Zapalenie pęcherza moczowego fot. Adobe Stock

Jak rozpoznać zapalenie pęcherza moczowego? Przyczyny i metody leczenia

Zapalenie pęcherza moczowego najczęściej dotyczy kobiet. Objawy infekcji to: pieczenie i ból podczas oddawania moczu, parcie na pęcherz, ból w podbrzuszu, czasem krwiomocz. Do zakażenia zwykle przyczyniają się bakterie. Leczenie zapalenia pęcherza zależy od nasilenia dolegliwości i przyczyny.
Małgorzata Germak / 22.09.2020 09:56
Zapalenie pęcherza moczowego fot. Adobe Stock

Zapalenie pęcherza moczowego (cystitis) to stan zapalny wynikający z zakażenia, zazwyczaj bakteriami Gram-ujemnymi (np. bakterią E. coli) i jest najczęstszym przypadkiem zakażenia układu moczowego (ZUM). Przeważnie występuje u kobiet. Zapalenie pęcherza może rozwinąć się nie tylko u dorosłych (częste jest zapalenie pęcherza w ciąży), ale też u dzieci, w tym noworodków i niemowląt (więcej: zapalenie pęcherza u dziecka).

Spis treści:

  1. Objawy zapalenia pęcherza moczowego
  2. Co powoduje zapalenie pęcherza moczowego?
  3. Leczenie zapalenia pęcherza
  4. Zapobieganie zapaleniu pęcherza

Objawy zapalenia pęcherza moczowego

Dolegliwości związane z zapaleniem pęcherza moczowego są na tyle dokuczliwe i doskwierające, że bardzo szybko można je odczuć. Należą do nich:

  • pieczenie podczas oddawania moczu,
  • ból podczas oddawania moczu,
  • uczucie ciągłego parcia na pęcherz, częstomocz,
  • bóle w dole brzucha (nad spojeniem łonowym).

To podstawowe objawy zapalenia pęcherza. Czasem może pojawić się krwiomocz (krew w moczu, czerwone zabarwienie moczu), gorączka (gdy choroba obejmie nerki), nudności i wymioty. Żadnego z powyższych objawów nie należy bagatelizować. W badaniach laboratoryjnych moczu stwierdza się leukocyturię (zwiększoną obecność krwinek białych w moczu) i często bakteriomocz (u zdrowej osoby mocz jest środowiskiem jałowym, wolnym od drobnoustrojów).

Czasem uczucie pieczenia albo ból podczas oddawania moczu mogą sugerować inne problemy zdrowotne: u kobiet grzybicze zapalenie pochwy albo chorobę przenoszoną drogą płciową, jak np. rzeżączka.

Zapalenie pęcherza moczowego może być również powikłaniem, mówimy wtedy o powikłanym zapaleniu pęcherza. Rozwija się jako następstwo innych problemów zdrowotnych lub zabiegów. Mogą się wtedy pojawiać dodatkowe objawy. Gdy przyczyną jest kamica nerkowa, dochodzi do trudności z oddaniem moczu, zastoju moczu, chory odczuwa bóle lędźwiowe oraz ból nerki. Jeżeli pacjent ma założony cewnik w pęcherzu moczowym (to także zwiększa ryzyko zakażenia) i dochodzi do rozwoju bakteriomoczu, często u pacjenta występuje gorączka i złe samopoczucie.

Jak rozpoznać zapalenie pęcherza u dzieci?

Objawy zapalenia pęcherza u dzieci, które powinny zaniepokoić rodziców, to rozdrażnienie, ból brzucha, brak apetytu, gorączka, ciemne zabarwienie moczu (czerwonawe), ból podczas mikcji, niekiedy pojawiają się wymioty i biegunka. Mogą one sugerować zapalenie pęcherza u dziecka.

Co powoduje zapalenie pęcherza moczowego?

Do zapalenia pęcherza moczowego dochodzi najczęściej drogą wstępującą – przez cewkę moczową, tędy dostają się drobnoustroje i zagnieżdżają w drogach moczowych. 

Najczęstszym czynnikiem etiologicznym jest pałeczka Escherichia coli, która odpowiada w 70-95% za rozwój infekcji - mówi lek. Łukasz Curyło, specjalista urologii z krakowskiej SCM Clinic.

Bakteria E. coli może się przedostać do cewki moczowej z odbytu.

Brak odpowiedniego leczenia umożliwi dalszą migrację bakterii - moczowodami do nerek, a to może mieć niebezpieczne dla zdrowia konsekwencje, np. spowodować odmiedniczkowe zapalenie nerek.

Może się zdarzyć, że zakażenie pęcherza bakteriami nie da żadnych objawów. Wtedy mamy do czynienia z bakteriomoczem bezobjawowym, którego nie trzeba leczyć (poza kobietami w ciąży i osobami przed zabiegami urologicznymi).

Dlaczego „przeziębiony” pęcherz to kobieca dolegliwość?

Zapalenie pęcherza zdecydowanie częściej dotyka kobiet. Szacuje się , że w ciągu życia 1 na 5 kobiet choć raz będzie miała zakażenie układu moczowego. Związane jest to z ich budową anatomiczną  kobieca cewka moczowa jest krótka (cewka moczowa u mężczyzn jest nawet 4-krotnie dłuższa) i jej ujście znajduje się blisko odbytu.

Około 80% przypadków zakażeń układu moczowego występuje u kobiet. Jest tak ze względu nie tylko na warunki anatomiczne kobiecej cewki moczowej, która jest krótsza, ale i brak wydzielania substancji przeciwbakteryjnych przez żeński układ moczowy
– dodaje lek. Łukasz Curyło.

Większość zakażeń dotyka kobiety w wieku rozrodczym, wtedy do zakażenia dochodzi w wyniku aktywności seksualnej. Zakażenie układu moczowego u kobiety może być też powikłaniem przedwczesnego porodu.

Co sprzyja zapaleniu pęcherza?

Do czynników ryzyka zapalenia pęcherza należą m.in.:

  • częste kontakty seksualne (zwłaszcza bez prezerwatywy),
  • niewłaściwa higiena intymna,
  • wychłodzenie, zawianie pęcherza.

Poza tym na zakażenia układu moczowego bardziej narażone są kobiety w ciąży i w połogu, chorzy na cukrzycę i dnę moczanową, osoby z chorobami immunologicznymi oraz z założonym cewnikiem. 

Leczenie zapalenia pęcherza

Leczenie zapalenia pęcherza moczowego zazwyczaj nie wymaga hospitalizacji, podaje się leki z grupy fluorochinolonów, antybiotyków, leki przeciwbólowe i rozkurczowe. Niepowikłane zapalenie pęcherza ma tendencję do ustępowania bez leczenia w ciągu kilku do kilkunastu dni. Terapia tej infekcji zależy od przyczyny i nasilenia objawów. 

Gdy objawy są łagodne i nie ma gorączki można próbować leczyć się samemu, wykorzystując domowe sposoby na zapalenie pęcherza, jak nasiadówki i kuracje ziołowe. Wśród leków na pęcherz dostępnych bez recepty skuteczna jest furazydyna o działaniu bakteriostatycznym.

Jednak najbezpieczniej będzie od razu udać się do lekarza pierwszego kontaktu (urologa lub internisty). Zleci on badanie moczu – analizę ogólną z posiewem, które może ujawnić bakterie w moczu (ich gatunek i liczebność). Na tej podstawie specjalista powinien przepisać odpowiednie leki. Jeśli kuracja przeciwzapalna to za mało, może być konieczne przyjmowanie antybiotyku. Ważne, żeby nie przerywać leczenia, nawet jeśli szybko zauważy się poprawę, aby zapobiec nawrotom choroby. Po zakończonej kuracji warto zrobić kontrolne badania moczu.

W niektórych przypadkach lekarze zlecają też USG nerek i urografię. Tak się dzieje jednak w uzasadnionych przypadkach, kiedy zachodzi podejrzenie powikłań.

Zapobieganie zapaleniu pęcherza moczowego

U wielu kobiet zapalenie pęcherza moczowego ma charakter nawracający – do zakażenia dochodzi niekiedy nawet kilka razy w roku.

Szacuje się, że ok. 50% kobiet ma choć raz w życiu infekcję układu moczowego, z czego 25% miewa jej nawroty. Nawrotowe infekcje układu moczowego to co najmniej 3 epizody infekcji w ciągu roku lub 2 epizody w ciągu sześciu miesięcy– wyjaśnia lek. Łukasz Curyło.

Pomocne w unikaniu zakażeń dróg moczowych jest:

  • po wystąpieniu parcia na pęcherz jak najszybsze oddawanie moczu,
  • oddawanie moczu po każdym stosunku płciowym,
  • podczas czynności higieny intymnej wykonywanie ruchu od przodu do tyłu (zapobiega przenoszeniu bakterii z okolic odbytu do cewki moczowej),
  • noszenie przewiewnej oddychającej bielizny,
  • odpowiednie nawadnianie organizmu (1,5-2 litrów płynów na dobę),
  • picie soku z żurawiny lub przyjmowanie suplementów diety na bazie żurawiny,
  • picie ziół moczopędnych.

Treść artykułu pierwotnie została opublikowana 17.11.2019.

Czytaj więcej o problemach z układem moczowym:Krew w moczu – co robić?Zapalenie pęcherza po stosunku? Syndrom miodowego miesiąca da się leczyćCzy to też twój problem? - 4 najważniejsze pytania o pęcherz nadreaktywny

Łukasz Curyło
Lek.
Łukasz Curyło
urolog

Specjalista urologii z krakowskiej SCM clinic. Absolwent Akademii Medycznej w Krakowie. Egzamin specjalizacyjny z urologii zdał w 2012 roku uzyskując tytuł FEBU (Fellow European Board of Urology). Pracuje w Oddziale Klinicznym Urologii pod kierownictwem prof. Piotra Chłosty na stanowisku starszego asystenta. Od roku 2013 pełni funkcję Kierownika Przyklinicznej Poradni Urologicznej. Bierze czynny udział w Kongresach naukowych Polskiego Towarzystwa Urologicznego (PTU) oraz Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (EAU). Współorganizuję kursy w ramach specjalizacji z zakresu urologii oraz technik małoinwazyjnych: laparoskopowych i endoskopowych. Szczególnie interesuje się onkologią urologiczną, laparoskopią w urologii oraz zabiegami rekonstrukcyjnymi dróg moczowych.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!