hemoroidy fot. Adobe Stock

Hemoroidy – przyczyny, objawy, leki, zabiegi i domowe sposoby na bolesne guzki krwawnicze

Hemoroidy to guzki w okolicach odbytu kontrolujące wydalanie stolca i gazów. Mogą powodować krwawienie i ból. Leczy się je za pomocą czopków, maści, a także zabiegów. Czasem konieczna jest operacja.
Marta Słupska / 24.02.2021 09:22
hemoroidy fot. Adobe Stock

Spis treści:

  1. Co to są hemoroidy?
  2. Przyczyny powstawania hemoroidów
  3. Jak wyglądają hemoroidy?
  4. Hemoroidy – objawy
  5. Hemoroidy w ciąży
  6. Leczenie hemoroidów
  7. Hemoroidy a rak jelita grubego

Co to są hemoroidy?

Hemoroidy, inaczej guzki krwawnicze, to anatomiczne struktury odbytu, które ma każdy z nas. Określa się je fachowo jako żylakowatości żył splotu odbytniczego. Kontrolują one wydalanie stolca i gazów, a mają formę wypełnionych krwią poduszeczek. Problemy z nimi uważane są za wstydliwe, chociaż szacuje się, że mogą dotyczyć nawet co drugiego Polaka.

Gdy guzki zbytnio się rozciągają i wypełniają krwią, a następnie nie mogą naturalnie z niej opróżnić, dochodzi często do stanów zapalnych zarówno guzków, jak i tkanek odbytu. Wypróżnianie czy nawet siedzenie powodują wtedy bolesne dolegliwości. Określa się takie problemy również jako choroba hemoroidalna lub żylaki odbytu.

Skąd się biorą hemoroidy?

Wbrew powszechnej opinii żylaki odbytu nie są zależne od wieku, lecz od naszego trybu życia i tego, co jemy. Oto podstawowe przyczyny hemoroidów (rozumianych jako choroba hemoroidalna):

  • siedzący tryb życia, brak ruchu,
  • otyłość,
  • ciąża i związane z nią zmiany hormonalne,
  • niektóre zawody i aktywności: kolarstwo, jazda konna, zawód kierowcy, pracownika biurowego (długotrwałe siedzenie),
  • dieta uboga w błonnik i płyny,
  • częste biegunki lub zaparcia,
  • przewlekła niewydolność krążenia,
  • poród,
  • seks analny.

Jak wyglądają hemoroidy?

Dostrzec można hemoroidy zewnętrzne (wewnętrzne są niewidoczne). Mają one postać wystających, wyczuwalnych na zewnątrz odbytu guzków. Mogą swędzieć, boleć, piec i krwawić. Większe hemoroidy wiążą się z ryzykiem infekcji, ponieważ uszkodzona skóra jest podatna na wnikanie drobnoustrojów.

Aby zdiagnozować żylaki odbytu, lekarz wykonuje badanie fizykalne (naoczne). By sprawdzić, czy pacjent ma hemoroidy wewnętrzne, konieczne jest badanie per rectum, czyli przez odbyt. W diagnostyce hemoroidów stosuje się też rektoskopię, czyli wziernikowanie krańcowego odcinka przewodu pokarmowego.

hemoroidy co to
fot. Adobe Stock, kolaż Polki.pl

Hemoroidy – objawy

Początkowo symptomy tego schorzenia mogą przestraszyć, głównie przez widoczne ślady krwi na papierze toaletowym. Rzadko taki objaw sugeruje jednak poważniejszą chorobę, na ogół winne są właśnie żylaki odbytu. Podstawowe objawy hemoroidów to:

  • świąd odbytu,
  • ból przy oddawaniu stolca,
  • poczucie niepełnego wypróżnienia,
  • krwawienie z odbytu,
  • pieczenie odbytu,
  • ból podczas siedzenia.

W przypadku podejrzenia hemoroidów, należy udać się do lekarza pierwszego kontaktu, który może przepisać leczenie i/lub skierować do specjalisty proktologa.

Żylaki odbytu w ciąży

Hemoroidy są częstą dolegliwością kobiet ciężarnych. Żylaki odbytu mogą się pojawić w wyniku nacisku ciężaru dziecka na naczynia krwionośne w obrębie miednicy. Hemoroidy w ciąży pojawiają się zwykle w III trymestrze, a także po porodzie. Ich objawy są takie same, jak u innych osób: krwawienie, świąd i ból.

Jak leczyć żylaki odbytu?

Leczenie hemoroidów zależy od stopnia ich zaawansowania. O doborze odpowiedniej metody decyduje lekarz.

Domowe sposoby na hemoroidy

Na hemoroidy stosuje się przede wszystkim nasiadówki, kompresy, przemywanie odbytu chusteczkami namoczonymi w naparze z rumianku lub nagietka (łagodzi ból i dezynfekuje miejsce, przez co zapobiega powstawaniu stanów zapalnych i dalszemu rozwojowi choroby). 

Domowe leczenie hemoroidów należy traktować wspomagająco i konsultować je z lekarzem. Nierzadko może ono stanowić uzupełnienie leczenia. Możemy je zastosować w pierwszej i drugiej fazie choroby, kiedy guzki wciąż jeszcze wsuwają się do środka same.

Dobre efekty daje także wyziębianie hemoroidów. Polega na tym, by w chustkę lub ściereczkę zawinąć kawałek lodu. Wówczas zmniejsza się stan zapalny, guzek obkurcza się i wsuwa do środka.

Pomocne mogą być też zioła. Można wykorzystać je w postaci:

  • naparów do picia,
  • nasiadówek,
  • kompresów,
  • odwarów do przemywania.

Najlepsze do tego celu są: ruszczyk kolczasty, topola czarna, dąb szypułkowaty, kasztanowiec zwyczajny oraz nostrzyk żółty.

Bardzo istotnym elementem leczenia jest uregulowanie rytmu wypróżnień, dlatego duże znaczenie mają zalecenia dietetyczne. Zaleca się unikania spożywania kawy, mocnej herbaty, ostrych przypraw, alkoholu, czynników zapierających, jak np. czekolada, orzechy, tłuszcze zwierzęce, a wprowadzenie pokarmów bogatobłonnikowych, takich jak warzywa, owoce, ciemne pieczywo, otręby
– mówi dr n. med. Marcin Tchórzewski, proktolog i chirurg w Centrum Medycznym Damiana.

Leki, maści i czopki na hemoroidy

Na żylaki odbytu możemy zastosować preparaty w formie kremów, czopków i maści. Mają one działanie przeciwzapalne, łagodzące, przeciwświądowe, przeciwbólowe i/lub ściągające. Mogą zawierać diosminę, lidokainę, tlenek cynku, pączki topoli, wyciąg z nagietka, kasztanowca bądź arniki górskiej lub hydrokortyzon.

Leki na hemoroidy to np. Hemorectal, Hemorol, Avenoc, Procto-Hemolan, Proktis-M, Posterisan, Hemorol czy Proktosanol.

Szczególnie popularne są czopki oraz maści na hemoroidy – większość z nich jest dostępna bez recepty.

Zabiegi na hemoroidy

Leczenie hemoroidów obejmuje również specjalne zabiegi, np. gumkowanie (czyli metoda Barrona), usuwanie laserowe, podwiązywanie, krioterapia i ostrzykiwanie. Zabiegi chirurgiczne wykonuje się w ostateczności, gdy hemoroidy są już zaawansowane. Spośród klasycznych metod wycięcia żylaków odbytu dwie najczęściej stosowane to hemoroidektomia otwarta sposobem Milligana-Morgana i zamknięta sposobem Fergusona.

Uważa się, że tylko 10–20% osób z chorobą hemoroidalną wymaga zabiegu operacyjnego. Są to z reguły pacjenci z IV stopniem choroby, wypadaniem odbytu, a także ci, u których zawiodło leczenie zachowawcze i instrumentalne
– mówi dr n. med. Marcin Tchórzewski.

Hemoroidy a rak jelita grubego

Krwawienie z odbytu, które towarzyszy żylakom odbytu, może wskazywać również na raka jelita grubego. Dlatego nie wolno lekceważyć tego sygnału. To objaw, który zawsze powinien zwrócić naszą uwagę i skłonić do wizyty u lekarza. Jak odróżnić hemoroidy od raka jelita grubego? M.in. dzięki innym symptomom: bólom brzucha, zmianie rytmu wypróżnień, chudnięciu i niedokrwistości.

Pamiętajmy, że żylaki odbytu i nowotwór jelita grubego mogą ze sobą współistnieć, a ich objawy mogą nakładać się na siebie.

Bywa też, że hemoroidy są mylone z innymi chorobami przewodu pokarmowego.

Treść artykułu została pierwotnie opublikowana 11.07.2018.

Więcej na podobny temat:
Domowe sposoby na hemoroidy. Jak sobie poradzić z żylakami odbytu?
Rak jelita grubego – objawy, przyczyny, badania (komentarz onkologa)
Swędzenie odbytu: przyczyny i leczenie
Kolonoskopia – przygotowanie do badania, cena, wskazania

Marcin Tchórzewski
dr n. med.
Marcin Tchórzewski
proktolog, chirurg

Jest proktologiem i chirurgiem, pracuje w Centrum Medycznym Damiana w Warszawie. Jego zainteresowania w obrębie specjalizacji to: choroby zapalne jelit, nowotwory jelit, choroby odbytu, odbytnicy oraz jelita grubego.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!