiękowej (zaczerwienienie, grudki, pęcherzyki) występują na owłosionej skórze głowy oraz na twarzy: czole i policzkach. Mniej typowe symptomy AZS, które powinny wzbudzić czujność rodziców, to często pojawiające się zapalenie spojówek lub cienie pod oczami.
 
U dzieci między 3. a 12. rokiem życia zmiany skórne mogą pojawiać się w zgięciach łokci, pod kolanami, oraz na grzbietach rąk i stóp, co jest niezwykle uciążliwe w sezonie jesienno-zimowym. W fazie ostrej są to ogniska rumieniowe, pokryte grudkami i pęcherzykami, a kiedy powietrze jest suche, to potęguje dyskomfort i wzmaga drapanie. W fazie przewlekłej atopowego zapalenia skóry staje się ona zgrubiała i szorstka (lichenifikacja), łuszczy się. Może dochodzić do wtórnych nadkażeń.
 
U nastolatków zmiany mogą obejmować bardzo duże powierzchnie skóry. Lekarz może zlecić wykonanie punktowych testów skórnych lub badanie krwi na poziom przeciwciał IgE, ale dopiero po ukończeniu przez dziecko 4. roku życia.
 
Abstrahując od fizycznych problemów, u dziecka i dorastającego nastolatka problem AZS rzutuje na samoocenę i kontakty z rówieśnikami. Wiedza o atopowym zapaleniu nie jest powszechna, a dzieci widząc zmiany skórne traktują chorych z widocznymi ogniskami choroby z rezerwą, wyśmiewają, wskazują palcami. Konieczna może być pomoc psychologiczna i musisz wiedzieć, jak budować w dziecku z AZS poczucie własnej wartości.
 

Czy atopowe zapalenie skóry jest zakaźne

Wielu rodziców ma obawy, czy atopowym zapaleniem skóry można się zarazić przez kontakt z chorym dzieckiem i czy można zapobiec AZS u dziecka. Atopowe zapalenie skóry nie jest chorobą zakaźną. Jeśli niemowlę lub dziecko cierpi na to schorzenie nie trzeba stosować w domu specjalnych środków ostrożności, ani ograniczać kontaktów z innymi dziećmi czy dorosłymi.

Rodzice chorych dzieci chcąc je chronić, izolują je od środowiska zewnętrznego ze względu na zaostrzające zmiany alergeny oraz reakcje innych dzieci czy dorosłych. W ten sposób nieświadomie hamują prawidłowy rozwój dziecka i zaburzają jego poczucie własnej wartości i przynależności do grupy wiekowej. 

Leczenie AZS u dzieci

Jeśli u niemowlaka pojawią się objawy, wskazujące na atopowe zapalenie skóry, trzeba koniecznie skonsultować się z lekarzem. Zwykle na początku leczenie opiera się na łagodzeniu objawów.

Zaleca się stosowanie kremów lub maści (dostępnych w aptece bez recepty), które wzmocnią barierę ochronną naskórka, zarazem złagodzą najbardziej dotkliwy dla dziecka objaw, czyli swędzenie. Dodatkowo lekarz może przepisać maści i kremy przeciwzapalne (zmniejszą stan zapalny skóry), maści sterydowe (działają przeciwzapalnie, są bardzo skuteczne, ale nie można stosować ich zbyt długo) lub leki przeciwhistaminowe (by zapobiec objawom alergicznym).

Ważne jest ograniczenie kontaktu z alergenami określonymi przez lekarza i unikanie stresu. Ubrania dzieci cierpiących na AZS powinny być wykonane z naturalnych, przepuszczających powietrze tkanin i prane w hipoalergicznych płynach i proszkach.
 
Przyczyny AZS nie zawsze są dobrze znane, więc leczenie przyczynowe nie jest możliwe i kluczowe jest zaleczanie choroby i niwelowanie jej objawów poprzez właściwą pielęgnację skóry z AZS. Lekarze, prócz leczenia farmakologicznego, wskazują na istotną rolę diety i zmiany w organizacji domowej przestrzeni.
 

Pielęgnacja skóry z AZS

AZS wymusza na chorych i rodzinie specjalny tryb życia. Wskutek nieprawidłowego metabolizmu lipidów naskórka skóra jest bezbronna: pozbawiona naturalnej bariery ochronnej. Jak pomóc dziecku z AZS?
 
  • Odpowiednia kąpiel może stanowić wielką ulgę. Ma działanie nawilżające, a spłukiwanie alerganów i substancji drażniących przynosi bardzo dobre efekty. Temperatura wody powinna mieć ok. 30-36 stopni Celsjusza, nie trwać dłużej niż 5-10 minut. Zalecane jest używanie specjalnych środków myjących dla alergików. Pod koniec kąpieli warto dodać do wody emulsję, która pomoże utrzymać elastyczność skóry.
  • Wilgotne opatrunki to naturalna przeszkoda w drapaniu swędzących miejsc. Nawilżają i zmiękczają skórę, przez co skuteczniej przyjmuje ona leki.
  • Oczyszczaj powietrze: wietrz mieszkanie, ale nie doprowadź do wilgoci. Warto zakupić oczyszczać powietrza lub jonizator, który wyłapuje zanieczyszczenia i kurz, co dla małego alergika może stanowić kolosalną różnicę w jakości funkcjonowania.

Dieta a atopowe zapalenie skóry

Jeśli odpowiednia pielęgnacja nie przyniesie spodziewanych rezultatów, być może lekarz zaleci badania, przede wszystkim potwierdzające lub wykluczające alergię pokarmową. Czasem to właśnie alergeny pokarmowe odpowiadają za powstawanie i nasilenie się objawów AZS. W takiej sytuacji zwykle wprowadza się dietę eliminacyjną na AZS (dla dziecka, ale również dla mamy, jeśli karmi piersią). 

W pierwszej kolejności najczęściej trzeba odstawić:

  • mleko krowie i produkty mleczne powstałe na jego bazie,
  • jajka,
  • produkty zbożowe.

Szczegółowy jadłospis najlepiej ustalić z alergologiem, pod którego opieką lekarską jest dziecko. Lecznicza dieta eliminacyjna musi być pełnowartościowa, dostosowana jakościowo i ilościowo do wieku chorego. Wybieraj produkty bez konserwantów, sztucznych barwników i innych substancji poprawiających smak i zapach potraw. 

Zobacz też:
6 najważniejszych zasad pielęgnacji atopowej skóry dziecka
Kosmetyki dla malucha z AZS
Atopowe zapalenie skóry u dziecka – jak je leczyć dietą

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (3)
/02.06.2020 11:24
@gabi oilatum można spokojnie stosować od pierwszych dni życia, kupiłam z polecenia położnej :) szczególnie polecam emulsję do kąpieli, ma nawet status leku :) nada się przy suchej skórze a nawet azs
/08.05.2020 15:52
możesz powiedzieć coś więcej o kosmetykach Oilatum? mała ma miesiąc i zauważyłam suchą skóre w niektórych miejscach, bezpieczne te kosmetyki dla takiego malucha?
/27.04.2020 01:02
polecam wszystkim mamom przejść się do dietetyka jeśli u dziecka pojawią się objawy azs, być może da się to wyleczyć od zewnątrz, do tego koniecznie dobrze dobrana pielęgnacja - dla niektórych wystarczą naturalne oleje ale bezpieczniej coś przebadanego np serię oilatum