dna moczanowa fot. Adobe Stock

Dna moczanowa zwykle atakuje stawy. Poznaj jej objawy i leczenie

Dna moczanowa to inaczej podagra lub artretyzm. Jej napady zwiastuje silny ból w obrębie stawów, zwłaszcza palucha stopy. Pojawia się też zaczerwienienie i obrzęk.
/ 27.08.2019 14:43 / aktualizacja: 04.12.2019 10:01
dna moczanowa fot. Adobe Stock

Dna moczanowa to choroba atakująca najczęściej stawy. Występuje u ok. 2% ludzi. Zwykle pojawia się u osób dojrzałych i starszych, raczej mężczyzn. Może prowadzić do uszkodzenia narządu ruchu, a nawet niepełnosprawności. Napady dny moczanowej potrafią być bardzo bolesne.

Spis treści:

Co to jest dna moczanowa?

Dna moczanowa jest skutkiem nagromadzenia się kryształków moczanu w stawie i innych tkankach organizmu. Stąd też kolejna nazwa choroby: skaza moczanowa. Na ogół występuje nagle i w godzinach nocnych lub porannych.

Na dnę moczanową 7 razy częściej chorują mężczyźni. Początek choroby występuje ok. 40.-45. roku życia. W praktyce coraz częściej spotyka się mężczyzn, u których pierwszy atak pojawia się już między 20.-30. rokiem życia. Kobiety chorują rzadziej, najczęściej w okresie menopauzy
– mówi dr n.med. Małgorzata Przygodzka, reumatolog.

Dna moczanowa jest problemem w rodzinach obciążonych hiperurykemią (zwiększenie poziomu kwasu moczowego we krwi). Nazywana jest też podagrą - jeśli zaatakowała duże palce u stóp - lub artretyzmem. Kryształy moczanu potrafią się też odłożyć w ścięgnach i tkankach otaczających staw.

Objawy napadu dny:

  • silny, a nawet ostry ból, nie do zniesienia w okolicy palucha stopy (podagra) lub kostki, kolana, czasem nadgarstka i innych stawów,
  • obrzęk i zaczerwienienie zajętego stawu,
  • ocieplenie zajętego stawu i uczucie „gorenia” w stawie, świadczące o zapaleniu,
  • utrudnienie wykonywania ruchów w stawie,
  • złe samopoczucie,
  • czasem podwyższenie temperatury ciała lub gorączka z dreszczami.

Powyższe dolegliwości mogą ustąpić w ciągu kilku dni, jednak przy braku odpowiedniej diagnozy i leczenia wracają w postaci nasilonych ataków obejmujących kolejne stawy. Tak może wyglądać podagra:

dna moczanowa
fot. Adobe Stock

Chorobie zazwyczaj towarzyszą inne stany odbiegające od normy, jak: otyłość, cukrzyca, hiperlipoproteinemia, nadciśnienie tętnicze, skłonność do miażdżycy naczyń krwionośnych i choroba wieńcowa.

Nie bez znaczenia są też czynniki genetyczne.

W niektórych rodzinach widać predyspozycje do występowania dny moczanowej. Wiąże się to zwykle z genetycznym defektem funkcji enzymów uczestniczących w przemianach puryn lub nieprawidłowych funkcji struktur nerkowych prowadzących do nadmiernej produkcji lub zmniejszonego wydalania kwasu moczowego z organizmu
– tłumaczy dr n.med. Małgorzata Przygodzka.

Dna moczanowa - diagnostyka

W pierwszej kolejności trzeba ustalić, czy nie jest to inna choroba stawów. Lekarz zwykle zaleca wykonanie badanie stężenia kwasu moczowego. W celu jednoznacznego rozpoznania konieczne jest potwierdzenie obecności kryształków moczanów w stawie.

Diagnoza następuje w oparciu o kryteria: minimum dwa napady bólu stawu w kończynie o charakterze opisanym wyżej, napad dny w stawie palucha, obecność tzw. guzków dnawych w obrębie stawów lub małżowin usznych, pozytywny efekt leczenia lekiem z kolchicyną (Colchicum Dispert) w przeciągu dwóch dób.

Dnę różnicuje się z:

  • infekcjami stawów,
  • zmianami pourazowymi,
  • wylewami dostawowymi,
  • reumatyzmem (zobacz metody na bóle reumatyczne),
  • zmianami zwyrodnieniowymi.

Atak dny moczanowej jest charakterystyczny i nie do przeoczenia przede wszystkim z powodu bardzo silnego bólu, który mu towarzyszy. Najczęściej pojawia się rano. Stawem, który „lubi” dna, to staw śródstopno-paluchowy. W czasie ataku jest czerwony, obrzęknięty, a ból uniemożliwia stąpanie po podłodze
– mówi dr n.med. Małgorzata Przygodzka

Zdarzają się też postacie choroby łagodniej przebiegające. Mogą mieć nietypowe objawy, wtedy lekarz musi różnicować dnę z innymi zapaleniami stawów np. łuszczycowym czy reaktywnym zapaleniem stawów.

Jakie badania diagnostyczne wykonują lekarze?

W celu potwierdzenia występowania kryształków moczanowych w stawach wykonuje się badanie płynu stawowego, uzyskanego poprzez jego nakłucie i aspirację płynu, który poddaje się specjalistycznym analizom. Bada się także guzki dnawe.

Wykorzystywane są też techniki radiologiczne, np. zdjęcie rtg stawu, w którym zauważa się zwężenie „szpary” stawowej.

Kolejnymi badaniami są badania krwi określające stężenie kwasu moczowego (zobacz normy mocznika we krwi), kreatyniny, elektrolitów, lipidów i cukru (zobacz normy poziomu cukru), a także badanie ogólne moczu i dobowe wydalanie kwasu moczowego z uryną. Kontroli podlega też czynność nerek i układu krążenia (m.in. ciśnienie krwi, EKG).

Leczenie dny moczanowej

Z jakimi objawami bezwzględnie powinniśmy udać się do lekarza?

Wizyta lekarska powinna odbyć w okresie bezobjawowym, w przypadku hiperurykemii, czyli stanu podwyższonego > 7 mg/dl kwasu moczowego. Dotyczy to szczególnie osób predysponowanych genetycznie, u których w rodzinie dna moczanowa występowała
– uważa reumatolog dr n.med. Małgorzata Przygodzka.

Leczenie odbywa się przy pełnej kontroli lekarskiej, na ogół w szpitalu. Stosowane są m.in. kolchicyna, leki przeciwbólowe. W fazie przewlekłej choroby wskazane jest przestrzeganie specjalnej diety, przyjmowanie ściśle określonych leków moczopędnych – przepisanych przez lekarza oraz allopurynolu (Allupol, Milurit, Zyloric, Apo-Allopurinol,) dopiero po 4 tygodniach po napadzie.

Allopurynol zmniejsza wytwarzanie kwasu moczowego. W pewnych wyjątkach nie stosuje się standardowego leczenia np. dna w przebiegu terapii cyklosporyną (cytostatyk). Wtedy zalecane jest podawanie sterydów bezpośrednio do stawu.

Gdy dojdzie do wyciszenia objawów, wówczas nie trzeba kontynuować leczenia, o czym z resztą decyduje lekarz. Zaleca się stosowanie diety ubogopurynowej, z obniżoną podażą białek, unikanie spożywania alkoholu, ograniczenie stresujących sytuacji i pewnych leków zwiększających poziom kwasu moczowego we krwi.

Każdy lekarz do którego się udajemy po poradę musi zostać poinformowany o fakcie występowania dny moczanowej. Niektóre antybiotyki, czy leki moczopędne mogą wywołać dnę moczanową. Czasem zaleca się jeszcze małe dawki kolchicyny, aby zapobiec napadom. Ponadto trzeba mieć na uwadze ciśnienie tętnicze, stan naczyń wieńcowych, poziom cukru we krwi i systematyczną kontrolę stanu nerek (zobacz badania, które oceniają pracę nerek).

Ostatnio dość popularnymi w leczeniu i prewencji napadów dny stają się metody wibroakustyczne, stosowane na zajęte stawy i nerki. W terapii tej wykorzystuje się mikrowibracje o częstotliwości dźwiękowej. Terapia przyspiesza wydalanie kwasu moczowego z organizmu. Przed jej zastosowaniem konieczne jest badanie lekarskie.

Dieta przy dnie moczanowej

Osobom ze skłonnościami do dny zaleca się stosowanie określonej diety przy dnie moczanowej. Jakich zasad powinny przestrzegać?

Wyeliminować:

  • mięso czerwone (wieprzowina, wołowina),
  • podroby (pasztety, nerki, wątroba, grasica),
  • wywary, buliony zwierzęce,
  • sosy na bazie mięsa, gulasze,
  • skorupiaki i mięczaki,
  • ryby w puszce (śledzie, łososie, sardynki, szproty, anchois, makrele),
  • drożdże i wszelkie produkty, które je zawierają (także piwo).

Ograniczyć:

  • produkty wysokobiałkowe (tłuste ryby jak łosoś, makrela, tuńczyk, węgorz, sardynka, wędzone śledzie, halibut, karp, flądra; roślin strączkowych, szpinak, szparagi),
  • produkty alkoholowe (piwo, wina, wódka, nalewki, koniaki, ciasta i praliny z procentem),
  • cukier rafinowany, biały (słodycze, ciasta, ciastka, owoce kandyzowane, z puszki).

Zaleca się położyć szczególny nacisk na właściwe nawodnienie organizmu oraz stosowanie ogólnych zasad zdrowego żywienia. Niektórzy podkreślają, że warto przyjmować owoce o czerwonej i granatowej skórce, gdyż te mają łagodzić dolegliwości bólowe związane z dną (wiśnie, truskawki, jagody, żurawina).

Czy dna moczanowa jest uleczalna?

Jeśli choroba zostanie wcześnie wykryta i chory podejmie właściwe leczenie, objawy dny ustępują, a pacjent wraca do normalnego funkcjonowania. Jednocześnie z farmakoterapią warto zmienić tryb życia i dietę. Wtedy jest większa szansa na utrzymanie się w zdrowiu.

Warto też zwrócić uwagę na dodatkowe czynniki zwiększające ryzyko choroby (otyłość, używki, alkohol) - wyeliminowanie ich jest jak najbardziej wskazane. Gdy objawy ustąpią i wyniki pacjenta są dobre, nie ma potrzeby dalszego przyjmowania leków. Warto jednak regularnie się badać i kontrolować ciśnienie oraz robić badania krwi pod kątem lipidów i glukozy.

Więcej o dnie moczanowej:Dna moczanowa – najpopularniejsze mity na temat tej choroby12 przekąsek dobrych przy dnie moczanowej
Leczenie dny moczanowej

Opracowano na podstawie:
Szczeklik A., Gajewski P., Choroby wewnętrzne. Kompendium Medycyny Praktycznej, MP, Kraków 2009
Zimmermann-Górska I., Aktualizacja standardów leczenia, Reumatologia 2006; 44, 2: 61-62

dr n.med.
Małgorzata Przygodzka
reumatolog

Jest reumatologiem pracującym na co dzień w Mazowieckim Centrum Reumatologii i Osteoporozy w Warszawie.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (13)
/02.05.2018 13:42
W przypadku dny moczanowej dieta eliminacyjna puryny powinna być na pierwszym miejscu jednak jak wskazują najnowsze badania zawyżony poziom kwasu moczowego jest spowodowane zbyt dużą ilością metali ciężkich zalegających w nerkach przez co nerki nie są w stanie go wydalić i tym samym powstaje choroba. Polecam poczytać więcej w książce pt. "Zneutralizuj chemię z pożywienia i odzyskaj zdrowie"
/15.01.2018 23:47
Nauczony na własnym przykładzie już wiem, że w przypadku podejrzenia dny należy kilka razy oznaczyć stężenie kwasu moczowego we krwi (z reguły jest znacznie zwiększone) oraz dobową utratę kwasu moczowego z moczem. Kluczową rolę w leczeniu dny moczanowej odgrywa zmiana stylu życia, często wystarczająca do utrzymania prawidłowego stężenia kwasu moczowego i zapobieżenia napadom. Naprawdę skutecznym lekiem radzącym sobie z tą chorobą jest znany od wielu i sprawdzony Urarthone firmy Lehning, który skupia się na stabilizacji poziom kwasu moczowego w organizmie, lecz gdy występuje w nadmiarze, obniża jego poziom. Ja już mam wyleczony stany zapalne i ataki bólów nie wracają.
/10.01.2018 14:59
Praca przy biurku po wielu latach dała swoje. U mnie ból związany jest z kośćmi, stawami i plecami. Żeby doraźnie zwalczać nerwobóle, można stosować maści przeciwbólowe o dodatkowym działaniu przeciwzapalnym. Pomocne są także rozgrzewające plastry i okłady, środki przeciwbólowe oraz masaże. Wszystko jednak zależy od miejsca i źródła bólu. Mi pomaga urarthone, ale już długo go stosuję. Ze strony producenta wyczytałam, że pomaga tez na rwę kulszową, dnę moczanową. Mam nadzieję, że komuś też pomoże.
POKAŻ KOMENTARZE (10)