ból zatok fot. Adobe Stock

Ból zatok – skąd się bierze i jak mu zaradzić?

Ból zatok, który często jest określany jako ból twarzy, może być objawem zupełnie innego problemu zdrowotnego niż choroba zatok. Najwięcej osób zgłaszających się do lekarza z bólem zatok w rzeczywistości cierpi z powodu migreny. Prawidłowe rozpoznanie przyczyny oraz leczenie bólu o charakterze zatokowym jest często wyzwaniem dla lekarzy.
/ 10.02.2021 13:52
ból zatok fot. Adobe Stock

Spis treści:

  1. Ból zatok – zapalenie zatok czy migrena?
  2. Ból zatok – infekcja bakteryjna
  3. Diagnostyka
  4. Leczenie bólu zatok

Ból zatok – zapalenie zatok czy migrena?

Szacuje się, że aż ok. 90% osób zgłaszających się do lekarza z bólem zatok, ma dolegliwości z powodu migreny. Migrena może objawiać się podobnie jak zapalenie zatok: uczuciem ucisku w obrębie twarzy, u nasady nosa, wodnistym katarem.

Istnieją cechy, które różnią te dwie mylone ze sobą choroby. Ból zatok przy zapaleniu zatok trwa dłużej, często poprzedzony jest infekcją, pojawia się też w obrębie zębów i jednego policzka. Migrenowy ból trwa krócej (od kilku godzin do 2 dni), częściej towarzyszą mu nudności lub wymioty, bywa poprzedzony tzw. aurą migrenową (dziwnymi doznaniami wzrokowymi i czuciowymi).

Aby z dużą dozą pewności postawić diagnozę, konieczna będzie wizyta u specjalisty i badania diagnostyczne. Naukowcy dowodzą ponadto, że ból zatok może występować przy współistnieniu zapalenia zatok oraz migreny. Długotrwały nieżyt nosa może również z czasem prowadzić do migreny. Te okoliczności utrudniają tylko postawienie pełnej diagnozy, a przez to dobranie odpowiedniej terapii. Dlatego przed podjęciem decyzji o poważnym leczeniu, np. operacyjnym, dolegliwości zawsze warto skonsultować ze specjalistami różnych dziedzin: najlepiej laryngologiem i neurologiem.

Należy również dodać, że ból w okolicy zatok może być objawem innych rodzajów bólu głowy, np.: klasterowego bólu głowy, neuralgii nerwu trójdzielnego lub bólów głowy typu napięciowego oraz rzadziej: uszkodzeń nerwów czaszkowych, chorób psychicznych czy zmian naczyniowych.

Ból zatok – infekcja bakteryjna

Ból zatok może wskazywać na infekcję. Najczęściej zapalenie zatok jest wywołane przez wirusy, ale czasami zdarza się, że przyczyną są bakterie (w ok. 2% wszystkich przypadków ostrego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok).

Na bakteryjną przyczynę bólu zatok wskazują objawy:

  • ropny katar, często jednostronny,
  • ból górnego zęba,
  • jednostronna wrażliwość podczas dotykania okolicy zatoki szczękowej,
  • pogorszenie objawów po wcześniejszej poprawie,
  • gorączka powyżej 39°C.

Rozpoznanie symptomów bakteryjnej infekcji zatok jest bardzo ważne, ponieważ leczenie wymaga przyjmowania antybiotyku, najczęściej amoksycyliny. W przeciwnym razie rozszerzenie się bakterii na inne obszary organizmu może prowadzić do ciężkich powikłań, jak np. zakrzepica zatoki jamistej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub zapalenie kości i szpiku.

Diagnostyka bólu zatok

Diagnostyka bólu zatok nie jest prosta. Sam obraz kliniczny jest na ogół niejednoznaczny. Jednak objawy są ważną wskazówką dla lekarza. Jaki kolor i gęstość ma katar, w jakich okolicznościach pojawia się ból zatok, czy towarzyszą mu nudności a może światłowstręt? Tego typu informacje przybliżają lekarza do postawienia prawidłowej diagnozy. 

Oprócz wywiadu lekarskiego, w diagnozowaniu bólu zatok stosuje się:

Leczenie bólu zatok

Leczenie bólu zatok zależy od ustalonej przyczyny. Jeśli przyczyną bólu zatok jest występujący w nich stan zapalny, wówczas leczenie obejmuje:

  • nawilżanie powietrza w domu,
  • przyjmowanie dużej ilości płynów (ciepłe napoje mogą udrażniać nos),
  • przyjmowanie leków przeciwbólowych, przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych,
  • przyjmowanie glikokortykosteroidów donosowych,
  • płukanie zatok,
  • ciepłe okłady na czoło i okolice nasady nosa,
  • spanie w pozycji półsiedzącej,
  • w przypadku infekcji bakteryjnej: antybiotyk doustnie,
  • możliwy jest też zabieg chirurgiczny.

Sprawdź: Domowe sposoby na zatoki

Jeśli przyczyną bólu w okolicy zatok jest migrena, wówczas leczenie farmakologiczne (w zależności od nasilenia objawów) obejmuje m.in.:

  • leki przeciwzapalne,
  • leki przeciwbólowe z kofeiną lub ergotaminą,
  • leki z grupy wybiórczych agonistów receptora 5-HT1,
  • lek przeciwwymiotny,
  • leki zapobiegające napadom migreny.

Bólowi zatok przy migrenie można zapobiegać również poprzez unikanie czynników nasilających dolegliwości, np.:

  • niektórych potraw (czekolady, alkoholu, serów dojrzewających i pleśniowych),
  • palenia papierosów,
  • silnych zapachów,
  • głodu,
  • jasnego światła,
  • stresowych sytuacji.

Więcej przeczytasz tutaj: Migrena 

Źródła: E. Corso i inni, Facial pain: sinus or not?, ACTA Otorhinolaryngologica Italica, ww.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6325651/, [dostęp:] 10.02.2021,
A.Boroń-Kaczmarska (red.), A. Wiercińska-Drapało (red.), Choroby a zakaźne i pasożytnicze, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2020.

Więcej o zatokach:Woda utleniona na zatoki – jak ją przygotować i stosować? [INSTRUKCJA]Jak szybko i skutecznie oczyścić zatoki? [Porady]Skuteczne leczenie zapalenia zatokZAPALENIE ZATOK szczękowych, czołowych, sitowych, klinowej, przewlekłe zapalenie zatokCo pokazuje RTG zatok? Oto choroby, które wykrywa!Czy możliwe jest zapalenie zatok bez kataru? [Porady]Jak rozrzedzić gęsty, zalegający katar? Sposoby dla dzieci i dorosłychKatar zatokowy świadczy o zapaleniu zatok. Jak się go pozbyć?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!