zakrzepica objawy fot. Adobe Stock

Zakrzepica żył: objawy, kto jest narażony, zapobieganie

Objawy zakrzepicy żył głębokich można pomylić ze zmęczeniem nóg. Zakrzepica powoduje m.in. obrzęk kostki, ból nogi, zasinienie skóry. W wielu przypadkach przebiega jednak bezobjawowo, co utrudnia wczesne rozpoznanie.
Marta Wilczkowska / 07.01.2021 09:05
zakrzepica objawy fot. Adobe Stock

Spis treści:

  1. Czym jest zakrzepica?
  2. Pierwsze objawy zakrzepicy żył głębokich
  3. Zakrzepica żył - pozostałe objawy
  4. Kto jest najbardziej narażony na zakrzepicę?
  5. Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania na zakrzepicę?

Czym jest zakrzepica żył głębokich?

Zakrzepica żył głębokich powstaje, gdy w układzie żył głębokich (czyli pod powięzią głęboką) powstanie zakrzep. Najczęściej dotyczy to kończyn dolnych, rzadziej górnych.

Choroba na ogół rozpoczyna się w żyłach mięśni łydek, często ustępuje samoistnie i nie prowadzi do powikłań. Z czasem może dojść jednak do rozwoju zakrzepicy i objęcia kolejnych żył: podkolanowej, udowych, biodrowych i żyły głównej dolnej. Ta postać zakrzepicy częściej daje objawy i jest związana z dużym ryzykiem powikłań, szczególnie zatorowością płucną

Zakrzepica żył może występować również jako tzw. obrzęk bolesny. To ostra postać choroby, objawiająca się bólem i bardzo dużym opuchnięciem nogi. O ciężkim i groźnym przebiegu zakrzepicy świadczy sinica nogi - noga staje się obrzęknięta, ciemnofioletowa. W takich przypadkach niejednokrotnie konieczna jest amputacja kończyny. Zakrzepica żył może też powodować, że kończyna staje się blada, niemal biała. 

Pierwsze objawy zakrzepicy żył głębokich

Zakrzepica żył często przebiega bezobjawowo lub symptomy są niewielkie. Jednym z częstych początkowych sygnałów jest ból łydki nasilający się podczas chodzenia.

Zakrzepica żył głębokich najczęściej dotyczy żyły w łydce, udzie lub miednicy. U połowy pacjentów powoduje typowe, obejmujące najczęściej jedną nogę objawy:

  • obrzęk kostki, stopy czy łydki, a nawet całej nogi,
  • ból nogi, który nasila się podczas chodzenia, ale mija przy unieruchomieniu; często pojawia się też tkliwość i bolesność przy dotyku,
  • zaczerwienienie skóry nogi lub jej podwyższona temperatura (druga – zdrowa noga – ma wtedy normalną temperaturę).

U pozostałych chorych zakrzepica przebiega bezobjawowo. Jednak chory może czuć wtedy spowodowane niedotlenieniem zmęczenie, ból w klatce piersiowej i duszności.

Opuchnięcie jednej nogi jest w 70% przypadków związane z zakrzepicą. Jeśli obrzęk obejmuje obie kończyny, wówczas należy podejrzewać inną przyczynę albo zakrzepica rozwinęła się w żyle głównej (np. w jamie brzusznej).

Zakrzepica żył - pozostałe objawy

Zakrzepica żył może objawiać się zaczerwienieniem skóry, a u niektórych zasinieniem. Zakrzepicy mogą towarzyszyć też stany podgorączkowe lub gorączka (wskutek stanu zapalnego wokół żyły). Tocząca się w żyle choroba powoduje jej stwardnienie, jest ono wyczuwalne pod palcami.

W spoczynku zakrzepica objawia się czasami bolesnością kończyny pod wpływem ucisku, a niekiedy bólem nawet przy nieruszaniu nogą. Pacjent może też obserwować poszerzenie żył powierzchniowych, które nie ustępuje po uniesieniu nogi. 

W przypadku wystąpienia przywołanych symptomów, należy zgłosić się do lekarza (komu grozi zator).

Kto jest najbardziej narażony na zakrzepicę?

Ryzyko zakrzepicy żył głębokich wzrasta po 45. roku życia, ale choroba może zaatakować również osoby młodsze. Prawdopodobieństwo jej wystąpienia podnoszą:

  • skłonności dziedziczne,
  • stosowanie niektórych leków, np. antykoncepcji hormonalnej czy hormonalnej terapii zastępczej,
  • otyłość i mało aktywny styl życia, siedząca praca,
  • zabiegi chirurgiczne, urazy (np. złamania) lub długie unieruchomienie np. z powodu wymagającej leżenia choroby,
  • trwająca ponad 4 godziny wyprawa samolotem, samochodem czy pociągiem (zakrzepica a lot samolotem),
  • okres ciąży i połogu,
  • niektóre choroby, np. nowotworowa lub trombofilia (skłonność do powstawania zakrzepów).

Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania na zakrzepicę?

Aby uniknąć zakrzepicy żył głębokich (więcej: jak zapobiec zakrzepicy), warto zadbać o kilka czynników. Do zasad profilaktyki choroby należy:

  • utrzymywanie prawidłowej wagi,
  • regularna aktywność fizyczna (najlepiej 4–5 razy w tygodniu). Zalecane są przede wszystkim ćwiczenia angażujące do pracy mięśnie nóg, np.: marsze, jogging, jazda na rowerze,
  • unikanie wielogodzinnego siedzenia – jeśli twoja praca tego wymaga, rób sobie co godzinę krótkie przerwy,
  • sumienne stosowanie się do zaleceń lekarzy po operacji czy kontuzji – dotyczy zwłaszcza przyjmowania zastrzyków z przeciwzakrzepową heparyną (zobacz: jak prawidłowo wykonać zastrzyk z heparyny) oraz powrotu do aktywności, gdy tylko jest on możliwy,
  • leczenie żylaków nóg – wprawdzie żylaki wynikają z problemów z żyłami powierzchniowymi (a nie głębokimi), jednak świadczą o zaburzeniach krążenia w kończynach dolnych.

Aby zapobiegać zakrzepicy żył, należy się nawadniać, przed dłuższą podróżą założyć luźne, nieuciskające ubranie, a w czasie siedzenia, często napinać mięśnie łydek, poruszać palcami i stopami, unikać spania w pozycji siedzącej. Podczas dłuższej podróży należy także zrezygnować z alkoholu i kofeiny, ponieważ działają moczopędnie. 

Część tekstu to artykuł Diany Ożarowskiej-Sady z Przyjaciółki.Treść artykułu została pierwotnie opublikowana 11.08.2015.

Więcej o zdrowiu nóg: Spuchnięte nogi - skąd się biorą ich obrzęki?Opuchnięte stopy w ciąży - 6 rad jak sobie pomócJakie badania wykonać w przypadku bólu nóg?Opuchnięta stopa? Sprawdź, jak sobie szybko pomócDomowe sposoby na żylaki – pozbądź się ich!

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!