Domowe sposoby na kaszel fot. Adobe Stock

Domowe sposoby na kaszel suchy i mokry – sprawdzone metody

Popularne domowe sposoby na kaszel to zioła, inhalacje, nawilżanie powietrza, syropy, stawianie baniek. Kaszel to częsty objaw choroby wirusowej górnych dróg oddechowych.
/ 08.10.2020 13:57
Domowe sposoby na kaszel fot. Adobe Stock

Domowe sposoby na kaszel działają na różne sposoby: hamują odruch kaszlu, wspomagają wykrztuszanie albo łagodzą ogólne objawy infekcji. Kaszel jest reakcją obronną na podrażnienie dróg oddechowych. Często wiąże się z przeziębieniem i grypą. Dwa główne rodzaje kaszlu to kaszel mokry (tzw. produktywny), podczas którego dochodzi do odkrztuszania wydzieliny, oraz kaszel suchy (tzw. bezproduktywny), bez odkrztuszania wydzieliny. Ale zdarza się też, że kaszel jest zmienny i trudny do określenia. Każdy z nich wymaga zastosowania innych sposobów.

Spis treści:

  1. Domowe sposoby na kaszel suchy
  2. Domowe sposoby na kaszel mokry
  3. Domowe sposoby na kaszel suchy i mokry (mieszany)

Domowe sposoby na kaszel suchy

Wśród domowych sposobów na kaszel suchy ważną rolę odgrywają zioła, przede wszystkim takie, które wydzielają substancje śluzowe. Hamują one czynność punktów kaszlowych w drogach oddechowych poprzez pokrywanie ich ochronną warstwą śluzu. Śluzy mają ponadto właściwości przeciwzapalne i gojące. Na suchy kaszel doskonale sprawdzą się:

Na suchy kaszel można przygotować np. odwar z mieszanki ziół: porostu islandzkiego i korzenia prawoślazu. W tym celu należy zalać szklanką wrzątku czubatą łyżkę ziół, gotować na małym ogniu 2-3 minuty, następnie odstawić na 20 minut pod przykryciem i przecedzić. Pić ciepły odwar kilka razy dziennie po 2 łyżki stołowe.

Przy stosowaniu ziół na kaszel suchy trzeba pamiętać, że powlekają one warstwą śluzową nie tylko drogi oddechowe, ale i pokarmowe, przez co zmniejszają wchłanianie leków i substancji odżywczych. Wskazane jest przyjmowanie ich z godzinną przerwą od posiłków i zażywanych lekarstw. 

Domowe sposoby na kaszel mokry

Kaszel mokry powstaje w wyniku zagęszczania się naturalnie występującej w oskrzelach wydzieliny surowiczo-śluzowej, która ma za zadanie zatrzymywać zarazki i pyły. Wydzielina jest nieustannie przesuwana w górę i wykrztuszana. Podczas przeziębienia czy innych infekcji wydalanie jej jest utrudnione. Zaleganie może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia, ropienia wydzieliny i rozwoju nadkażeń bakteryjnych. Dlatego bardzo ważne jest, aby wspomagać proces wykrztuszania.

Polecane domowe sposoby na kaszel mokry to:

  • Stosowanie ziół o działaniu wykrztuśnym: ziele tymianku, owoc anyżu, gałązki i pączki sosny, eukaliptus, koper włoski, liść rozmarynu, liść mięty pieprzowej, ziele hyzopu, oraz zioła zawierające saponiny: korzeń lukrecji, korzeń mydlnicy, korzeń pierwiosnka, ziele miodunki.
    Saponiny oprócz tego, że są pomocne w kaszlu mokrym, działają drażniąco na żołądek, dlatego niektóre rośliny je zawierające nie są wskazane dla osób z chorobami układu pokarmowego. Nie powinno się ich też stosować zbyt długo.
  • Picie dużych ilości płynów, np. soków owocowych (malinowego, z czarnej porzeczki, róży), herbat owocowych (z bzu czarnego, czarnej porzeczki, berberysu), ziołomiodów (malinowego, sosnowego, porzeczkowego).
  • Stosowanie inhalacji na bazie olejków eterycznych – wspomagają odkrztuszanie i działają odkażająco. Zaleca się m.in. olejek tymiankowy, sosnowy, eukaliptusowy lub miętowy. Aby przygotować inhalację, należy 3-5 kropli olejku lub mieszanki olejków dodać do 2-3 szklanek gorącej wody w niewielkiej misce, wdychać 5 minut nad miską, przykrywając głowę ręcznikiem, 1-2 razy dziennie.
    Więcej o bezpieczeństwie stosowania olejków eterycznych: Jak stosować olejki eteryczne?
  • Smarowanie pleców maściami z olejkami eterycznymi (np. miętowym, eukaliptusowym, terpentynowym).
  • Oklepywanie pleców – ma utrudnić gromadzenie się wydzieliny w oskrzelach. Polega na oklepywaniu dłonią ułożoną w kształt łódki pleców chorego. Nie można tego robić za mocno. Najlepiej oklepywanie robić 30 minut po zastosowaniu syropu lub innego preparatu wykrztuśnego. Zabieg można powtarzać kilka razy dziennie.

Uwaga, środków o działaniu wykrztuśnym nie wolno stosować na noc. Powinno się je przyjmować najpóźniej o godzinie 16-17, aby nie nasilały odruchu kaszlu w czasie snu. 

Domowe sposoby na kaszel suchy i mokry

Czasami kaszel bywa trudny do opisania, nie można go nazwać ani tylko suchym, ani mokrym. Zdarza się często, że kaszel jest przeważnie suchy, jednak z niewielką ilością odkrztuszanej wydzieliny. W takim przypadku najlepiej zastosować mieszanki na kaszel o działaniu zarówno hamującym odruch kaszlowy, jak i rozrzedzającym nadmiar wydzieliny. Kaszlowi często towarzyszy ból gardła, więc pomocne będą również płukanki na gardło, a także inne domowe sposoby na objawy przeziębienia.

Zioła na kaszel suchy i mokry (mieszany)

W domu możemy stosować napary i odwary z mieszanek ziół na kaszel suchy i mokry (można je skomponować samodzielnie lub zakupić gotową mieszankę w aptece albo sklepie zielarskim). Sprawdzą się mieszanki m.in.:

  • podbiału (lub prawoślazu) i tymianku,
  • porostu islandzkiego i tymianku,
  • kwiatu czarnego bzu, liścia podbiału, anyżu i tymianku,
  • liścia szałwii, kopru włoskiego, liścia podbiału i korzenia prawoślazu.

Płukanie gardła

Kaszel podrażnia błony śluzowe gardła, dlatego miejscowe działanie domowych płukanek może skutecznie pomóc choremu. Płukanki działają odkażająco i łagodzą podrażnienia.

Płukanki ziołowe. Działają przeciwzapalnie, ściągająco i regenerująco. Jak je zrobić? 3 łyżeczki ziół (szałwia, tymianek, rumianek, nagietek) zalać 1 l wrzątku, odstawić pod przykryciem na 20 minut. Przecedzić napar. Jednorazowo odmierzać pół szklanki i płukać gardło kilka razy dziennie.

Płukanka z soli. Działa bakteriobójczo i przeciwbólowo. W szklance ciepłej wody rozpuścić 2 łyżeczki soli kuchennej. Płukać gardło roztworem 3 razy dziennie.

Rozgrzewające napoje

W przypadku przeziębienia i męczącego kaszlu, regularnie należy pić ciepłe napoje – zmniejszają podrażnienie gardła, nawilżają i łagodzą. Poleca się picie herbat ziołowych i owocowych (z lipy, malin) albo zwykłej herbaty, ale słabej, z dodatkiem miodu i imbiru. (Więcej: Imbir na przeziębienie)

Ulgę na kaszel i ból gardła przyniesie też ciepłe mleko z miodem i masłem. Niektórzy dodają do niego przeciśnięty przez praskę ząbek czosnku. (Więcej: Mleko z czosnkiem na przeziębienie)

Domowe inhalacje na kaszel suchy i mokry

Wodne inhalacje świetnie sprawdzają się jako metoda na walkę zarówno z kaszlem, jak i katarem. Inhalacje, czyli wdychanie pary wodnej – powoduje lepsze ukrwienie śluzówki. Do domowych inhalacji najlepiej wykorzystać zioła. Zobacz, jak wykonać domowe inhalacje na kaszel.

Syropy na kaszel

Syropów na kaszel nie trzeba kupować (Przeczytaj: najlepsze syropy na kaszel). Łatwo przygotować go samodzielnie w domu. Mikstury na bazie czosnku, miodu i cebuli sprawdzają się zarówno przy kaszlu suchym, jak i mokrym.

Domowe syropy na kaszel:

Bańki lekarskie

To metoda na przeziębienie i kaszel, którą znają nasze babcie. Za ich czasów stawiało się na plecach i bokach klatki piersiowej (omijając łopatki i kręgosłup) tradycyjne bańki szklane.

Jak działają? Za pomocą podciśnienia rozrzedzone ogniem powietrze w bańce zasysa skórę do wnętrza bańki, co wywołuje przekrwienie i pękanie naczynek krwionośnych na skórze. Ta nieznaczna ilość krwi odczytywana jest przez organizm jako obce białko. Układ immunologiczny zostaje pobudzony do wytwarzania komórek odpornościowych do walki z infekcją.

Dziś częściej używa się baniek bezogniowych, które działają przez odessanie powietrza. Po zabiegu skórę po bańkach można natłuścić. Chory powinien zostać w domu przez 2-3 dni.

Nawilżanie powietrza

Problem suchego i ciepłego powietrza w mieszkaniu jest doskwierający zwłaszcza przy suchym kaszlu (suche powietrze nasila go i działa drażniąco). Zwłaszcza w sezonie grzewczym, czyli jesienno-zimowym warto zainwestować w nawilżacz powietrza.

Można też rozwiesić mokre ręczniki na kaloryferach albo umieścić na nich pojemniki z wodą. Pomaga też regularne wietrzenie pomieszczeń. Dobrze, żeby temperatura w mieszkaniu nie przekraczała 20°C.

Pamiętaj jednak, że są to domowe metody na kaszel. Jeśli dolegliwości nie mijają albo nasilają się, należy zgłosić się do lekarza. Również wtedy, gdy kaszel nie jest objawem sezonowej infekcji, należy udać się do lekarza. Wskazuje też na inne poważne problemy ze zdrowiem: przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, astmę oskrzelową, grzybicę płuc, gruźlicę, sarkoidozę lub mukowiscydozę. W takich przypadkach jest konieczne specjalistyczne leczenie. 

Źródła: I.Kaczmarczyk-Sedlak, A. Ciołkowski, Zioła w medycynie. Choroby układu oddechowego, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2017.

Więcej o tym, jak radzić sobie z objawami przeziębienia:Domowe sposoby na przeziębienie - sposoby na ból gardła, kaszel, gorączkęMaść majerankowa - dobra na katar i zatokiDomowe sposoby na katar: inhalacje, okłady i przepisy

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!