typy osobowości fot. Adobe Stock, Pixel-Shot

Typy osobowości. Sprawdź, do którego typu należysz i do jakiej pracy jesteś stworzony

Osobowość jest zagadnieniem nurtującym psychologów od wieków. Chociaż nie ma na świecie dwóch takich samych osób, to jednak istnieją konkretne typy osobowości. Dwie najbardziej znane klasyfikacje to typy osobowości według Carla Gustava Junga i 4 typy osobowości według Hipokratesa. Jest też wiele innych podziałów, które są stosowane m.in. w rekrutacji pracowników.
/ 07.04.2022 15:25
typy osobowości fot. Adobe Stock, Pixel-Shot

Spis treści:

  1. Czym jest osobowość?
  2. 16 typów osobowości według Junga
  3. 16 typów osobowości i pasujące zawody
  4. Typy osobowości według Hipokratesa

Czym jest osobowość?

Osobowość to zespół względnie stałych cech charakteru, które wyróżniają daną osobę. Obejmuje m.in. predyspozycje, sposób reagowania, system potrzeb i inne elementy. Na podstawie pewnych podobieństw między ludźmi powstały różne klasyfikacje typów osobowości. Dana osoba nie musi jednak mieć wszystkich cech przypisanych konkretnemu typowi osobowości. Granice między nimi są płynne i możemy mieć cechy z różnych typów.

16 typów osobowości według Junga

Szwajcarski psychiatra i psycholog Carl Gustaw Jung wyróżnił przede wszystkim dwa typy osobowości: introwertyków i ekstrawertyków. Zwrócił też uwagę na przeciwstawne cechy osobowościowe: percepcja i intuicja oraz myślenie i odczuwanie. Na podstawie jego spostrzeżeń można wyodrębnić aż 16 typów osobowości. Podział ten jest jednym z najbardziej znanych i jest stosowany do dzisiaj. Jest też podstawą różnych nowych klasyfikacji.

Według Junga główne typy osobowości to:

  • Ekstrawertycy to osoby skierowane na zewnątrz, otwarte, lubiące być w centrum uwagi. Ekstrawertyk to osoba pewna siebie, lubiąca dowodzić, zazwyczaj bardzo towarzyska i aktywna, która potrzebuje wyzwań i bodźców. Osoby będące ekstrawertykami czują się dobrze na stanowiskach kierowniczych. Już od najmłodszych lat w grupie pełnią rolę przywódców. Skutecznie przyciągają do siebie ludzi i łatwo zyskują nowe znajomości.
  • Introwertycy to osoby skierowane do wewnątrz i skupione na własnych przeżyciach. Z wnętrza siebie, a nie z otoczenia, czerpią energię i spokój. Unikają nadmiaru bodźców, preferują ciszę. Często mają opinię odludków i osób zdystansowanych. Nie oznacza to jednak, że nie potrzebują do życia innych ludzi. Przeciwnie. Potrzebują relacji społecznych, ale też więcej czasu dla ich rozwoju. Introwertycy mogą być osobami zarówno pewnym siebie, jak i wycofanymi. To na ogół doskonali słuchacze i oddani przyjaciele. 

Jeśli do powyższego podziału na ekstrawertyków i introwertyków dodamy przeciwstawne cechy osobowości, powstanie znacznie więcej typów ludzkich charakterów:

  • Myślący vs. czujący: Ekstrawertyk i introwertyk może należeć do typu myślącego albo czującego. Osoba o cechach typu myślącego będzie miała skłonność do analizowania, jest raczej powściągliwa w wyrażaniu uczuć. Osoby o cechach typu czującego będą kierowały się emocjami, interesują się ludźmi i ich uczuciami, ale mają też skłonność do manipulacji, mówienia komplementów, aby zadowolić drugą osobę.
  • Postrzegający vs. oceniający: Osoby postrzegające podejmują działanie gwałtownie i często nie kończą zadań. Są też bardzo ciekawe świata. Osoby o typie oceniającym starają się trzymać swojego zdania i swoich decyzji. Z reguły doprowadzają swoje obowiązki do końca. Ten typ osobowości łatwiej też podporządkowuje się regułom i preferuje stabilizację.

16 typów osobowości i pasujące do nich zawody

Na podstawie klasycznych teorii powstały różne podziały typów osobowości. Wiele z nich jest przydatnych w określeniu predyspozycji zawodowych. Taki podział na podstawie teorii Junga zaproponował polski pedagog Jarosław Jankowski, który stworzył typologię osobowości ID16. Obejmuje ona 16 typów osobowości:

  • Administrator
  • Adwokat
  • Animator
  • Artysta
  • Doradca
  • Dyrektor
  • Entuzjasta
  • Idealista
  • Innowator
  • Inspektor
  • Logik
  • Mentor
  • Opiekun
  • Praktyk
  • Prezenter
  • Strateg

Dostępny jest również test na typ osobowości ID16, który zawiera 84 pytania i pozwala zakwalifikować osobę do danej grupy.

Administrator

Typ osobowości "Administrator" opisuje osoby nastawione na wykonywanie zadania. To ludzie bardzo lojalni, pracowici, odpowiedzialni i dobrze zorganizowani. W podejmowaniu decyzji kierują się rozumem. Administratorzy stanowią 10–13% społeczeństwa. Łatwiej wykonywać im pracę o konkretnym, namacalnym celu, niż wykonywać zadania oparte na nowych pomysłach czy spekulacjach. Preferują sprawdzone, wypróbowane metody działania.

Najlepsze zawody dla administratora to np.:

  • pracownik administracji,
  • agent ubezpieczeniowy,
  • coach,
  • detektyw,
  • ekonomista,
  • farmaceuta,
  • inżynier,
  • księgowy,
  • nauczyciel,
  • naukowiec,
  • policjant,
  • prawnik,
  • sędzia,
  • urzędnik,
  • żołnierz.

Adwokat

Adwokat to osoba serdeczna, towarzyska, dobrze zorganizowana, która źle znosi krytykę oraz konflikty. Swoje działanie opiera na twardych danych i faktach, jednak aspekt ludzki ma dla niej duże znaczenie. Adwokaci często postrzegają rzeczywistość jako czarno-białą. Do tego typu osobowości należą osoby uporządkowane, wrażliwe na oznaki niesprawiedliwości i krzywdy. Są praktykami. Uczą się poprzez działanie i rozwiązywanie problemów. Niechętnie wysłuchują wywodów i górnolotnych koncepcji.

Zawody najlepsze dla adwokatów to:

  • adwokat,
  • aktor,
  • agent nieruchomości,
  • doradca finansowy,
  • duchowny,
  • księgowy,
  • lekarz,
  • nauczyciel,
  • pielęgniarz,
  • pracownik pomocy społecznej,
  • pracownik obsługi klienta,
  • pracownik HR,
  • recepcjonista,
  • terapeuta,
  • nauczyciel przedszkolny.

Animator

Animator to osoba aktywna, przedsiębiorcza i spontaniczna. Inicjuje działania, motywuje innych do działania, jest bardzo pragmatyczna i racjonalna. Koncentruje się na teraźniejszości. Decyzje podejmuje w oparciu o logikę. Nad własną intuicję przedkłada racjonalne argumenty i dowody.

Cechy typu osobowości animatora pasują do takich zawodów jak:

  • animator,
  • aktor,
  • agent biura nieruchomości,
  • agent ubezpieczeniowy,
  • doradca finansowy,
  • elektryk,
  • fizjoterapeuta,
  • fotograf,
  • kierowca,
  • logistyk,
  • policjant,
  • prezenter,
  • przedstawiciel handlowy,
  • ratownik,
  • strażak,
  • trener,
  • żołnierz,
  • sportowiec.

Artysta

Artysta to osoba wrażliwa twórcza i nietuzinkowa, tworząca rzeczywistość. Energię czerpie z pomagania innym. W podejmowaniu decyzji kieruje się uczuciami. Energię życiową czerpie z wnętrza siebie. Artyści stanowią 6–9% populacji. Osoby o tym typie osobowości łatwo zranić, ponieważ ważna jest dla nich opinia innych i kierują się nią w ocenie samych siebie. Są zazwyczaj pogodne w pracy, działają pod wpływem twórczych bodźców. Nie poświęcają zbyt dużo czasu na rozważania i teorię. Mogą się wydawać zamknięci w sobie i tajemniczy.

Najlepsze zawody dla artystów to:

  • artysta,
  • plastyk,
  • grafik,
  • fotograf,
  • dekorator wnętrz,
  • florysta,
  • kucharz,
  • lekarz,
  • muzyk,
  • mechanik,
  • nauczyciel przedszkolny,
  • nauczyciel wczesnoszkolny,
  • ogrodnik,
  • pracownik pomocy społecznej,
  • psycholog,
  • stylista,
  • ratownik,
  • terapeuta.

Doradca

Doradca to osoba uprzejma, błyskotliwa, nastawiona optymistycznie, czerpiąca energię ze świata zewnętrznego i z pomagania innym. Inspiruje ludzi. W podejmowaniu decyzji kieruje się emocjami. Ten typ osobowości stanowi 3–5% populacji. Bardzo dobrze odczytują intencje i uczucia innych osób. Gotowi są zrezygnować ze swoich potrzeb i dostosować się do innych, poświęcając dużo czasu na analizowanie ich problemów.

Pasujące zawody to:

  • aktor,
  • doradca,
  • duchowny,
  • kierownik,
  • lekarz,
  • menedżer,
  • muzyk,
  • nauczyciel,
  • policjant,
  • psychiatra,
  • psycholog,
  • terapeuta,
  • reporter,
  • specjalista do spraw reklamy,
  • specjalista do spraw marketingu,
  • szkoleniowiec.

Dyrektor

Dyrektor jest to osoba zdecydowana, bardzo logiczna, twórcza, dostrzegająca szerokie spektrum problemów i posiadająca dar przewidywania konsekwencji. W podejmowaniu decyzji kieruje się rozumem. Jest to człowiek–mentor. Uznawany za wizjonera. Ma silną osobowość. Jest bezpośredni, co może być różnie odbierane przez otoczenie. Dyrektorzy to 2–5% populacji. Są to osoby przekonane o swojej racji, jednak zdolne do zmiany poglądów. Rdzeniem ich działania są jednak ich własne poglądy i zasady.

Pasujące zawody:

  • administrator,
  • analityk kredytowy,
  • analityk systemów komputerowych,
  • trener,
  • dyrektor wykonawczy,
  • dyrektor do spraw marketingu,
  • dyrektor do spraw rozwoju,
  • dziennikarz,
  • informatyk,
  • zarządzający projektem,
  • menedżer,
  • naukowiec,
  • prawnik,
  • sędzia,
  • specjalista HR,
  • specjalista do spraw reklamy i marketingu,
  • psycholog,
  • polityk,
  • muzyk.

Entuzjasta

Entuzjasta cechuje się dużym optymizmem. Wybiega myślami w przyszłość. Jest twórczy i ma poczucie humoru. Może mieć trudności z koncentracją uwagi i ukończeniem zadań. Lubi zmiany i nowe rozwiązania. Jego propozycje często są nietypowe, oryginalne i pomysłowe. Nie lubi rywalizować oraz brać udziału w konfliktach. Biurokracja i praca papierkowa to nie jego bajka.

Pasujące zawody:

  • aktor,
  • dziennikarz,
  • dyplomata,
  • malarz,
  • mediator,
  • menedżer,
  • muzyk,
  • nauczyciel,
  • naukowiec,
  • pisarz,
  • polityk,
  • organizator eventów,
  • psycholog,
  • psychiatra,
  • specjalista do spraw PR,
  • sprzedawca,
  • projektant wnętrz.

Idealista

Idealista to romantyk. Twórczy i wrażliwy. Źle się czuję w sytuacjach konfliktowych, ma słabą odporność na stres i krytykę. Interesuje się duchowym aspektem życia. Działa spontanicznie a w decyzjach kieruje się intuicją i emocjami. Idealiści stanowią 1–4% populacji. Idealista stara się łagodzić konflikty. Jego cele życiowe nie pokrywają się z celami większości ludzi.

Pasujące zawody:

  • zawody artystyczne,
  • bloger,
  • dekorator,
  • trener,
  • pracownik społeczny,
  • duchowny,
  • dziennikarz,
  • mediator,
  • naukowiec,
  • projektant wnętrz,
  • psychiatra,
  • psycholog,
  • tłumacz,
  • wydawca,
  • specjalista do spraw multimediów.

Innowator

Innowator jest nastawiony na rozwiązywanie problemów, szczególnie tych, które wydają się nie do rozwiązania. Z natury jest niecierpliwy. Podejmuje chętnie ryzyko i jest ciekawy świata, a do tego otwarty na nowe pomysły i eksperymentowanie. Wybiega myślami bardzo w przyszłość. Przy tym jest pewny siebie, komunikatywny. W podejmowaniu decyzji kieruje się rozumem. Innowatorzy to osoby spostrzegawcze, wymagające wobec siebie i innych, niekonwencjonalni w realizacji zadań.

Pasujące zawody:

  • dyrektor artystyczny,
  • aktor,
  • analityk kredytowy,
  • analityk systemów komputerowych,
  • dziennikarz,
  • fotograf,
  • inwestor,
  • inżynier,
  • koordynator projektu,
  • naukowiec,
  • organizator imprez,
  • prawnik,
  • programista,
  • psychiatra,
  • psycholog,
  • przedstawiciel handlowy,
  • reporter,
  • specjalista do spraw marketingu,
  • specjalista do spraw PR.

Inspektor

Typ osobowości „Inspektor” cechuje osoby niezwykle solidne, ułożone, słowne, punktualne i ceniąca sobie porządek. Są raczej odbierane jako powściągliwe i poważne. W podejmowaniu decyzji kierują się rozsądkiem. Stanowią 6–10% populacji. Starają się robić wszystko „tak, jak należy”.

Pasujące zawody:

  • audytor,
  • rewident,
  • kontroler,
  • pracownik biurowy,
  • analityk systemów komputerowych,
  • archiwista,
  • detektyw,
  • dyrektor finansowy,
  • dyrektor wykonawczy,
  • farmaceuta,
  • informatyk,
  • księgowy,
  • logistyk,
  • lotnik,
  • nauczyciel,
  • mechanik,
  • menedżer,
  • policjant,
  • prawnik,
  • programista,
  • przedsiębiorca,
  • sędzia,
  • rolnik,
  • technik,
  • żołnierz.

Logik

Do typu osobowości „Logik” należą osoby dociekliwe, działające w sposób bardzo precyzyjny i logiczny, ale też twórczy. Posiadające wiele różnych pomysłów i błyskotliwe. Ten typ osobowości stanowi 2–3% populacji. Logicy to osoby bardzo oryginalne, działające w sposób niekonwencjonalny, mają zmysł wiązania faktów i doświadczeń oraz budowania spójnych szerokich rozwiązań. Unikają zbyt wielu zobowiązań. Starają się upraszczać życie.

Pasujące zawody:

  • analityk,
  • architekt,
  • archeolog,
  • chemik,
  • detektyw,
  • doradca finansowy,
  • dyrektor artystyczny,
  • informatyk,
  • filozof,
  • fotograf,
  • matematyk,
  • językoznawca,
  • naukowiec,
  • prawnik,
  • programista,
  • producent filmowy,
  • rzeczoznawca,
  • specjalista do spraw badań i rozwoju,
  • specjalista do spraw oceny ryzyka,
  • specjalista do spraw strategii,
  • specjalista do spraw systemów komputerowych,
  • tłumacz,
  • nauczyciel.

Mentor

„Mentor” to typ osobowości, do którego można zaliczyć osoby przyjacielskie, wybiegające planami w przyszłość, twórcze, wrażliwe i będące bardzo dobrymi słuchaczami i obserwatorami. Mentorzy mają duży wpływ na innych ludzi a nawet na świat, dostrzegają bowiem rzeczy, które nie są dla innych oczywiste. Mają zdolność rozpoznawania emocji innych osób. Nie lubią krytyki i sytuacji konfliktowych. Ten typ osobowości stanowi w społeczeństwie rzadkość: jedynie 1% populacji.

Mentorzy doskonale sprawdzą się w takich zawodach jak:

  • projektant,
  • artysta,
  • trener,
  • duchowny,
  • dietetyk,
  • doradca,
  • filmowiec,
  • konsultant,
  • koordynator projektu,
  • mediator,
  • nauczyciel,
  • naukowiec,
  • producent telewizyjny,
  • terapeuta,
  • socjolog.

Opiekun

Typ osobowości „Opiekun” jest charakterystyczny dla osób skromnych, godnych zaufania, bardzo lojalnych i ciepłuch, a jednocześnie praktycznych i cierpliwych. Opiekunowie potrafią doprowadzić sprawy do końca. Bardzo lubią ludzi. Poszukują osób, które potrzebują pomocy i pomagają im. Są zawsze gotowi do udzielenia wsparcia. Oczekują jednocześnie pozytywnych uczuć. Źle znoszą krytykę.

Najlepsze zawody dla opiekunów to:

  • pracownik administracji,
  • gospodarz,
  • hostessa,
  • organizator imprez,
  • specjaliści do spraw pracowniczych,
  • psycholog,
  • nauczyciel,
  • lekarz,
  • duchowny,
  • terapeuta.

Praktyk

Praktyk nastawiony jest na to, co dzieje się tu i teraz, nie wybiega rozważaniami za bardzo w przyszłość, działa konkretnie, rozwiązuje konkretne problemy. Dobrze radzi sobie z zagrożeniami i ryzykiem. Bywa skrajnie powściągliwy, co może utrudniać zrozumienie jego intencji. Praktycy stanowią 6–9% populacji.

Zawody dla praktyka to:

  • antyterrorysta,
  • analityk systemów komputerowych,
  • detektyw,
  • ekonomista,
  • elektryk,
  • elektronik,
  • farmaceuta,
  • jubiler,
  • kierowca,
  • lotnik,
  • mechanik,
  • policjant,
  • pracownik budowlany,
  • pracownik ochrony,
  • programista,
  • informatyk,
  • ratownik,
  • strażak,
  • żołnierz.

Prezenter

Osoby o tym typie osobowości cieszą się życiem, lubią zabawę i są otwarte na ludzi. Nie lubią samotności i nudy. Prezenter może mieć trudność w przewidywaniu konsekwencji swoich działań. Ten typ osobowości stanowi 8–13% populacji. Osoba taka działa spontanicznie, ma optymistyczne nastawienie do życia. Ma również skłonność do podkoloryzowania rzeczywistości. Zwykle dobrze dogaduje się z innymi, lecz trudny do zaakceptowania może być jej beztroski styl życia. Prace wymagające długiego skupienia lub strategicznego planowania mogą być dla prezentera zbyt nużące.

Najlepsze zawody to:

  • aktor,
  • projektant mody,
  • dekorator wnętrz,
  • florysta,
  • fotograf,
  • malarz,
  • muzyk,
  • nauczyciel,
  • ratownik,
  • prezenter,
  • pracownik biura podróży,
  • pracownik centrum kultury i rekreacji,
  • pracownik działu kadr,
  • recepcjonista,
  • specjalista do spraw PR,
  • stylista,
  • terapeuta,
  • lekarz.

Strateg

Strateg to największy indywidualista. Twórczy, pomysłowy, uważany jednak za dość tajemniczego i powściągliwego. Dużo wymaga i podchodzi krytycznie do otoczenia. Może mieć problemy z odczytywaniem intuicji i uczuć innych osób. Stratedzy stanowią  1–2% populacji. Są to osoby zwykle bardzo inteligentne. Mogą mieć trudności w radzeniu sobie ze stresem i przeznaczeniem czasu na regenerację i wypoczynek.

Zawody dla strategów to:

  • administrator,
  • analityk finansowy,
  • analityk systemów komputerowych,
  • projektant,
  • dyrektor wykonawczy,
  • dyrektor do spraw badań i rozwoju,
  • ekonomista inżynier,
  • koordynator projektu,
  • menedżer,
  • lekarz,
  • pisarz,
  • polityk,
  • prawnik,
  • redaktor,
  • psycholog,
  • sędzia,
  • specjalista do spraw oceny ryzyka,
  • specjalista do spraw planowania strategicznego,
  • nauczyciel akademicki.

Typy osobowości według Hipokratesa

Najbardziej klasyczny i znany podział typów osobowości to ten opisany przez Hipokratesa w starożytności. Obejmuje 4 rodzaje osobowości. Podział funkcjonuje w psychologii do dziś, lecz obecnie wiadomo również, że istnieją także osobowości mieszane, które łączą w sobie cechy co najmniej 2 różnych typów.

Typy osobowości: sangwinik

Sangwinik to osoba towarzyska, otwarta, ekstrawertyk, który lubi dzielić się swoimi przemyśleniami i przeżyciami z otoczeniem. Jest optymistyczny, ciekawy świata i twórczy.

Najważniejsze cechy sangwinika to:

  • komunikatywność,
  • otwartość,
  • spontaniczność,
  • postawa proaktywna,
  • zamiłowanie do nowości i zmian,
  • niechęć do monotonii i nudy,
  • cechy przywódcze,
  • odporność na porażki,
  • elastyczność,
  • determinacja w dążeniu do celu.

Sangwinik to osoba, która dobrze sprawdzi się w zawodach kreatywnych, a także wymagających ekspozycji społecznej np. dziennikarz, polityk. Ze względu na silne cechy przywódcze będzie dobrym liderem lub kierownikiem.

Typy osobowości: choleryk

Choleryk to osoba energiczna, dynamiczna i porywcza. To ekstrawertyk, który często ulega emocjom. Jest silny, konsekwentny i zdecydowany.

Najważniejsze cechy choleryka to:

  • silna osobowość,
  • determinacja w dążeniu do celu,
  • wybuchowość,
  • impulsywność,
  • drażliwość,
  • silne cechy przywódcze,
  • skłonność do dominacji,
  • dynamika w działaniu,
  • proaktywność.

Choleryk to urodzony lider, który dobrze sprawdzi się na stanowiskach kierowniczych. Może mieć skłonność do pracoholizmu.

Typy osobowości: flegmatyk

Flegmatyk to osoba spokojna, opanowana i skryta. To typowy introwertyk, który rzadko dzieli się swoimi przemyśleniami i przeżyciami z otoczeniem.

Najważniejsze cechy choleryka to:

  • opanowanie,
  • spokój,
  • analityczny umysł,
  • uporządkowanie,
  • odporność psychiczna,
  • bezkonfliktowość,
  • indywidualizm,
  • empatia.

Flegmatyk w pracy jest perfekcjonistą, który skupia się na powierzonych mu zadaniach. Lubi uporządkowaną pracę, która wymaga precyzji i analiz. Woli pracować na stanowisku indywidualnym. Dobrze sprawdzi się jako inżynier, naukowiec lub programista.

Typy osobowości: melancholik

Melancholik to osoba spokojna, refleksyjna i powściągliwa. Cechuje ją wrodzona wrażliwość, a także niestabilność emocjonalna.

Najważniejsze cechy melancholika:

  • łagodne usposobienie,
  • perfekcjonizm,
  • umiłowanie samotności,
  • introwertyzm,
  • inteligencja emocjonalna,
  • wrażliwość na piękno,
  • pesymizm,
  • mała odporność psychiczna.

Melancholik w pracy sprawdzi się na stanowiskach indywidualnych, które wymagają skupienia na wykonywanych zadaniach. Ma zdolności artystyczne, więc może pracować jako wolny strzelec. Sprawdzi się również w takich zawodach jak lekarz, księgowy czy bibliotekarz.

Źródła:
J. Jankowski, Czy wiesz kim jesteś? Przewodnik po 16 typach osobowości ID16, Logos Media 2015,
A. Coleger, Najważniejsze typy ludzkiej osobowości, Ridero 2020,
G. Bobroff, Carl G. Jung w pigułce, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2022.

Czytaj także:
Osobowość borderline: co to jest, przyczyny, diagnoza, leczenie
Kim jest ekscentryk? Główne cechy i znani ekscentrycy
Ambiwertyk: kto to jest? Test osobowości, typowe cechy ambiwertyka
Odchudzanie a osobowość - dieta dla introwertyka i ekstrawertyka
Neurotyk - charakterystyka, cechy, terapia, test

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!