szczepienie przeciw grypie fot. Adobe Stock

Szczepienie przeciw grypie – nowe szczepionki, cena, kiedy się zaszczepić?

Szczepienie przeciw grypie jest profilaktyczną procedurą, mająca chronić przed grypą i jej powikłaniami, zalecaną przede wszystkim dzieciom w wieku przedszkolnym i szkolnym, osobom starszym, kobietom ciężarnym, osobom z obniżeniem odporności oraz niektórym grupom zawodowym (jak pracownicy służby zdrowia, szkół czy domów opieki). Szczepionka na grypę dla niektórych osób jest bezpłatna.
/ 31.08.2020 13:40
szczepienie przeciw grypie fot. Adobe Stock

Szczepienie przeciw grypie jest jednym ze szczepień zalecanych, ale nie obowiązkowych, a więc musimy zapłacić za nie z własnej kieszeni. Szczepionka ma chronić przed panującymi w danym sezonie odmianami wirusa grypy. Szczepionkę podaje się co roku, ponieważ wirus grypy szybko się zmienia. Dlatego też skład szczepionki jest regularnie weryfikowany i w razie potrzeby zmieniany.

Spis treści:

  1. Jak działa szczepienie przeciw grypie?
  2. Nowe szczepionki na grypę i cena
  3. Działania niepożądane po szczepionce na grypę
  4. Wskazania do szczepienia
  5. Przeciwwskazania do szczepienia
  6. Zalety i wady szczepienia na grypę
  7. Kiedy się zaszczepić?

Jak działa szczepienie przeciw grypie?

Szczepionki na grypę dostępne w Polsce podawane są w formie zastrzyku domięśniowego lub donosowo (ta forma podania dotyczy szczepionki żywej dostępnej od 2019 roku). 

W ciągu 7−10 dni od podania szczepionki przeciw grypie, układ odpornościowy zaczyna wytwarzać komórki, tzw. przeciwciała, skierowane przeciwko wirusowi grypy. Komórki odpornościowe zapamiętują budowę drobnoustroju, by w przyszłości szybko walczyć z faktycznym zakażeniem, jeśli się ono pojawi.

Według badań, skuteczność szczepienia przeciw grypie wynosi 40-70% u osób zdrowych poniżej 65. roku życia i zależy m.in. od ogólnego stanu zdrowia, wieku, a także od właściwego dopasowania wirusów w składzie szczepionki do aktualnie istniejących szczepów w danym sezonie.

Co roku specjaliści na podstawie aktualizowanych danych Światowej Organizacji Zdrowia, opracowują lub sprawdzają skład szczepionek na grypę, aby był jak najbardziej zgodny ze szczepami wirusa krążącymi w populacji.

Nowe szczepionki na grypę i cena

W sezonie 2020/2021 w Polsce dostępne będą 4 szczepionki przeciw grypie:

  • Influvac Tetra – inaktywowana szczepionka przeciw grypie, do wstrzykiwań domięśniowo lub podskórnie. Preparat jest wskazany dla dorosłych i dzieci w wieku od 3 lat.
  • Vaxigrip Tetra – inaktywowana szczepionka przeciw grypie, do wstrzykiwań domięśniowo lub podskórnie. Ta szczepionka przeznaczona jest do stosowania u dorosłych i dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia.
  • Fluarix Tetra – inaktywowana szczepionka przeciw grypie, do wstrzykiwań domięśniowo lub podskórnie. Szczepionka przeznaczona jest do stosowania u dorosłych i dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia.
  • Fluenz Tetra – donosowa, żywa szczepionka przeciw grypie. Przeznaczona dla dzieci i młodzieży w wieku od 2 do 18 lat. Antygenami są atenuowane (osłabione) wirusy grypy zmienione w ten sposób, aby rozmnażały się tylko w niższej temperaturze około 25°C, co sprawia, że mnożą się w jamie nosowej, a nie w płucach. Dzieciom, które nie były szczepione przeciw grypie sezonowej, należy podać drugą dawkę w odstępie co najmniej 4 tygodni.

Szczepionka na grypę to koszt około 30 zł w zależności od apteki, jednak należy podkreślić, że obecnie wiele grup może skorzystać z pełnej lub 50% refundacji. Dla seniorów powyżej 75. roku życia szczepienie przeciwko grypie jest bezpłatne, częściowo odpłatne jest m.in. dla osób powyżej 65. roku życia, osób dorosłych z chorobami współistniejącymi i po przeszczepach, a także dla ciężarnych oraz dzieci w wieku 3-5 lat.

Szczepionki na grypę dostępne są w aptekach na receptę. Można też zapisać się do przychodni na szczepienie bez kupowania szczepionki. Najpierw jednak lekarz musi zakwalifikować pacjenta. W takim wypadku, ceny mogą się różnić w zależności od miejsca wykonania.

Działania niepożądane po szczepionce na grypę

U części osób szczepionych przeciw grypie mogą wystąpić niepożądane odczyny poszczepienne (NOP). Do takich reakcji zaliczamy następujące objawy:

  • złe samopoczucie i rozbicie,
  • stan podgorączkowy lub gorączka,
  • ból w miejscu podania szczepionki,
  • dreszcze i nadmierna potliwość,
  • zaczerwienienie, stwardnienie, mały obrzęk czy naciek zapalny w miejscu wkłucia,
  • niewielkie bóle głowy, bóle mięśni i stawów utrzymujące się nie dłużej niż jeden dzień.

To spodziewane reakcje organizmu na wprowadzoną substancję, które zawsze ustępują samoistnie. Wiele osób, które szczepi się na grypę, nie doświadcza większości z tych dolegliwości.

Perfumy najlepszych marek w niskich cenach? To możliwe! Sprawdź ofertę na stronie Elnino Parfum kody rabatowe

Wskazania do szczepienia przeciw grypie

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na liście osób, u których wskazane jest szczepienie przeciw grypie, powinny znajdować się:

  • dzieci w wieku od 6 miesięcy do 2 lat,
  • dzieci uczęszczające do przedszkoli i szkół podstawowych,
  • kobiety w ciąży lub planujące ciążę w sezonie zwiększonej zapadalności na infekcje,
  • ludzie po 65. roku życia,
  • osoby z przewlekłymi chorobami płuc, takimi jak: astma oskrzelowa i POChP, mukowiscydoza, niewydolność oddechowa,
  • osoby z przewlekłymi chorobami serca (wady serca, niewydolność serca, choroba niedokrwienna, miażdżyca),
  • osoby z chorobami metabolicznymi (np. cukrzyca),
  • osoby z przewlekłymi chorobami wątroby (np. marskość, niewydolność),
  • chorzy z przewlekłą niewydolnością nerek i dializowani,
  • osoby z obniżoną odpornością – w przebiegu infekcji HIV, leczeni lekami obniżającymi odporność (immunosupresyjnymi),
  • mieszkańcy i pracownicy zakładów penitencjarnych, domów opieki, domów spokojnej starości, domów wycieczkowych, schronisk, ochronek,
  • pracownicy opieki zdrowotnej, żołnierze, policjanci, strażnicy miejscy, strażacy, nauczyciele i przedstawiciele innych profesji, mający częsty kontakt z różnymi osobami.

Uwaga! Do każdego szczepienia kwalifikuje tylko i wyłącznie lekarz, po gruntownym zbadaniu pacjenta i uwzględnieniu wskazań oraz przeciwwskazań do szczepienia.

Szczepić powinni się przede wszystkim ludzie pracujący w dużych skupiskach, wykonujący zawody, w których stykają się ciągle z różnymi osobami. Alergicy, którzy są w okresie terapii immunologicznej, czyli odczulania alergicznego, mogą zaszczepić się przeciw grypie w okresie 2-3 tygodni przed immunoterapią
– mówi dr n. med. Emil Florkiewicz, alergolog i laryngolog.

Według niektórych lekarzy warto rozważyć rezygnację ze szczepienia bardzo małych dzieci przeciwko grypie.

Mimo że szczepionki przeciw grypie można podawać dzieciom powyżej 6. miesiąca życia, sądzę, że nie powinno się szczepić dzieci do czasu, gdy nie pójdą do żłobka lub przedszkola. Od urodzenia mają wiele szczepień, z którymi ich układy odpornościowe muszą sobie radzić
– uważa lek. Małgorzata Filipiak, pediatra.

Czym jest grypa? Objawy i powikłania

Głównym wskazaniem zastosowania szczepionki na grypę, jest oczywiście potrzeba ochrony przed zachorowaniem na grypę. To choroba zakaźna wywoływana przez wirusy, rozprzestrzeniająca się drogą kropelkową, np. podczas kichania lub kaszlu.

Grypa zwykle atakuje jesienią, zimą lub wczesną wiosną. Można się nią zarazić zwłaszcza w miejscach, które są bardzo uczęszczane przez ludzi, a także bezpośrednio od osoby chorej, z jaką pozostajemy w bliskim kontakcie. Na grypę zachorować może każdy. Ok. 30% przypadków zakażeń wirusem przebiega bezobjawowo. Możemy więc nie wiedzieć, że jesteśmy chorzy, i zarażać ludzi wokół.

Objawy grypy obejmują:

  • złe samopoczucie,
  • bóle kostne i mięśniowe,
  • bóle głowy,
  • gorączkę,
  • senność,
  • wrażliwość na światło,
  • ból w klatce piersiowej,
  • kaszel i rzadziej katar.

Coroczne szczepienia uodporniają nasz organizm na wszystkie występujące w szczepionce typy wirusa grypy. Regularne szczepienie chroni w szczególności przed groźnymi dla zdrowia i życia powikłaniami grypowymi
– mówi prof. dr hab. n. med. Adam Antczak, przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy.

Powikłania po grypie mogą być bardzo niebezpieczne. Jak pokazują dane, średnio co minutę z powodu grypy na świecie umiera jedna osoba.

Przeciwwskazania do szczepienia przeciw grypie

Chociaż szczepionka na grypę jest uznawana za bezpieczną, w niektórych stanach chorobowych jest niewskazana. Są to:

  • ostra infekcja z gorączką, 
  • zespół Guillaina-Barrego w przeszłości,
  • uczulenie na składniki szczepionek,
  • uczulenie na substancje wykorzystywane w produkcji szczepionek, jak formaldehyd i antybiotyki aminoglikozydowe (amikacyna, neomycyna, gentamycyna, streptomycyna i inne),
  • powikłania po szczepieniu przeciw grypie w przeszłości,
  • transfuzja krwi w ostatnich dwóch miesiącach,
  • pierwszy trymestr ciąży,
  • kostniejące zapalenie mięśni (FOP).

Szczepionki grypowe hoduje się na zarodkach kurzych i dlatego nie powinny szczepić się osoby, które mają wykryte uczulenie na białko jaja kurzego. Mogłyby spodziewać się reakcji na szczepionkę, np. w postaci wstrząsu lub silnej reakcji uczuleniowej
– ostrzega dr n. med. Emil Florkiewicz.

Według eksperta, żeby dowiedzieć się, czy alergik może zaszczepić się przeciw grypie, można wykonać punktowy test skórny: lekarz otwiera ampułkę ze szczepionką, bierze z niej kropelkę, kładzie na skórze pacjenta. –Jeśli po kilku chwilach nie ma żadnej reakcji, można podać odrobinę podskórnie. Jeśli znów nie ma żadnej negatywnej reakcji, można pacjenta zaszczepić – mówi dr Florkiewicz.

Zalety i wady szczepienia na grypę

Nowoczesne szczepionki przeciw grypie niemal nie wywołują powikłań, a pojawiające się reakcje alergiczne są rzadkim zjawiskiem. Szczepienia pozwalają natomiast zapobiec groźnym infekcjom grypowym. Sprawiają też, że grypa (jeżeli już się nią zarazimy) będzie przebiegała łagodniej. Szczepienia na grypę mogą uchronić też od powikłań pogrypowych, do których zaliczamy:

Wady szczepienia? Droga podania narusza ciągłość tkanek, co wywołuje ból u wrażliwych osób. Bardzo rzadko – ale jednak – dochodzi do powikłań poszczepiennych. Zaliczamy do nich wszelkie reakcje uczuleniowe, również poważne, jak obrzęk Quinckego (obrzęk ust, twarzy, kończyn), napad duszności czy wstrząs anafilaktyczny.

Czasem po szczepieniu mogą wystąpić też objawy zespołu Guillaina-Barrego, które obejmują mrowienia i drętwienia stóp, niedowłady kończyn dolnych, bóle korzonkowe oraz niedowłady mięśni twarzy i gałki ocznej. Stany te wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.

Kiedy się zaszczepić przeciw grypie?

Szczepienie przeciw grypie, z uwagi na dużą zmienność wirusa, powinno się wykonywać co roku. Chociaż eksperci uważają, że szczepić można się przez cały czas trwania sezonu grypowego, czyli od jesieni do wiosny, to najlepszym momentem na szczepienie jest czas od końca września do początku listopada.

Treść artykułu została pierwotnie opublikowana 15.11.2019.

Więcej na temat szczepień:
Szczepionka przeciw meningokokom: kiedy szczepić, jaka cena?
Szczepionka przeciw kleszczom - czy można zaszczepić się na boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu?
Szczepionka na pneumokoki - darmowa czy płatna, kiedy szczepić
Szczepionka 6w1: skutki uboczne, przeciwwskazania, cena i opinie
Szczepionka 5w1 - choroby, skutki uboczne, cena i przeciwwskazania

dr n. med.
Emil Florkiewicz
alergolog, laryngolog

Dr n. med. Emil Florkiewicz specjalizuje się w dziedzinie alergologii i laryngologii. Zajmuje się rozpoznawaniem i leczeniem wielu schorzeń alergicznych, ale również leczy astmę, katar sienny, wstrząs anafilaktyczny czy atopowe zapalenie skóry.
 

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!