niskie ciśnienie fot. Adobe Stock

Niskie ciśnienie (hipotonia) - objawy, przyczyny i postępowanie

Niskie ciśnienie tętnicze, zwane również niedociśnieniem lub hipotonią, to stan, gdy skurczowe ciśnienie krwi wynosi poniżej 100 mm Hg lub ciśnienie rozkurczowe krwi wynosi poniżej 60 mm Hg. Choć niskie ciśnienie nie jest tak groźne jak nadciśnienie, czasami trzeba je leczyć. W większości przypadków pomaga niewielka zmiana codziennych nawyków.
/ 05.08.2020 10:21
niskie ciśnienie fot. Adobe Stock

Spis treści:

  1. Co oznacza niskie ciśnienie?
  2. Objawy niskiego ciśnienia krwi
  3. Jakie badania wykonać?
  4. Przyczyny niskiego ciśnienia
  5. Leczenie niskiego ciśnienia: metody niefarmakologiczne
  6. Leczenie farmakologiczne niskiego ciśnienia

Co oznacza niskie ciśnienie?

Niskie ciśnienie tętnicze to stan, gdy skurczowe ciśnienie krwi wynosi poniżej 100 mm Hg lub ciśnienie rozkurczowe krwi wynosi poniżej 60 mm Hg. Szacuje się, że niskie ciśnienie ma ok. 15% społeczeństwa. 

Niedociśnienie nie jest z reguły uznawane za chorobę, ponieważ nie ma badań wskazujących, aby skracało życie lub powodowało powikłania zdrowotne. Przeciwnie, za optymalne ciśnienie skurczowe uważa się według definicji takie, które jest niższe niż 120 mm Hg, zatem niskie ciśnienie jest nadal optymalne. Nie określono, jaka jest dolna granica najlepszej wartości ciśnienia tętniczego. Dlatego często stwierdza się, że niskie ciśnienie tętnicze jest korzystne dla zdrowia. A już na pewno jest znacznie lepsze niż nadciśnienie.

Niemniej wiele osób doświadczających niskiego ciśnienia, skarży się na przykre objawy - te jednak są subiektywne i nie występują u wszystkich z niedociśnieniem, trudno je zmierzyć, zatem i to nie wskazuje jednoznacznie, że przyczyną dolegliwości jest niskie ciśnienie. Problem może pojawić się, gdy występują omdlenia. Na szczęście w większości przypadków z niedociśnieniem można skutecznie walczyć metodami niefarmakologicznymi.

Niskie ciśnienie zazwyczaj dotyczy młodych kobiet i sportowców, osób szczupłych, drobnych, oraz takich, które jedzą nieregularnie i podejmują małą aktywność fizyczną.

Wyróżnia się kilka rodzajów niskiego ciśnienia:

  • Niedociśnienie pierwotne - jest najczęściej spotykane. Miewają je głównie młode kobiety. Prawdopodobną przyczyną jest wrodzona wiotkość ścian naczyń krwionośnych, które są za mało napięte i nie stawiają wystarczającego oporu przepływającej krwi. Powoduje to obniżenie ciśnienia, niedokrwienie tkanek i związane z tym dolegliwości.
  • Niedociśnienie wtórne - występuje jako powikłanie innych chorób: układu krążenia, niektórych chorób układu nerwowego, w chorobie Parkinsona, niedoczynności tarczycy, cukrzycy. Leczenie tych chorób normuje ciśnienie. Jeśli przyczyną jest choroba, niskie ciśnienie przeważnie pojawia się nagle (nie było wcześniej problemem) i towarzyszą mu inne objawy, które mogą wskazywać na schorzenie.
  • Niedociśnienie ortostatyczne - związane z szybką zmianą pozycji (np. z leżącej na siedzącą) lub po długim staniu. Doświadczają go osoby z prawidłowym ciśnieniem, a nawet nadciśnieniem. Przyczyną są zaburzenia w regulacji krążenia pojawiające się przy zmianie pozycji ciała i w efekcie spadku ciśnienia.

Objawy niskiego ciśnienia

Do najczęstszych symptomów związanych z niskim ciśnieniem należą:

Niskie ciśnienie może być związane z labilnością emocjonalną, depresją, spowolnieniem procesów myślowych, zaburzeniami koncentracji i pamięci. Może też występować duszność, zwiększona potliwość oraz większa wrażliwość na ból.

Jakie badania wykonać?

Objawy charakterystyczne dla hipotonii powinny skłonić do wizyty u lekarza, żeby rozstrzygnąć, jaki charakter ma choroba. W postawieniu diagnozy pomaga analiza moczu, morfologia krwi, EKG, USG serca oraz badania hormonów tarczycy.

Przyczyny niskiego ciśnienia

W większość przypadków niskie ciśnienie określane jest jako idiopatyczne, o nieznanej przyczynie. Wskazuje się jednak na pewne uwarunkowania genetyczne połączone ze stylem życia: małą dawką ruchu, przyjmowaniem niewystarczającej ilości płynów, nieregularnością posiłków.

Osoby żyjące w przewlekłym napięciu emocjonalnym i stresie, również mają często niskie ciśnienie krwi.

Inną sprawą jest niedociśnienie wtórne, gdzie źródłem dolegliwości jest choroba. Dlatego zawsze w przypadku pojawienia się niskiego ciśnienia, zwłaszcza nagle, warto wykonać podstawowe badania kontrolne.

Leczenie niskiego ciśnienia: metody niefarmakologiczne

Na niskie ciśnienie krwi zazwyczaj pomagają proste działania, które nie wymagają stosowania leków. Ciśnienie krwi można podnieść poprzez modyfikację diety i zmianę stylu życia. 

Dieta obniżająca ciśnienie

W diecie niskociśnieniowca powinny znaleźć się produkty pełnoziarniste (kasze, makarony, pieczywo), które zawierają węglowodany złożone. Związki te są dłużej trawione, dzięki czemu następuje stały dopływ energii w postaci glukozy. To chroni przed nagłymi skokami i spadkami poziomu cukru we krwi, które mogą być odpowiedzialne za omdlenia.

Osoby z niskim ciśnieniem mogą pozwolić sobie na dodatek soli do wody, która zatrzymując płyn w organizmie lekko podniesie ciśnienie.

Posiłki przy niskim ciśnieniu powinny być mniejsze, a częstsze (ok. 6 dziennie). Należy unikać przejadania się.

Regularne picie płynów

Osoba, której doskwiera niskie ciśnienie, powinna przyjmować więcej płynów, nawet 3-5 litrów na dobę. Płyny to nie tylko woda, ale również zupy i soki owocowe lub warzywne. Można pozwolić sobie na kawę, jednak należy pamiętać, że ma ona właściwości moczopędne, przez co może nie być skuteczna w podnoszeniu ciśnienia krwi. 

Naprzemienne prysznice

Osoby z niskim ciśnieniem nie powinny gwałtownie wstawać z łóżka. Przedtem powinny pobudzić swój układ krążenia: przeciągnąć się kilka razy i wykonać parę prostych ćwiczeń w łóżku: poruszać rękami i nogami. Rano może pomóc naprzemienny ciepły i zimny prysznic. Chłodna woda spowoduje skurcz naczyń krwionośnych, co zwiększy ciśnienie krwi, dotleni organizm i doda energii.

Aktywność fizyczna

Niskociśnieniowcy powinni zwrócić uwagę na systematyczne uprawianie sportu. Aby łagodnie dodać sobie energii, warto wypróbować pilates albo techniki wywodzące się z Dalekiego Wschodu, np. tai-chi. Pomocne będą także szybkie spacery lub jogging.

Należy unikać ćwiczeń, w których gwałtownie zmienia się pozycję, np. aerobik oraz sporty walki. Szybkie podnoszenie się z przysiadu sprawia, że krew odpływa z mózgu do nóg i mogą pojawić się zawroty głowy.

Ucisk na niskie ciśnienie

W terapii niedociśnienia, zwłaszcza u osób z obrzękami podudzi, można stosować pończochy lub skarpety uciskowe, poprawiające krążenie żylne.

Leczenie farmakologiczne niskiego ciśnienia

Leczenie farmakologiczne niskiego ciśnienia jest kwestią sporną, ponieważ niedociśnienie często nie jest uznawane za problem zdrowotny, a ponadto metody naturalne całkiem dobrze sobie z nim radzą. Jeśli jednak dolegliwość jest przewlekła, zmiana stylu życia nie pomaga, ciśnienie jest bardzo niskie lub pojawiają się uciążliwe objawy, wówczas stosuje się leczenie farmakologiczne. W ramach takiej terapii lekarz może przepisać:

  • midodrynę (lek stymuluje zakończenia nerwowe w naczyniach krwionośnych, przez co powoduje ich zwężenie i wzrost ciśnienia krwi),
  • fludrokortyzon (jest to kortykosteroid zatrzymujący sód w organizmie, a przez to zwiększający ciśnienie),
  • kofeina w tabletkach,
  • efedryna.

Treść artykułu pierwotnie została opublikowana 23.04.2019.

Aby mieć pewność, czy nasze ciśnienie jest w normie, powinniśmy je regularnie mierzyć. Pomoże w tym dobry ciśnieniomierz, na przykład jeden z poniższych:

Więcej na temat ciśnienia tętniczego:
Prawidłowe ciśnienie krwi - normy, niskie ciśnienie, nadciśnienie
Jak obniżyć ciśnienie krwi?
5 zasad mierzenia ciśnienia krwi, dzięki którym poznasz prawdziwy wynik
Które zioła obniżają ciśnienie krwi?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!