Kefir, który powstaje za zasługą grzybka tybetańskiego, to jeden z najzdrowszych produktów fermentacji mleka. Zawiera mnóstwo witamin, w tym z grupy B, wapń, kwas foliowy, fosfor, witaminy D i K, a także niewielką ilość tłuszczu. Najważniejsze właściwości prozdrowotne wykazują jednak zawarte w nim probiotyki. Grzybki tybetańskie są kupowane w celu wyprodukowania samodzielnie fermentowanych przetworów mlecznych, ale nie każdy może z nich korzystać. Uważać powinny m.in. osoby z nietolerancją histaminy, kobiety ciężarne i karmiące. Jakie są jeszcze przeciwwskazania do stosowania grzybka tybetańskiego?

WIDEO

player placeholder

Spis treści:

  1. Czym jest grzybek tybetański?
  2. Właściwości zdrowotne grzybka tybetańskiego
  3. Grzybek tybetański - przeciwwskazania
  4. Grzybek tybetański – skutki uboczne

Czym jest grzybek tybetański?

Grzybek tybetański (grzybek kefirowy, ziarna kefirowe) jest to złożona mieszanina mikroorganizmów tworzących symbiotyczną strukturę przypominającą różyczki kalafiora, którą dodaje się do mleka w celu wytworzenia kefiru. Te galaretowate, białe lub jasnożółte ziarna o nierównym kształcie tworzą kombinację bakterii kwasu mlekowego, bakterii kwasu octowego oraz drożdży, które działają jak jeden organizm.

Zobacz także:

W składzie znajdują się m.in. bakterie Lactococcus lactis produkujące kwas mlekowy i działające prozdrowotnie. Przy czym warto pamiętać, że skład dostępnych grzybków tybetańskich pochodzących z różnych źródeł nie jest za każdym razem taki sam.

Właściwości zdrowotne grzybka tybetańskiego

Grzybek tybetański był już wieki temu stosowany w Tybecie i stamtąd pochodzi. Na podstawie dotychczas przeprowadzonych badań i obserwacji twierdzi się, że grzybek tybetański wykazuje mnóstwo dobroczynnych właściwości dla organizmu:

  • wzmacnia układ odpornościowy,
  • niszczy bakterie i grzyby,
  • może działać przeciwnowotworowo,
  • wpływa korzystnie na nastrój,
  • działa przeciwzapalnie,
  • może działać przeciwstarzeniowo.

Jedno z badań dowiodło, że grzybek tybetański był w stanie hamować rozwój komórek ludzkiego raka żołądka w warunkach laboratoryjnych. Wykazano też, że szczep wyizolowany z ziaren kefirowych obniża poziom cholesterolu we krwi i ciśnienie u szczurów z nadciśnieniem tętniczym podatnych na udar. Jest to więc bardzo obiecujący produkt i warto wykorzystywać go w kuchni.

Nic dziwnego więc, że w ofercie coraz większej ilości sklepów znajduje się tak pożądany przez wielu grzybek tybetański. Warto jednak pohamować entuzjazm i pamiętać o tym, że może on powodować skutki uboczne i nie wszyscy mogą korzystać z dobrodziejstw grzybka tybetańskiego.

Grzybek tybetański - przeciwwskazania

Istnieje kilka przeciwwskazań do stosowania grzybka tybetańskiego. Osoby chorujące na cukrzycę oraz inne choroby przewlekłe, powinny zamiar spożywania grzybka tybetańskiego skonsultować z lekarzem. Dotąd nie ustalono dokładnie składu jego mikroflory, dlatego także osoby, które niedawno przebyły zapalenie jelit, powinny spożywać kefir tybetański niezwykle ostrożnie.

Osoby z migrenami powinny uważać na grzybek tybetański

Kefir powstający z grzybków tybetańskich (jak inne produkty fermentowane) naturalnie zawiera duże ilości aminów biogennych, w tym histaminy i tyraminy, które powstają podczas procesu fermentacji. U osób wrażliwych na te związki pojawiają się dolegliwości po spożyciu grzybka tybetańskiego, w tym bóle głowy. Alternatywą dla naturalnego źródła probiotyków w tej grupie osób są gotowe suplementy probiotyczne dostępne w aptekach.

Nietolerancja histaminy

Kolejnym potencjalnym przeciwwskazaniem do stosowania grzybka tybetańskiego jest nietolerancja histaminy. Histamina jest to związek zarówno produkowany przez organizm, jak i obecny w niektórych produktach spożywczych, m.in. poddanych fermentacji. Osoby wrażliwe na histaminę po zastosowaniu grzybka tybetańskiego mogą odczuwać różnorodne dolegliwości, np. wysypka, katar, objawy żołądkowo-jelitowe, bóle głowy czy obrzęk.

Nietolerancja laktozy

Wprawdzie grzybek tybetański powodując fermentację mleka przekształca laktozę w kwas mlekowy, co sprawia, że osoby z alergią na ten składnik mogą pić kefir, to jednak nie zawsze udaje się całkowicie wyeliminować laktozę. Wówczas po zastosowaniu grzybka tybetańskiego u osób nietolerujących laktozy pojawią się:

  • wzdęcia,
  • biegunka,
  • bóle brzucha,
  • nudności.

Wiele zależy od długości procesu fermentacji. Krótki czas fermentacji kefiru (poniżej 12-24h) jest niewystraczający, aby całkowicie przekształcić laktozę. Dopiero dłuższa fermentacja eliminuje znaczną ilość tego mlecznego cukru. Wiele też zależy od nasilenia nietolerancji u danej osoby.

Niektóre choroby jelit

Innym potencjalnym przeciwwskazaniem do stosowania grzybka tybetańskiego są choroby jelit, takie jak zespół jelita drażliwego i choroba Leśniowskiego-Crohna. Chociaż produkty fermentowane mogą być polecane osobom z chorobami jelit, to niektóre szczepy probiotyków powodują dolegliwości u osób z chorobą układu trawiennego. Pojawiają się czasami: podrażnienie jelit wywołujące ból brzucha, nasilenie stanu zapalnego, biegunki. Przed zastosowaniem grzybka tybetańskiego zalecana jest konsultacja z lekarzem.

Niedobory odporności

Inną grupą, która nie powinna stosować grzybka tybetańskiego bez zasięgnięcia opinii specjalisty są osoby z niedoborami odporności (jak zakażeni HIV, biorcy narządów). Grzybek tybetański może zawierać różne szczepy bakterii i drożdży, w związku z czym istnieje ryzyko rozwoju zakażenia organizmu, gdy układ immunologiczny nie funkcjonuje prawidłowo. Co więcej, w czasie wytwarzania kefiru tybetańskiego może dojść do namnożenia się w nim chorobotwórczych mikroorganizmów (szczególnie, gdy napój powstaje w warunkach domowych).

Ciąża i karmienie piersią

Ostrożność przy stosowaniu grzybka tybetańskiego jest zalecana kobietom w ciąży i karmiącym piersią. Fermentowane produkty, jak kefir na bazie grzybków tybetańskich, jest niepasteryzowany i może być zanieczyszczony chorobotwórczymi organizmami (np. bakterią Listeria, E. coli, gronkowce). Po zastosowaniu szkodliwego produktu może dojść do zakażenia będącego zagrożeniem dla zdrowia mamy i dziecka.

Grzybek tybetański – skutki uboczne

Chociaż kefir uznawany jest za jeden z najbezpieczniejszych napojów (szczególnie spośród mlecznych – uczula rzadziej niż mleko), to nadwrażliwość na poszczególne składniki jest kwestią indywidualną. Do możliwych skutków ubocznych stosowania grzybka tybetańskiego należą:

  • wzdęcia,
  • gazy,
  • biegunka,
  • bóle brzucha,
  • nudności,
  • zatrucie pokarmowe (fermentowane produkty są zazwyczaj bezpieczne, lecz zdarzają się takie, które są zanieczyszczone groźnymi mikroorganizmami),
  • objawy alergii,
  • ból głowy, migrena,
  • oporność na antybiotyki (wykazano, że bakterie probiotyczne mogą przekazywać oporność na leki innym bakteriom występującym w organizmie).

Jeśli po zastosowaniu grzybka tybetańskiego pojawią się skutki uboczne, to przeważnie są one krótkotrwałe i łagodne. Nie są więc powodem do obaw. Gdy jednak dolegliwości się nasilają albo są wyjątkowo uciążliwe, to należy skonsultować się jak najszybciej ze specjalistą. Ważne jest, aby nie stosować produktów pochodzących z nieznanych lub niepewnych źródeł.

Źródła:

Nawaz, M., Wang, J., Zhou, A. et al. Characterization and Transfer of Antibiotic Resistance in Lactic Acid Bacteria from Fermented Food Products. Curr Microbiol 62, 1081–1089 (2011). https://doi.org/10.1007/s00284-010-9856-2,

Skowron K, Budzyńska A, Grudlewska-Buda K, Wiktorczyk-Kapischke N, Andrzejewska M, Wałecka-Zacharska E, Gospodarek-Komkowska E. Two Faces of Fermented Foods-The Benefits and Threats of Its Consumption. Front Microbiol. 2022 Mar 7;13:845166. doi: 10.3389/fmicb.2022.845166. PMID: 35330774; PMCID: PMC8940296,

Miguel A. Alvarez, M Victoria Moreno-Arribas, The problem of biogenic amines in fermented foods and the use of potential biogenic amine-degrading microorganisms as a solution, Trends in Food Science & Technology, https://doi.org/10.1016/j.tifs.2014.07.007,

Zhina Chen, Junling Shi, Xijuan Yang, Bo Nan, Yang Liu, Zhongfu Wang, Chemical and physical characteristics and antioxidant activities of the exopolysaccharide produced by Tibetan kefir grains during milk fermentation, International Dairy Journal, https://doi.org/10.1016/j.idairyj.2014.10.004.

Czytaj także:
Naturalne probiotyki to nie tylko kiszonki i jogurt. 13 skutecznych probiotyków z twojej kuchni
Probiotyk przed czy po antybiotyku? Przyjmowany w niewłaściwym momencie jest nieskuteczny
Synbiotyk a probiotyk. Czym się różnią i który wybrać?