hiperkalcemia fot. iStock by Getty Images

Hiperkalcemia. Dlaczego mamy za dużo wapnia i czym to grozi?

Hiperkalcemia, czyli stan podwyższonego stężenia wapnia w surowicy, jest zazwyczaj sygnałem nowotworu lub nadczynności przytarczyc. Łagodna hiperkalcemia przebiega bezobjawowo, średnia i ciężka może powodować np. wielomocz, brak apetytu, nudności, senność oraz bóle głowy.
/ 09.06.2020 14:56
hiperkalcemia fot. iStock by Getty Images

Hiperkalcemia to zwiększone stężenie wapnia w surowicy powyżej 2,75 mmol/l. Prawidłowy poziom wapnia zależy od szeregu czynników. Główną rolę odgrywają tu hormony – parathormon (PTH) produkowany przez przytarczyce i kalcytonina wydzielana przez komórki C tarczycy. Działają one przeciwstawnie na gospodarkę wapniową. Zmniejszenie stężenia wapnia w surowicy pobudza wydzielanie PTH, a on z kolei poprzez aktywną postać witaminy D3 pobudza wchłanianie wapnia w przewodu pokarmowego, uwalnianie jonów wapniowych z kości i zwiększa zwrotne wchłanianie w nerkach. 

Spis treści:

  1. Objawy hiperkalcemii
  2. Przyczyny hiperkalcemii
  3. Rozpoznanie hiperkalcemii
  4. Jak leczyć hiperkalcemię?

Objawy hiperkalcemii

Łagodna hiperkalcemia może przebiegać bezobjawowo. W umiarkowanej i ciężkiej lub szybko narastającej występują objawy zespołu hiperkalcemicznego:

Przyczyny hiperkalcemii

Przyczyny podwyższonego poziomu wapnia są różnorodne, zależne od upośledzonego wydalania tego jonu z organizmu, zwiększonego uwalniania z kośćca. Ok. 90% przypadków hiperkalcemii wynika z nadczynności przytarczyc i nowotworów. Przyczyny hiperkalcemii można podzielić na przebiegające z podwyższonym poziomem PTH, obniżonym lub prawidłowym. 

Hiperkalcemia PTH-zależna (podwyższony poziom wapnia i PTH) najczęściej wynika z pierwotnej nadczynności przytarczyc, kiedy gruczoł wydzielania wewnętrznego produkuje hormon w nadmiarze w sposób niekontrolowany.

Hiperkalcemia z małym stężeniem PTH występuje w przebiegu nowotworów doprowadzających do resorpcji kości (np. rak piersi, rak płuca, chłoniaki, białaczki, rak nerki, szpiczak plazmocytowy), w zatruciu witaminą D, a także w długotrwałym unieruchomieniu, kiedy dochodzi do aktywacji wapnia z kości.

Hiperkalcemia z prawidłowym stężeniem PTH jest bardzo rzadka i wynika z wrodzonych defektów receptora PTH (np. mutacja genu w zespole Jansena).

Rozpoznanie hiperkalcemii

Rozpoznanie stawia się w oparciu o oznaczenie stężenia wapnia w surowicy. Jeżeli wynik przekracza 2,75 mmol/l (> 11 mg/dl), wówczas stwierdza się hiperkalcemię. 

U wszystkich chorych należy także oznaczyć stężenie kreatyniny, chlorków, fosforanów, magnezu, potasu, PTH, TSH oraz wykonać gazometrię krwi. Pozwoli to ustalić przyczynę hiperkalcemii.

W ramach poszukiwania źródeł hiperkalcemii wykonuje się także badanie węzłów chłonnych, brzucha i sutków, badanie OB i badanie moczu.

Jak leczyć hiperkalcemię?

W postępowaniu terapeutycznym należy przede wszystkim leczyć chorobę podstawową. Ciężka hiperkalcemia wymaga hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii. Starsi pacjenci ze stężeniem wapnia powyżej 3 mmol/l powinni być jak najszybciej skierowani do szpitala.

Leczenie hiperkalcemii polega na zmniejszaniu ilości wapnia w surowicy poprzez zwiększone wydalanie przez nerki – obfite nawadnianie roztworem soli fizjologicznej, podawanie furosemidu. Lekarz może zastosować także kalcytoninę i bisfosfoniany w celu zmniejszenia uwalniania wapnia z kości, hydrokortyzon w celu obniżenia wchłaniania wapnia z przewodu pokarmowego. Niekiedy konieczna może być dializa.

Treść artykułu została pierwotnie opublikowana 23.09.2016.

Więcej na temat wapnia:
Rola wapnia w organizmie człowieka
Wapń a leki
Wapń dla dzieci - zapotrzebowanie i produkty bogate w wapń
Wapń i witamina D dla mocnych kości
Wapno na alergię. Czy wapń faktycznie działa na objawy uczulenia?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (2)
/23.01.2012 08:06
Jest kilka przyczyn hiperkalcemii, np. nadmierne wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego, przedawkowanie witaminy D, nowotwory kości, długotrwałe unieruchomienie, stosowanie niektórych leków (np. tiazydów), zatrucie glinem, rodzinna hipokalcuria hiperkalcemiczna, hiperwitaminoza A.
/22.01.2012 23:17
Jakie są przyczyny hiperkalcemii