szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu fot. Adobe Stock

Kleszczowe zapalenie mózgu – szczepionka (cena, nazwa)

Chociaż nie jest to szczepienie obowiązkowe, Ministerstwo Zdrowia zaleca jego wykonanie każdemu, kto skończył pierwszy rok życia.
Marta Słupska / 04.07.2019 13:43
szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu fot. Adobe Stock

Kleszczowe zapalenie mózgu to jedna z najgroźniejszych chorób przenoszonych przez kleszcze. Nie ma na nią leku, więc terapia jest szczególnie utrudniona i polega jedynie na łagodzeniu objawów. To między innymi z tego powodu tak istotne jest zapobieganie KZM.

Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu:

Na czym polega?

Kompletne szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu wymaga podania trzech dawek szczepionki, przy czym:

  • dwie pierwsze wykonuje się w miesiącach zimowych lub wczesną wiosną regularnie w odstępie od jednego do trzech miesięcy
  • trzecie, wykonane przed rozpoczęciem następnego sezonu wzmożonych zachorowań, kończy tak zwaną immunizację podstawową i zapewnia odporność poszczepienną na co najmniej trzy lata. 

Aby podtrzymać odporność poszczepienną, należy po trzech do pięciu lat (w zależności od wieku i liczby otrzymanych szczepień przypominających) przedłużyć ją za pomocą jednej dawki szczepionki.

Istnieje również możliwość uzyskania ochrony w przyspieszonym trybie. Wystarczą już dwie dawki – kolejną dawkę otrzymuje się po dwóch tygodniach od pierwszej. Trzecią i zarazem ostatnią dawkę należy podać od pięciu do dwunastu miesięcy od drugiej.

Szczepionkę na KZM podaje się domięśniowo w ramię bądź w pośladek. Jej skuteczność wynosi nawet 99%.

Jakie są objawy kleszczowego zapalenia mózgu?

W jakim wieku można się szczepić na KZM?

Do szczepienia każdorazowo kwalifikuje lekarz. Na polskim rynku zarejestrowane i dostępne są dwie szczepionki (każda z nich dostępna w wersji dla juniorów i dorosłych). Najpopularniejsza nosi nazwę:

  • FSME – IMMUN 0,25 ml dla dzieci,
  • FSME – IMMUN 0,5 ml dla dorosłych.

Szczepić możemy się w każdym wieku od pierwszego roku życia.

Ministerstwo Zdrowia przypomina, że szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu jest szczepieniem zalecanym:

  • dzieciom po ukończeniu pierwszego roku życia,
  • młodzieży,
  • dorosłym,
  • osobom przebywającym na terenach, na których występuje zagrożenie związane z występowaniem kleszczy (w tym zatrudnionym przy eksploatacji lasu),
  • służbom mundurowym,
  • rolnikom,
  • młodzieży odbywającej praktyki na obszarach, gdzie mogą występować kleszcze,
  • turystom,
  • uczestnikom obozów i kolonii.

Dowiedz się więcej o innej chorobie odkleszczowej: boreliozie 

 Cena i refundacja szczepienia z NFZ

Zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na rok 2016 szczepienie przeciwko KZM nie jest szczepieniem obowiązkowym i refundowanym przez państwo, a zatem jego koszt obciąża budżet osoby poddającej się szczepieniu.

Jedna dawka szczepionki to koszt około 100 zł. Cały pakiet trzech szczepionek będzie nas więc kosztował około 300 zł.

Skutki uboczne

Podanie szczepionki może wiązać się z przemijającym bólem, objawami grypopodobnymi czy przejściowym stanem gorączkowym.

Po podaniu szczepionki mogą występować miejscowe niepożądane odczyny poszczepienne, głównie przemijający ból w miejscu wstrzyknięcia obrzęk, bolesność, zaczerwienienie. Może też rzadko dochodzić do odczynów uogólnionych, np. przejściowy stan gorączkowy, ogólne osłabienie, objawy grypopodobne
– czytamy na stronie szczepienia.pzh.gov.pl.

Kto nie może się zaszczepić?

Przeciwwskazaniem do przyjęcia dawki szczepionki na KZM są:

  • reakcja anafilaktyczna po wcześniejszej dawce szczepionki,
  • ostra choroba przebiegająca z gorączką,
  • nasilona reakcja alergiczna na substancje pomocnicze wchodzące w skład szczepionki.

Zima to optymalny czas na szczepienie, które zapewni pełną ochronę przed KZM. Dzięki niemu wiosną będziemy mogli bezpiecznie cieszyć się czasem spędzonym na łonie natury bez obaw, że zarazimy się wirusem odkleszczowego zapalenia mózgu.

Dlaczego kleszczowe zapalenie mózgu jest tak groźne?

Kleszczowe zapalenie mózgu ma zazwyczaj dwufazowy przebieg. Druga faza oznacza poważne komplikacje dla zdrowia chorego, ponieważ towarzyszy jej zajęcie ośrodkowego układu nerwowego. Faza ta przebiega w postaci zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, mózgu i rdzenia kręgowego.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) KZM prowadzi do trwałych następstw neurologicznych aż u 58% pacjentów lub nawet zgonu u 1-4% przypadków. Wśród najpoważniejszych powikłań wymienia się m.in. niedowłady, porażenia, zaniki mięśniowe.

Pacjenci, u których zdiagnozowano powikłania neurologiczne, przeważnie wymagają wielomiesięcznej, intensywnej rehabilitacji, wiążącej się z wyłączeniem z życia zawodowego. Dlatego tak ważna jest profilaktyka.

Tym bardziej, że w odróżnieniu od boreliozy w przypadku kleszczowego zapalenia mózgu istnieje skuteczna profilaktyka w postaci szczepień ochronnych.

W związku z brakiem specyficznego leczenia oraz możliwością wystąpienia ciężkiego przebiegu i poważnych następstw kleszczowego zapalenia mózgu, konieczne staje się stosowanie szczepień profilaktycznych, szczególnie u mieszkańców terenów endemicznych oraz u udających się tam osób. Stosowanie niezwykle skutecznej szczepionki, w skład której wchodzi zabity wirus KZM, jest efektywne i bezpieczne
– mówi dr hab. n. med. Joanna Zajkowska.

Zobacz też:
Jak prawidłowo wyciągnąć kleszcza? [INSTRUKCJA]
Jak wygląda kleszcz? [ZDJĘCIA]

Ekspert: prof. dr hab. n. med. Joanna Zajkowska z Kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji (Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku), ekspert kampanii „Nie igraj z kleszczem – wygraj z kleszczowym zapaleniem mózgu”.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!