zawał serca fot. Adobe Stock

Zawał serca: objawy, które trzeba znać + pierwsza pomoc w zawale

Objawy zawału serca to ból, ucisk lub pieczenie za mostkiem, zasłabnięcie, zimne poty, duszności. Zawał serca może dać o sobie znać już miesiąc wcześniej. Zobacz, jak rozpoznać atak serca.
Marta Słupska / 02.12.2019 14:34
zawał serca fot. Adobe Stock

Spis treści:

  1. Na czym polega zawał serca?
  2. Objawy zawału serca
  3. Zawał serca - pierwsza pomoc
  4. Zawał serca - czynniki ryzyka

Na czym polega zawał serca?

Zawał mięśnia sercowego, czyli atak serca, to martwica tego narządu wywołana niedokrwieniem. Wywołane jest nagłym ograniczeniem dopływu krwi tętnicami wieńcowymi. Jego ryzyko wzrasta wraz z wiekiem, chociaż zdarzają się także zawały wśród bardzo młodych osób. Rocznie umiera z jego powodu prawie 200 000 Polaków. 

W diagnostyce zawału serca mówi się o:

  • ostrym zespole wieńcowym ze zmniejszonym przepływem,
  • ostrym zespole wieńcowym z całkowicie zamkniętą tętnicą.

Zawał serca może mieć różne stopnie rozległości. Niektórzy przechodzą go nawet nie wiedząc o tym, innych nie udaje się uratować.

W profilaktyce zawałów niezwykle ważne są zdrowa, zbilansowana dieta i aktywność fizyczna, a do jego wystąpienia predysponują: nadwaga, otyłość, cukrzyca, nadciśnienie, niskie stężenie cholesterolu HDL i zwiększone LDL (zobacz normy dla cholesterolu), a także upośledzona tolerancja glukozy i palenie papierosów.

Objawy zawału serca

Warto wiedzieć, jak rozpoznać atak serca. Do klasycznych objawów zawału serca należą:

  • ból, pieczenie lub ucisk za mostkiem,
  • zasłabnięcie,
  • zawroty głowy,
  • zimne poty,
  • duszności,
  • panika i lęk przed śmiercią.

Ból za mostkiem może być różnie odczuwany. Opisywany jest jako piekący, palący, rozpierający albo dławiący. Może promieniować do szyi i twarzy, na brzuch i plecy, a także do lewej ręki. U chorych na cukrzycę potrafi być słaby lub wcale nieodczuwalny (zobacz, jak przebiega zawał serca u chorych na cukrzycę). Osoba z zawałem serca może mieć bladą skórę, sine ręce, stopy i usta, spadek ciśnienia, wzrost temperatury, zaburzenia w rytmie serca.

O tych objawach mówi się często, a mniej o tym, że ciało ostrzega nas już miesiąc przed zawałem. Gdy w porę rozpoznamy te symptomy, mamy większą szansę na przeżycie i powrót do zdrowia! Skąd więc wiadomo, że wkrótce może dojść do ataku serca?

Objawy miesiąc przed zawałem:

Zmęczenie

Gdy serce nie otrzymuje wystarczającej ilości krwi, nie pracuje tak, jak należy – w efekcie mamy mniej energii i czujemy się zmęczeni. Oczywiście każdy z nas od czasu do czasu czuje się wyczerpany, jednak jeśli męczą nas czynności dotąd nie wymagające zbyt dużo wysiłku, jak zakupy czy wchodzenie po schodach, to znak, że warto udać się do lekarza, by zdiagnozować przyczynę takiego stanu rzeczy.

Duszności

Światło tętnic zwęża się, zmniejszając przy tym przepływ krwi. Do płuc dociera jej zbyt mało. Czujemy wtedy duszności (zobacz, co jeszcze może wywoływać duszności), mamy problemy z oddychaniem, a nawet możemy odczuwać dreszcze. To kolejny sygnał, że w organizmie dzieje się coś niepokojącego.

Ucisk w klatce piersiowej

To jeden z najczęstszych objawów ostrzegawczych ataku serca. Ucisk i napięcie w klatce piersiowej może przybrać formę bólu, który będzie odczuwalny – poza klatką – także w okolicy lewej pachy lub ramienia. Mogą mu towarzyszyć także inne symptomy: ucisk w szyi, żołądku, gardle, szczęce czy plecach. Taki ból trwa zazwyczaj około 15 minut.

Przeziębienie

Gdy organizm zużywa energię na odpieranie ataku serca, system odpornościowy jest słabszy i może szwankować. To dlatego wiele osób przed zawałem doświadcza objawów przypominających przeziębienie lub grypę: gorączki, kaszlu czy dreszczy.

Zawroty głowy i zimne poty

Zmniejszony dopływ krwi do mózgu może powodować zawroty głowy i uczucie oszołomienia. Osoby przed zawałem często odczuwają także zimne poty – nadmierne pocenie to kolejny objaw, z którym warto udać się do lekarza.

Niektóre z wymienionych objawów są mało charakterystyczne, inne zaś łatwo rozpoznać – zwróćmy na nie uwagę, by w porę wykryć zbliżający się atak serca.

Zawał serca - pierwsza pomoc

Jeśli podejrzewasz, że dana osoba - ktoś bliski w domu albo obcy na ulicy czy w pracy - przechodzi zawał serca, od razu zadzwoń po pogotowie (112), nawet jeśli nie jesteś w 100% pewna. Czas jest kluczowy, bo im wcześniej choremu zostanie udzielona pomoc, tym więcej mięśnia sercowego da się uratować.

Co można zrobić w oczekiwaniu na karetkę?

  • jeśli chory jest przytomny, ułożyć go w pozycji półsiedzącej,
  • jeśli chory jest nieprzytomny, ułożyć go w pozycji bocznej ustalonej,
  • kontrolować tętno i oddech chorego - jeśli praca serca ustanie, rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową.

Około 60% chorych z zawałem serca umiera w ciągu pierwszej godziny od jego wystąpienia. Dlatego szybkie wezwanie wykwalifikowanej pomocy i udzielenie pierwszej pomocy przy zawale serca jest tak ważne.

Zawał serca - czynniki ryzyka

Chociaż zawał serca zagraża głównie starszym i ryzyko jego wystąpienia rośnie z wiekiem, mówi się, że nawet 10% przypadków dotyczy ludzi przed 45. rokiem życia. Przeważają w tej grupie mężczyźni.

Do czynników zwiększających ryzyko zawału serca zalicza się:

  • otyłość,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • brak ruchu i aktywności fizycznej,
  • używki - alkohol i papierosy,
  • niezdrowa dieta - nadmiar tłustych mięs, produkty przetworzone, za mało warzyw i owoców,
  • stres i przepracowanie,
  • cukrzyca,
  • zaburzenia krzepnięcia krwi,
  • bagatelizowanie objawów.

Więcej o zawale serca:Objawy zawału serca u kobiet - 6 wczesnych oznak kobiecego zawału6 prostych kroków, dzięki którym unikniesz zawału sercaDepresja a zawał serca. Czy depresja zwiększa ryzyko choroby wieńcowej?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!