opatrunek okluzyjny fot. Adobe Stock

Co to jest opatrunek okluzyjny? Kiedy i jak go stosować?

Opatrunek okluzyjny to nowoczesny opatrunek stosowany przede wszystkim w pierwszej pomocy do ran o średnim lub małym wysięku, ale również terapeutycznie w chorobach skóry. Główne zalety opatrunku to jego dobre przyleganie do rany, wodoodporność, skuteczna wymiana gazowa i utrzymanie odpowiedniej wilgotności, dzięki czemu rana nie tylko szybciej się goi, ale jest też mniej narażona na zakażenie.
/ 07.08.2020 10:26
opatrunek okluzyjny fot. Adobe Stock

Spis treści:

  1. Czym jest opatrunek okluzyjny?
  2. Zalety prawidłowego opatrunku okluzyjnego
  3. Wskazania i przeciwwskazania do stosowania opatrunku okluzyjnego
  4. Jak stosować opatrunek okluzyjny?

Czym jest opatrunek okluzyjny?

Opatrunek okluzyjny to opatrunek stosowany przede wszystkim w pierwszej pomocy do ran otwartych o średnim lub małym wysięku, niezainfekowanych. Służy do zabezpieczenia przed nadmierną utratą krwi i ochrony rany przed zanieczyszczeniem. Ten rodzaj opatrunku jest stosowany również leczniczo w przypadku oparzeń i chorób skóry, takich jak łuszczyca albo zmiany atopowe. Niektóre opatrunki okluzyjne są wykorzystywane do zaopatrywania ran bez wysięku.

Są złożone z różnych materiałów, w zależności od tego, do jakiej rany będą stosowane oraz jaki efekt mają powodować (np. zatrzymanie wilgoci w ranie czy odwrotnie - jej wysuszanie). Mogą być na bazie folii, hydrożelu, pianki poliuretanowej, hydrokolidów lub alginianów. Przykładowo hydrożel po połączeniu w wysiękiem z rany pęcznieje, i dzięki temu cały opatrunek dopasowuje się dokładnie do rany.

Opatrunki okluzyjne stosuje się również w celu wzmocnienia działania lekarstw nakładanych na ranę lub zmianę chorobową (np. maści) poprzez lepsze ich wchłanianie. Jednak tę właściwość należy wykorzystywać ostrożnie, ponieważ niektóre preparaty nie powinny zbyt szybko ulegać absorpcji w uszkodzone miejsce. 

Zalety prawidłowego opatrunku okluzyjnego

Opatrunek okluzyjny umożliwia wymianę powietrza, jest wodoszczelny (można się z nim kąpać), a jednocześnie zapewnia odpowiednią wilgotność rany. Powinien chronić przed bakteriami i innymi drobnoustrojami. Okluzja oznacza szczelne zamknięcie rany, dlatego zadaniem tego opatrunku jest ochrona rany przed wszelkimi zanieczyszczeniami z zewnątrz. 

Odpowiedni opatrunek okluzyjny powinien mieć zatem kilka ważnych właściwości:

  • zdolność do utrzymania wilgotnego środowiska rany przy jednoczesnym pochłanianiu wysięku,
  • zdolność odprowadzania martwego naskórka,
  • nieprzepuszczalność dla mikroorganizmów,
  • możliwość wymiany gazowej z otoczeniem (dostarczanie powietrza lub odprowadzanie np. w przypadki odmy płucnej),
  • zdolność utrzymania odpowiedniej temperatury rany,
  • korzystny wpływ na odbudowę tkanki łącznej,
  • nieprzyleganie do rany,
  • łatwość zakładania i zdejmowania, bez uszkadzania ciała,
  • nietoksyczny, niealergizujący.

Dzięki zastosowaniu opatrunku okluzyjnego rana szybciej się goi. W badaniach wykazano, że ten rodzaj zaopatrzenia przyspiesza syntezę kolagenu, dzięki szczelności sprzyja odbudowie naczyń włosowatych, obniża miejscowe pH, a to z kolei zmniejsza ryzyko zakażenia rany.

Ponadto pozwala utrzymać odpowiednią wilgotność, co służy regeneracji uszkodzonego miejsca bardziej niż wysuszenie, tak jak to ma miejsce bez opatrunku. Płyn w ranie reaguje z tkanką, wspomagając proces gojenia. Choć należy pamiętać, że niektóre rany wymagają co jakiś czas zdjęcia opatrunku i "wietrzenia" - opatrunek okluzyjny ułatwia tę czynność, ponieważ może być kilkukrotnie odklejany i przymocowany do rany.

Wskazania i przeciwwskazania do stosowania opatrunku okluzyjnego

Do wskazań zastosowania opatrunku okluzyjnego należą:

  • leczenie rany (zazwyczaj otwarta lub sącząca się rana klatki piersiowej),
  • stosowanie maści, np. na zapalenie atopowe - opatrunek zwiększa absorpcję i hamuje parowanie,
  • ochrona jelita przed wypadnięciem przez otwór w jamie brzusznej do czasu operacji.

W kilku badaniach wykazano również korzyści zastosowania opatrunku okluzyjnego w przypadku opryszczki na skórze oraz półpaśca. Opatrzenie zmian łagodziło ból i przyspieszało procesy gojenia się ran.

Opatrunku okluzyjnego nie należy stosować, gdy:

  • skóra stała się bledsza niż wcześniej, jest wilgotna i delikatna od długotrwałego utrzymania wilgoci pod opatrunkiem (maceracja naskórka),
  • rana jest zainfekowana, występują patogeny na zakażonym obszarze.

Jak stosować opatrunek okluzyjny?

Opatrunki okluzyjne zakładają zazwyczaj profesjonaliści medyczni, czasami stosują je również pacjenci lub opiekunowie osób chorych po wcześniejszym przeszkoleniu przez medyka. Wyroby dostępne są w aptekach, jednak bogatszą ofertę mają specjalistyczne sklepy medyczne. Opatrunek powinien być dobrany do wielkości i kształtu rany oraz do jej rodzaju, a jego stosowanie powinno być poprzedzone konsultacją z lekarzem.

Bezpośrednio przed nałożeniem opatrunku okluzyjnego należy:

  • dokładnie umyć dłonie,
  • sprawdzić termin ważności wyrobu,
  • następnie otworzyć opatrunek i w razie potrzeby dociąć wyjałowionym narzędziem do odpowiedniego rozmiaru i kształtu zostawiając 2 cm zapasu wokół rany,
  • jeżeli jest takie zalecenie, nałożyć preparat leczniczy na zmianę chorobową,
  • umieścić opatrunek na skórze, usunąć papierowe fragmenty i opuszkami palców przez ok. 1 minutę dociskać delikatnie do skóry, aby dokładnie przylegał,
  • w miejscach takich jak pięty, łokcie lub kolana, czasami opatrunek trzeba podzielić na fragmenty, aby lepiej go dopasować do kształtu ciała.

Opatrunek okluzyjny należy zmieniać co 24-72 godziny. Opatrunki okluzyjne mogą mieć różne zastosowanie i skład, dlatego zawsze ich używanie należy poprzedzić rozmową z profesjonalistą.

Źródło: Sukmawati Tansil Tan, The Benefits Of Occlusive Dressings In Wound Healing, The Open Dermatology Journal, 13/2019,
G.Krasowski, M.Kruk, Leczenie odleżyn i ran przewlekłych, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2012.

Więcej na podobny temat:
Jak założyć opatrunek uciskowy?
Bandażowanie głowy – jak to zrobić?
Jak zabandażować dłoń lub stopę?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!