guzki tarczycy fot. Adobe Stock

Guzki tarczycy - czy są groźne? Rodzaje guzków, badania, leczenie

Guzki tarczycy to zmiany wyczuwalne pod palcami w obrębie szyi. Mogą być wykryte również podczas badania USG tarczycy. Występują często, głównie wśród kobiet. Chociaż guzki mogą wskazywać na nowotwór złośliwy, to jednak bardzo rzadko nim są. Przeważnie są zmianami łagodnymi, które należy jedynie obserwować.
Małgorzata Germak / 14.09.2020 12:19
guzki tarczycy fot. Adobe Stock

Szacuje się, że nawet ok. 50% społeczeństwa w badaniu USG może mieć wykryte guzki tarczycy. Większość z nich nie jest groźna - tylko kilka procent guzków tarczycy okazuje się nowotworami złośliwymi.

Spis treści:

  1. Czym są guzki tarczycy?
  2. Jak się objawiają guzki tarczycy?
  3. Przyczyny powstawania guzków tarczycy
  4. Czy guzki tarczycy same znikną?
  5. Metody leczenia guzków tarczycy

Czym są guzki tarczycy?

Guzki tarczycy to zmiany powstające w obrębie tarczycy – narządu znajdującego się z przodu szyi u jej podstawy, którego zadaniem jest m.in. wytwarzanie hormonów tarczycowych (T3 i T4), wpływanie na metabolizm i gospodarkę wapniowo-fosforową. Guzki tarczycy mogą występować pojedynczo lub mnogo. Wyróżnia się:

  • guzki lite (wypełnione komórkami),
  • torbiele (wypełnione płynem).

Zmiany można wyczuć podczas badania palpacyjnego szyi lub w czasie badania ultrasonograficznego (USG). Aby określić, z jaką formą guzka mamy do czynienia i czy może on świadczyć o złośliwym nowotworze, niezbędne jest badanie USG tarczycyGuzki na tarczycy to jeden z częstszych powodów, dla których pacjenci trafiają do endokrynologa. Większość zmian ma charakter łagodny (zobacz: jak rozpoznać nowotwór tarczycy).

Jak się objawiają guzki tarczycy?

Większość zmian w obrębie tarczycy jest na tyle niewielka, że nie wywołuje żadnych objawów. Jeśli jednak guzek urośnie, może wywołać kłopoty z przełykaniem lub oddychaniem (gdy uciska tchawicę). Czasem pojawia się ból szyi, a także chrypka.

Koniecznie trzeba zgłosić się do lekarza, jeśli:

  • powiększył się nagle obwód szyi,
  • pojawiła się chrypa, trudności przy przełykaniu,
  • guzek nagle się powiększył,
  • pojawiły się objawy nadczynności tarczycy,
  • w rodzinie było zachorowanie na raka tarczycy,
  • węzły chłonne są powiększone.

Przyczyny powstawania guzków tarczycy

Guzki tarczycy częściej występują u kobiet. Podwyższona skłonność do problemów z tarczycą wynika m.in. z faktu, że częściej i silniej niż mężczyźni kobiety przechodzą zmiany hormonalne - oprócz okresu dojrzewania, zmiany podczas ciąży i karmienia piersią, a potem w czasie menopauzy. To może wpływać na pracę tarczycy, np. wywołując jej nadczynność lub niedoczynność (zobacz: objawy niedoczynności tarczycy).

Lekarze jednoznacznie nie są w stanie podać przyczyny powstawania guzków na tarczycy. Jednak wpływ na powstawanie tych zmian mogą mieć:

  • niedobór jodu w diecie,
  • choroby autoimmunologiczne - np. prowadząca do zapalenia tarczycy choroba Hashimoto,
  • uwarunkowania genetyczne - w rodzinach ze skłonnościami do chorób tarczycy.

Czy guzki tarczycy same znikną?

Zdarza się, że kolejne USG potwierdza zmniejszenie się czy nawet ustąpienie zmian, ale (o ile jest odpowiednio wykonane), świadczy to zwykle o tym, że w poprzednim badaniu za guzek uznano, np. poszerzone naczynie krwionośne lub torbiel, która się samoistnie opróżniła.

W większości przypadków guzki tarczycy nie wymagają leczenia. Zwykle wystarczy je regularnie monitorować, robiąc USG i pomiar TSH (więcej: normy TSH) oraz hormonów tarczycy we krwi – endokrynolog ustali odpowiednią częstotliwość badań. W niektórych przypadkach lekarz w celach diagnostycznych może zlecić biopsję cienkoigłową tarczycy.

Zdarzają się sytuacje, gdy trzeba działać. Leczenie jest konieczne, gdy badania potwierdzą, że guzki tarczycy:

  • powodują nadczynności tarczycy,
  • są na tyle duże, że zaburzają oddychanie lub uciskają na naczynia krwionośne;
  • mogą wskazywać na rozwój raka tarczycy.

Metody leczenia guzków tarczycy

Terapię guzków tarczycy lekarz dostosowuje indywidualnie do sytuacji klinicznej pacjenta. Istnieje kilka dostępnych metod leczenia:

  • Obserwowanie – w wielu przypadkach guzki nie wymagają leczenia, a jedynie regularnego kontrolowania ich wielkości. Zalecana jest wizyta u lekarza co 6 miesięcy przez 1-2 lata oraz badania USG co 6-12 miesięcy. Później, jeśli zmiany się nie powiększają, kontrole mogą być rzadsze.
  • Leczenie hormonalne – może polegać na wyrównaniu poziomu hormonów tarczycy w ramach przygotowania chorego do operacji tarczycy. W przypadku niedoczynności tarczycy uzupełnia się poziom hormonów przez przyjmowanie syntetycznego odpowiednika (lewotyroksyny). Jeżeli problemem jest nadczynność, stosuje się zaś leki przeciwtarczycowe (tyreostatyki), a także jod. 
  • Wstrzykiwanie etanolu do guzka – największa skuteczność w leczeniu torbieli i zmian torbielowato-litych, stosowane w guzkach pojedynczych. Wstrzykiwanie przezskórne etanolu powoduje zniszczenie zmiany i jej zmniejszenie.
  • Terapia radiojodem (131I)– wykorzystuje się promieniowanie, które nieodwracalnie niszczy komórki tarczycy. Wskazania to wiek powyżej 40 lat, duże guzki i przeciwwskazania do operacji. 
  • Mikrochirurgiczne techniki ablacyjne – metoda rzadko stosowana, lecz zyskująca coraz większe uznanie. 
  • Operacyjne usunięcie części tarczycy lub całego gruczołu (tyreoidektomia) – przeprowadza się, gdy w badaniu cytologicznym rozpoznano nowotwór złośliwy lub istnieje podejrzenie złośliwości, duże zmiany utrudniają oddychanie, gdy istnieją wole zamostkowe. Zabieg chirurgiczny może być przeprowadzony endoskopowo lub jako tradycyjna operacja.

Treść artykułu pierwotnie została opublikowana 04.12.2019.

Więcej o dolegliwościach związanych z tarczycą:Subkliniczna niedoczynność tarczycy - objawy łatwe do przeoczeniaObjawy chorej tarczycy - czego nie należy lekceważyć?Choroby tarczycy - jak je rozpoznać? [badania]Tarczyca a problemy ze skórąNiedoczynność tarczycy w ciąży - jak urodzić zdrowe dziecko?Choroba Hashimoto - jak wygląda życie przed diagnozą i po niej?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!